Yönetmeliğin Amacı ve Değişikliğin Kapsamı
Güneş Enerjisine Dayalı Elektrik Üretimi Başvurularının Teknik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, güneş enerjisine dayalı önlisans veya lisanssız elektrik üretim faaliyeti başvurularının teknik değerlendirmelerine yönelik usul ve esasları belirlemektedir. Yapılan değişiklikle yönetmeliğin amacı yeniden düzenlenmiş; kapsama, önlisans başvurularının teknik değerlendirmesinin yanı sıra önlisans, üretim lisansı veya lisanssız üretim faaliyeti çerçevesindeki tadil taleplerinin değerlendirilmesi de eklenmiştir.
Değişiklik üç ana başlık altında yeni düzenlemeler getirmiştir: güneş enerjisine dayalı önlisans başvurularının teknik değerlendirmesi, önlisans ve/veya üretim lisansı alınmış başvurular için tadil taleplerinin değerlendirilmesi ve Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği (LÜY) kapsamındaki başvurular ile tadil taleplerinin değerlendirilmesi. Bu düzenlemelerin ayrıntılı içeriği ve ilgili madde numaraları editör notlarında belirtilmiştir.
Lisanssız Başvurulara Getirilen Sınırlama
Değişiklikle getirilen önemli düzenlemelerden biri, önlisans başvurusu yapılmış ancak EPDK tarafından henüz önlisansı verilmemiş santral sahalarında arazi uygulamalı lisanssız elektrik üretim faaliyeti başvurusu yapılmasının yasaklanmasıdır. Bu hükme göre, önlisans süreci tamamlanmadan ilgili saha üzerinde ayrıca lisanssız üretim başvurusunda bulunmak mümkün değildir. Bu yasağı ihlal eden başvurulara uygulanacak yaptırıma ve yasağın düzenlendiği madde numarasına ilişkin ayrıntı editör notlarında belirtilmiştir.
Yönetmelikte Yer Alan Temel Tanımlar
23701 sayılı Yönetmeliğin 4. maddesi, teknik değerlendirme sürecini yönlendiren bir dizi temel kavramı tanımlamaktadır. Bu tanımların doğru bilinmesi, başvuru hazırlığında hangi sahaların değerlendirme kapsamına girdiğini ve hangi belgelerle işlem yapılacağını anlamak bakımından önem taşır.
23701 sayılı GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI ELEKTRİK ÜRETİMİ BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK m. 4Kaynağı aç
ASSA (Azami Santral Sahası Alanı), santral sahasının düzlemsel yüzölçümünün tesisin toplam elektriksel gücüne bölünmesiyle elde edilen ve m²/MWe cinsinden ifade edilen değer olarak tanımlanmaktadır. Bu oran, santral sahasının büyüklüğünü kurulu güçle ilişkilendiren teknik bir ölçüttür.
Bağdaşmaz alan kavramı, yeni bir başvuruya konu edilemeyen sahaları tanımlar. 23701 sayılı Yönetmeliğin m. 4/1-b hükmüne göre bağdaşmaz alan şu dört kategoriyi kapsamaktadır: önlisans veya üretim lisansına derç edilmiş santral sahaları; arazi uygulamalı lisanssız elektrik üretimi faaliyeti başvuruları kapsamında Genel Müdürlük tarafından uygun bulunmuş santral sahaları; santral sahası değişikliği talepleri kapsamında uygun bulunan ve geçerliliği devam eden santral sahaları; YEKA Yönetmeliği kapsamında önerilen veya ilan edilen yenilenebilir enerji kaynak alanları.
Bağlantı bölgesi, TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen ve bir ya da birden fazla ilin sınırlarını kapsayan bölgeyi ifade etmektedir. Şebeke işletmecisi ise TEİAŞ'ı, elektrik dağıtım şirketlerini veya dağıtım lisansı sahibi organize sanayi bölgesi tüzel kişisini kapsamaktadır.
Kullanılamaz alan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın resmi internet sayfasında duyurulan ve üzerinde tesis bileşeni bulundurulamayacak alanları ifade etmektedir. Hangi alanların bu kapsamda değerlendirileceği Bakanlık duyurularına göre değişkenlik gösterebilmektedir.
Tesis bileşeni; elektrik enerjisi üretimi ile varsa GES ile entegre elektrik depolama tesisi için kullanılan her türlü mekanik, elektro-mekanik ve elektriksel aksam, yapı ve inşaatı kapsamaktadır. Bu tanım, güneş enerji santraline entegre depolama tesislerinin de değerlendirme kapsamına dahil olduğunu ortaya koymaktadır. UTM koordinatı ise Universal Transversal Mercator izdüşümünde altı derecelik dilim esasına göre verilen ve ED50 Datum sisteminde ifade edilen koordinatı ifade etmektedir.
Birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisi; birleşik yenilenebilir elektrik üretim tesisini, birleşik elektrik üretim tesisini, destekleyici kaynaklı elektrik üretim tesisini ve birlikte yakmalı elektrik üretim tesisini kapsayan bir üst kavram olarak tanımlanmaktadır.
Santral Sahası ve Teknik Değerlendirme Raporu
Santral sahası, 23701 sayılı Yönetmeliğin m. 4/1-l hükmüne göre üzerinde tesis bileşeni bulunan ve EK-1'de belirtilen yönteme göre belirlenen alanı ifade etmektedir. EK-1'de yer alan belirleme yönteminin ayrıntılı içeriği bu madde kapsamında düzenlenmemiştir.
TDR (Teknik Değerlendirme Raporu), önlisans veya LÜY kapsamındaki arazi uygulamalı başvurular için Genel Müdürlük tarafından, başvurunun niteliğine göre EK-2/A, EK-2/B veya Bakanlığın resmi internet sayfasında yayımlanan formata uygun biçimde düzenlenen teknik değerlendirme raporunu ifade etmektedir.
Önlisans Başvurularında Teknik Değerlendirme Süreci
Güneş enerjisine dayalı önlisans başvurularının teknik değerlendirmesi için gerekli bilgi ve belgeler EPDK tarafından Genel Müdürlüğe gönderilmektedir. 23701 sayılı Yönetmeliğin m. 5/1 hükmü uyarınca Bakanlığın resmi internet sayfasında duyurulan bilgi ve belgelerin tamamının eksiksiz iletilmesi gerekmektedir.
23701 sayılı GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI ELEKTRİK ÜRETİMİ BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK m. 5Kaynağı aç
Yönetmeliğin m. 5/2-a ve m. 5/2-c hükümleri, teknik değerlendirme yapılmayacak halleri düzenlemektedir. Gönderilen bilgi ve belgelerden herhangi birinin eksik, hatalı veya belirtildiği şekilde düzenlenmemiş olması teknik değerlendirme yapılmamasına yol açmakta ve bu durum EPDK'ya bildirilmektedir. Bunun yanı sıra santral sahasının kullanılamaz alan veya bağdaşmaz alan içinde bulunması ya da bu alanlarla kesişmesi halinde de teknik değerlendirme yapılamamaktadır.
Bağlantı yarışmasına girilecek bağlantı bölgesinin belirlenmesinde m. 5/6 hükmü geçerlidir. Buna göre, santral sahasının alansal olarak en fazla yer kapladığı ilin bulunduğu bölge bağlantı bölgesi kabul edilmektedir. Sahaların birden fazla ildeki yüzölçümlerinin eşit olması durumunda santral sahasının geometrik merkezinin yer aldığı ilin bulunduğu bölge esas alınmaktadır.
Tadil Talepleri ve Lisans Değişiklikleri
23701 sayılı Yönetmeliğin m. 6/1 hükmüne göre önlisans veya üretim lisansında yer alan bilgilerde değişiklik yapılması yönündeki talepler ile mevcut önlisans veya üretim lisansına elektrik depolama tesisi ilavesi için yapılan başvuruların değerlendirmesi amacıyla Bakanlık resmi internet sayfasında duyurulan bilgi ve belgeler EPDK tarafından Genel Müdürlüğe gönderilmektedir. Değişiklik talepleri ünite sayısı, ünite güçleri, santral sahası köşe koordinatları, teknoloji türü ve tesis toplam kurulu gücü gibi bilgileri kapsamaktadır.
23701 sayılı GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI ELEKTRİK ÜRETİMİ BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK m. 6Kaynağı aç
Önlisans veya üretim lisansını haiz bir tesisin birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisine dönüştürülmesi yönündeki taleplerde, söz konusu tesise ait santral sahası bağdaşmaz alan olarak değerlendirilmemektedir. Bu istisna m. 6/5 hükmünde açıkça düzenlenmiştir.
Genel Müdürlük tarafından EPDK'ya gönderilen uygunluk yazısı veya TDR'ye dayanan önlisans ve/veya üretim lisansı tadil kararları, EPDK tarafından karar tarihinden itibaren en geç otuz takvim günü içinde Genel Müdürlüğe iletilmektedir. Bu yükümlülük m. 6/6 hükmünde düzenlenmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Önlisans başvurusu yapılmış bir sahada lisanssız üretim başvurusu yapılabilir mi?
Hayır. EPDK tarafından henüz önlisansı verilmemiş olan santral sahaları içinde güneş enerjisine dayalı ve arazi uygulamalı lisanssız elektrik üretimi faaliyeti başvurusu yapılamamaktadır. Bu düzenleme, önlisans ve lisanssız üretim süreçlerinin aynı saha üzerinde eş zamanlı yürütülmesini engellemektedir. Yasağın yer aldığı madde numarası ve ihlal yaptırımı editör notlarında belirtilmiştir.
ASSA nedir ve nasıl hesaplanır?
ASSA, Azami Santral Sahası Alanı anlamına gelmekte olup santral sahasının düzlemsel yüzölçümünün tesisin toplam elektriksel gücüne bölünmesiyle elde edilen m²/MWe cinsinden değeri ifade etmektedir. Bu ölçüt, santral sahasının büyüklüğünü kurulu güçle ilişkilendiren teknik bir değerlendirme aracıdır.
Bağdaşmaz alan nedir, hangi sahalar bu kapsama girer?
Bağdaşmaz alan, 23701 sayılı Yönetmeliğin m. 4/1-b hükmüyle belirlenen dört kategoriyi kapsar: önlisans veya üretim lisansına derç edilmiş santral sahaları; arazi uygulamalı lisanssız elektrik üretimi kapsamında Genel Müdürlükçe uygun bulunmuş santral sahaları; santral sahası değişikliği talepleri çerçevesinde uygun bulunan ve geçerliliği devam eden santral sahaları; YEKA Yönetmeliği kapsamında önerilen veya ilan edilen yenilenebilir enerji kaynak alanları.
LÜY hangi mevzuatı ifade etmektedir?
LÜY, 23701 sayılı Yönetmeliğin m. 4/1-ı hükmüne göre 12/5/2019 tarihli ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'ni ifade etmektedir.
GES ile entegre elektrik depolama tesisleri teknik değerlendirme kapsamına giriyor mu?
Evet. 23701 sayılı Yönetmeliğin m. 4/1-o hükmünde yer alan tesis bileşeni tanımı; elektrik enerjisi üretiminin yanı sıra varsa GES ile entegre elektrik depolama tesisi için kullanılan mekanik, elektro-mekanik ve elektriksel aksam, yapı ile inşaatı da açıkça kapsamaktadır. Bu tanım, entegre depolama tesislerinin değerlendirme sürecine dahil edildiğini ortaya koymaktadır.
Önlisans başvurularında eksik belge olması halinde ne olur?
Başvuru kapsamında gönderilen bilgi ve belgelerden herhangi birinin eksik, hatalı veya belirtildiği şekilde düzenlenmemiş olması halinde Genel Müdürlük tarafından teknik değerlendirme yapılmaz ve bu durum EPDK'ya bildirilir. Aynı sonuç, santral sahasının kullanılamaz alan veya bağdaşmaz alanla kesişmesi ya da bu alanların içinde yer alması durumunda da geçerlidir.
Birden çok kaynaklı tesise dönüşüm talebinde bağdaşmaz alan kuralı uygulanır mı?
Hayır. Önlisans veya üretim lisansını haiz bir tesisin birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisine dönüştürülmesi talep edildiğinde, söz konusu tesise ait santral sahası bağdaşmaz alan olarak değerlendirilmez. Bu istisna 23701 sayılı Yönetmeliğin m. 6/5 hükmünde açıkça düzenlenmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy