Sigorta şirketinin hukuken sorumlu olduğu gerçek zararı kısmen karşılaması hâlinde, kalan kısım için bakiye hasar tazminatı talep edilebilir. Bu uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuki rejim zararın talep edildiği sigorta türüne göre belirlenir. Zarar karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep ediliyorsa 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri; kişinin kendi kasko poliçesine başvurması durumunda ise poliçe şartları, Türk Ticaret Kanunu ve Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları uygulama alanı bulur.
Sigortacının Sorumluluk Sınırı ve Kusur Dağılımı
Zorunlu trafik sigortacısının tazminat borcu poliçede belirlenen teminat limitleriyle sınırlıdır. Bu limitleri aşan bakiye hasar zararı kusurlu aracın işleteninden, araç sahibinden veya sürücüsünden talep edilir. Bununla birlikte kazada zarar gören araç sürücüsünün kısmi kusurunun bulunması durumunda, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından elde edilebilecek nihai hasar tazminatı ilgililerin kusur oranlarına göre tespit edilir.
Gerçek Zararın Tespiti ve Eksper Raporu
Sigorta şirketi tarafından görevlendirilen eksperin hazırladığı hasar tespit raporu; zarar gören araç sahibi, mahkeme veya sigorta hakemi açısından kesin ve bağlayıcı nitelikte değildir. Eksik ödeme iddiası ileri sürüldüğünde gerçek zararın tespiti teknik deliller ve bilirkişi incelemesi ile yeniden yapılabilir. Bakiye hasar tazminatının istenebilmesi için aracın fiilen onarılmış olması da zorunlu değildir; onarım yapılmamış olsa dahi parça fiyatları, fotoğraflar, servis teklifleri ve bilirkişi değerlendirmesi üzerinden fiili zarar saptanabilir.
Onarım bedeline ilişkin bakiye hasar ile aracın kaza geçirmiş olması nedeniyle ikinci el piyasa rayicinde meydana gelen ekonomik kayıp olan araç değer kaybı birbirinden tamamen ayrı zarar kalemleridir. Gerekli şartların gerçekleşmesi hâlinde araç sahibi eksik onarım bedeliyle birlikte değer kaybı tazminatını da talep edebilir.
Sigorta Kuruluşuna Yazılı Başvuru ve Temerrüt
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca zorunlu trafik sigortasına karşı dava yoluna gitmeden veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması zorunludur. Kanunun 99. maddesine göre gerekli kaza ve zarar belgelerinin sunulmasından itibaren sigortacı sekiz iş günü içinde tazminatı ödemekle yükümlü olup bu sürenin geçmesiyle temerrüde düşer. Şirketin başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde yazılı cevap vermemesi ya da verilen cevabın zarar talebini karşılamaması durumunda dava veya tahkim yolu açılır.
Sigorta şirketi mevzuatta öngörülen süre içinde eksper atamış ve eksper raporu sigorta şirketine yüklenemeyecek nedenlerle henüz tamamlanmamışsa uyuşmazlığın henüz doğmadığı kabul edilebilir. Bu nedenle ekspertiz süreci tamamlanmadan Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapılması usulî sorunlara yol açabilir.
Yargı Yolu, Tahkim ve Arabuluculuk Şartı
Sigorta şirketine karşı mahkemede açılacak ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan tazminat davalarında Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi uyarınca dava şartı arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Buna karşılık bakiye hasar uyuşmazlığının Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde çözüme kavuşturulması tercih edildiğinde arabuluculuk süreci bir dava şartı olarak aranmaz.
Zamanaşımı Süreleri ve Yetersiz İbranamelerin İptali
Trafik kazalarından doğan tazminat istemlerinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesi gereğince kural olarak zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıllık zamanaşımı süresi uygulanır; kaza eylemi suç teşkil ediyorsa ceza zamanaşımı süreleri işletilir. Kanunun 111. maddesi gereğince hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir. Eksik ödeme sürecinde düzenlenmiş olan ve açıkça yetersiz veya fahiş nitelik taşıyan uzlaşma ve ibranameler yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir.
Eksik hasar bedeli için doğrudan dava açılabilir mi?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi gereğince zorunlu trafik sigortasına karşı dava veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması zorunludur. Başvurunun on beş gün içinde yanıtsız kalması veya yetersiz karşılanması hâlinde yasal yollara başvurulabilir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmadan önce arabulucuya gitmek gerekir mi?
Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılacak bakiye hasar başvurularında arabuluculuk bir dava şartı değildir. Arabuluculuk zorunluluğu yalnızca mahkemelerde açılan ticari alacak ve tazminat davalarında geçerlidir.
Aracını tamir ettirmeyenler eksik hasar tazminatı alabilir mi?
Hasar bedelinin talep edilebilmesi için aracın fiilen tamir edilmiş olması şart değildir. Onarım yapılmamış olsa dahi fotoğraf, parça listesi, servis teklifi ve teknik bilirkişi incelemesiyle gerçek zarar tespit edilerek talep edilebilir.
Eksik ödeme karşılığı imzalanan ibraname hak arama yolunu kapatır mı?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 111. maddesi uyarınca tazminat miktarına ilişkin açıkça yetersiz anlaşmalar yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir ve bakiye zarar talep edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy