Saklı Pay Kavramı ve Tasarruf Edilebilir Kısım
Saklı pay, kanun koyucunun belirli derecedeki yasal mirasçılara tahsis ettiği ve mirasbırakanın ölüme bağlı ya da sağlararası tasarruflarıyla tamamen yok edemeyeceği asgari kanuni payı ifade eder. Mirasbırakan tüm malvarlığı üzerinde sınırsız bir tasarruf yetkisine sahip olmayıp, yalnızca saklı payların toplamı düşüldükten sonra geriye kalan serbest kısım üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunabilir.
Saklı Paylı Mirasçılar ve Kanuni Saklı Pay Oranları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 506. maddesinin birinci fıkrasına göre mirasbırakanın altsoyu için saklı pay, yasal miras payının yarısıdır. Evlat edinilen kişi ile onun altsoyu da kanunen biyolojik hısımlar gibi altsoy zümresinde kabul edildiğinden, altsoya tanınan saklı pay oranından aynı şekilde faydalanır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 506Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu m. 506/2 uyarınca ana ve babadan her birinin saklı payı, kendilerine düşen yasal miras payının dörtte biri kadardır. Aynı maddenin üçüncü bendinde önceden yer alan kardeşlerin saklı payına ilişkin düzenleme ise 04.05.2007 tarihli ve 5650 sayılı Kanun ile ilga edildiğinden, kardeşlerin saklı pay hakkı bulunmamaktadır.
Sağ kalan eşin saklı payı, miras ortaklığında birlikte yer aldığı mirasçı zümresine göre belirlenir. Türk Medeni Kanunu m. 506/4 çerçevesinde sağ kalan eş; altsoyla veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal miras payının tamamı üzerinde saklı paya sahiptir. Bu iki grubun dışındaki durumlarda ise eşin saklı payı yasal payının dörtte üçü olarak uygulanır.
Saklı Payın Bertaraf Edilmesi ve Feragat Halleri
Mirasbırakan, saklı paylı mirasçının bu hakkını tek taraflı iradesiyle dilediği gibi kaldıramaz. Ancak kanunun aradığı haklı sebeplerin bulunması koşuluyla vasiyetname yoluyla mirasçılıktan çıkarma yoluna gidilebilir. Bunun haricinde, mirasbırakan hayattayken mirasçı ile yapılacak geçerli bir miras sözleşmesi ya da mirastan feragat sözleşmesi vasıtasıyla saklı pay hakkından feragat edilmesi mümkündür.
Saklı Payın İhlali ve Tenkis Davası
Mirasbırakanın saklı pay sınırlarını aşan tasarrufları kendiliğinden geçersiz hale gelmez. Bu tür tasarruflarla hakları zedelenen saklı paylı mirasçıların mahkemeye başvurarak tenkis davası açması gerekir. Tenkis davası, saklı payı aşan kazandırmaların kanuni sınıra indirilmesini sağlar. Bu davanın oluşturduğu hukuki sonuçlardan yalnızca tenkis talebinde bulunan davacı mirasçı yararlanır; dava açmayan diğer saklı paylı mirasçılar adına kendiliğinden hüküm kurulmaz.
Türk Medeni Kanunu'nun 571. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tenkis davası açma yetkisi, mirasçıların saklı paylarına müdahale edildiğini öğrendikleri günden başlayarak bir yılın ve her hâlükarda vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda ise mirasın açılışından itibaren on yılın geçmesiyle hak düşümüne uğrar. İptal edilen bir tasarruf sebebiyle önceki tasarrufun geçerlilik kazanması halinde bu süreler iptale ilişkin mahkeme kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar. Tenkise dayalı itiraz hakkı ise defi yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 571Kaynağı aç
Alacaklılar ve İflas İdaresinin Tenkis Davası Açabilmesi
Türk Medeni Kanunu m. 562 uyarınca mirasbırakan tasarruf edebileceği kısmı aştığında, saklı payı zedelenen mirasçı; iflası hâlinde iflas dairesinin veya mirasın geçtiği tarihte elinde borç ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklıların ihtarına rağmen tenkis davası açmazsa, iflas idaresi veya bu alacaklılar alacaklarının elde edilmesi için gerekli oranda ve mirasçıya tanınan süre içinde tenkis davası açabilir. Mirasçılıktan çıkarılan kişinin çıkarma tasarrufuna itiraz etmemesi durumunda da iflas idaresi veya alacaklılar aynı koşullarla tenkis davası açma yetkisine sahiptir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 562Kaynağı aç
Kardeşlerin kanunen saklı pay hakkı var mıdır?
Kardeşlerin saklı pay hakkı bulunmamaktadır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 506/3 hükmü 5650 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Evlatlığın saklı payı hangi oranda korunur?
Evlat edinilen çocuk ile onun altsoyu, biyolojik altsoyla aynı hukuki statüye sahip olduğundan yasal miras payının yarısı oranında saklı pay korumasına tabidir.
Tenkis davası hangi süreler içinde açılmalıdır?
Tenkis davası, saklı pay ihlalinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
Bir mirasçının tenkis davası kazanması diğer mirasçıları etkiler mi?
Tenkis davasının sonuçlarından sadece davayı açan saklı paylı mirasçı yararlanır; dava açmamış mirasçılar lehine tenkis kararı verilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy