Sigortacılık Destek Hizmetlerinde İzin Zorunluluğu ve Kapsam
Sigortacılık sektöründe hasar yönetimi ve asistans hizmeti sunan sağlayıcılar için ikili bir faaliyet rejimi uygulanmaktadır. Hasar ihbarının alınması, şirket sistemi üzerinde hasar dosyası açılması, ilgililerden bilgi ve belge talep edilmesi ile hasar talebinin değerlendirilmesi süreçlerinin tamamını sigorta şirketine sunan hasar yönetimi sağlayıcıları Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu iznine tabidir. Benzer şekilde, rizikonun gerçekleşmesi halinde acil yardım, yol yardımı, konutta veya işyerinde yardım gibi hizmetleri yedi gün yirmi dört saat esasına göre sunan asistans sağlayıcılarının da Kurumdan izin alması zorunludur. Özel izin rejimine tabi tutulan bu iki faaliyet kategorisinin haricinde kalan diğer destek hizmetleri ise genel listeye kayıt ve çalışma esaslarına göre yürütülmeye devam eder.
Özel izin kapsamına giren hizmet sağlayıcıların fiilen faaliyet gösterebilmesi aşamalı bir prosedürün tamamlanmasını gerektirir. İlgili kuruluşların öncelikle Kurumdan izin alması, bu iznin ardından Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi nezdinde tutulan listeye kaydolması şarttır. Faaliyete başlandıktan sonra izin koşullarının kaybedilmesi veya mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda Kurum tarafından giderim için süre verilir. Söz konusu aykırılıkların tanınan sürede giderilmemesi veya izin şartlarının yitirilmesi halinde sağlayıcıların faaliyetleri geçici olarak durdurulabilir ya da verilmiş olan izinler iptal edilebilir.
Kuruluş, Donanım ve Sermaye Şartları
Kurum iznine tabi hasar yönetimi ve asistans hizmeti sunacak sağlayıcıların kurumsal yapılarına ilişkin kesin standartlar öngörülmüştür. Bu sağlayıcıların merkezlerinin Türkiye'de bulunması ve anonim şirket tipinde kurulmuş olması zorunludur. Bunun yanında sağlayıcıların, yürütecekleri operasyonel faaliyetleri eksiksiz karşılayacak düzeyde fiziksel mekân, teknik ve sistemsel altyapı, idari organizasyon ile insan kaynakları donanımına sahip bulunması aranmaktadır.
Finansal dayanıklılığın temini amacıyla hasar yönetimi ve asistans sağlayıcıları için asgari özsermaye tutarı 250 milyon TL olarak belirlenmiştir. Sigorta şirketleriyle gerçekleştirilen iş hacmi ve sunulan hizmetin niteliği göz önüne alınarak Kurum, bu asgari tutarı yarısına kadar indirmeye veya iki katına kadar artırmaya yetkilidir. Kurum tarafından aksi yönde bir belirleme yapılmadıkça söz konusu asgari özsermaye tutarı her takvim yılı başında Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi'nin yıllık değişim oranı esas alınarak güncellenir.
Hizmet sağlayıcıların ortaklık yapısında yer alan kurucuların iflas etmemiş veya konkordato ilan etmemiş olması, gerekli mali güç ve itibara sahip bulunması ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu kapsamında sayılan suçlardan hüküm giymemiş olması aranır. Bu nitelikler yalnızca kurucularla sınırlı olmayıp, doğrudan veya dolaylı olarak sermaye, oy veya intifa haklarının en az yüzde onuna sahip ortaklar ile bu oranın altında kalsa dahi yönetimde etkili olabilecek imtiyazlı pay sahipleri bakımından da geçerlidir. Ayrıca şirket sermayesinde doğrudan ya da dolaylı olarak yüzde on, yüzde otuz üç veya yüzde elli eşiklerinin aşılması yahut bu eşiklerin altına inilmesiyle neticelenen pay devirleri Kurumun ön iznine bağlanmıştır.
Hasar Araştırmacılığı Faaliyetlerinde Mesleki Ölçütler
Sigorta şirketinin kendi hizmet akdiyle çalışan bordrolu personeli haricindeki hasar araştırmacılığı faaliyetleri de Kurum iznine tabidir. Gerçek kişi olarak bu faaliyeti yürüteceklerin Türkiye'de yerleşik bulunması, en az iki yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun olması, sigortacılık sektöründeki hasar işlemlerinde en az iki yıl deneyim kazanmış olması ve Sigortacılık Eğitim Merkezi tarafından düzenlenen eğitimi başarıyla tamamlamış olması şarttır.
Tüzel kişi hasar araştırmacılığı kuruluşlarının merkezlerinin Türkiye'de yer alması, yetkilileri ile ortaklarının mevzuatta öngörülen mali ve adli sicil kriterlerini taşıması gerekmektedir. Tüzel kişiliği hasar araştırma operasyonlarında temsil ve ilzam edecek yöneticilerin ise bizzat Kurumdan izin almış gerçek kişi hasar araştırmacısı olması kuralı getirilmiştir. Görev yapan hasar araştırmacıları tespit ve değerlendirmelerini somut bilgi ve belgelere dayandırmakla yükümlüdür. Gerekli araştırma ve incelemeyi yapmadığı, kasten taraflı değerlendirmede bulunduğu veya muhataplara yönelik suçlayıcı tutum ve davranış sergilediği tespit edilen araştırmacıların izinleri iptal edilebilir.
Faaliyet Ayrılığı ve Çıkar Çatışmasını Önleme Esasları
Sektördeki operasyonel bağımsızlığı korumak amacıyla destek hizmeti sağlayıcıları ile sigorta aracıları arasında kesin bir faaliyet ayrılığı ilkesi benimsenmiştir. Destek hizmeti sunan gerçek ve tüzel kişilerin sigorta aracılığı faaliyetinde bulunması yasaklandığı gibi, sigorta aracılığı faaliyeti yürüten kişi ve kuruluşların da sigortacılık destek hizmeti vermesi engellenmiştir.
Çıkar çatışmalarını engellemek üzere idari ve yönetimsel sınırlamalar genişletilmiştir. Sigorta şirketleri, sigorta aracıları ve sigorta eksperlerinin yönetim veya denetim kademelerinde yer alanlar ile bu kurumlar adına imza yetkisini haiz personelin destek hizmeti kuruluşlarında yönetici, ortak veya ücret karşılığı çalışan sıfatıyla görev almalarına yönelik sınırlamalar mevzuatla katılaştırılmıştır.
Mevcut Hizmet Sağlayıcılar İçin Uyum Takvimi
Yeni rejim yürürlüğe girdiğinde faaliyette bulunan mevcut destek hizmeti sağlayıcılarına kademeli bir geçiş takvimi tanınmıştır. Sağlayıcıların anonim şirket kuruluşu ve özsermaye haricindeki genel hükümlere en geç 31 Aralık 2026 tarihine kadar uyum sağlaması gerekmektedir. Anonim şirket tipine geçiş için son tarih 31 Aralık 2028 olarak öngörülmüştür. Özsermaye yeterliliği ise üç aşamalı bir plana bağlanmıştır: Mevcut sağlayıcılar öngörülen asgari özsermaye tutarının en az yüzde yirmi beşini 31 Aralık 2026 tarihine kadar, en az yüzde ellisini 31 Aralık 2028 tarihine kadar ve tamamını 31 Aralık 2030 tarihine kadar karşılamak zorundadır.
Sektörde halihazırda hasar araştırmacılığı yapan kişilerin de 31 Aralık 2026 tarihine kadar kurallara uyum sağlaması zorunludur. Bununla birlikte, şirketlere son bir yıl içinde hasar araştırmacılığı hizmeti sunduğunu tevsik eden mevcut araştırmacılar iki yıllık yükseköğretim mezuniyeti şartından muaf tutulmuştur. Öte yandan düzenleyici otorite olan Kurum, geçiş takviminde belirlenen tüm uyum sürelerini altı aya kadar uzatma yetkisine sahiptir.
Hasar yönetimi ve asistans hizmeti sunan her şirket SEDDK izni almak zorunda mıdır?
Hasar ihbarının alınmasından dosya değerlendirilmesine kadar olan hasar yönetim sürecinin tamamını üstlenen sağlayıcılar ile yedi gün yirmi dört saat esasına göre asistans hizmeti veren kuruluşlar izin almak zorundadır. Bu iki kategorinin dışında kalan destek hizmetleri ise özel izin yerine genel listeye kayıt esaslarına tabidir.
Sigortacılık destek hizmeti veren bir kuruluş sigorta acenteliği yapabilir mi?
Hayır, destek hizmeti sunan gerçek veya tüzel kişilerin sigorta aracılığı faaliyetinde bulunması açıkça yasaklanmıştır. Benzer şekilde sigorta aracıları da destek hizmeti faaliyeti gerçekleştiremez.
Destek hizmeti şirketlerindeki hisse devirlerinde SEDDK izni gerekir mi?
Hizmet sağlayıcının sermayesinde doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on, yüzde otuz üç veya yüzde elli oranlarının aşılması ya da bu oranların altına inilmesi sonucunu doğuran tüm pay devirleri SEDDK'nın ön iznine tabidir.
Hasar araştırmacılarında aranan yükseköğretim şartının muafiyeti var mıdır?
Mevcut hasar araştırmacılarından son bir yıl içinde sigorta şirketlerine hasar araştırmacılığı hizmeti verdiğini belgeleyenler iki yıllık yükseköğretim mezuniyeti şartından muaf tutulmaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy