Sahte Sosyal Medya Hesabı Açmanın Hukuki ve Cezai Sonuçları

Sosyal Ağlarda Sahte Hesap Açılmasının Hukuki Niteliği

Kişinin kendi gerçek kimliğini açıklamadan, yalnızca rumuz veya takma ad kullanarak sosyal medya hesabı açması tek başına suç teşkil etmez. Buna karşılık, bir başkasına ait ad, soyad, fotoğraf, unvan, telefon numarası, özel bilgi veya kimlik unsurları kullanılarak hesap açılması hâlinde hukuki sorumluluk gündeme gelir.

Bir kimseye ait fotoğrafın günlük kıyafetle çekilmiş veya daha önce sosyal medya ile internet ortamında yayımlanmış olması, üçüncü kişilere o fotoğrafı alarak sahte hesapta kullanma hakkı vermez. Önceden yapılmış paylaşımlar, başkalarına sınırsız bir kullanım yetkisi tanımadığı gibi rıza dışı kullanımı da hukuka uygun hâle getirmez.

Kişisel Verilerin Korunması ve Özel Hayatın Gizliliğine İlişkin Suçlar

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 136/1 uyarınca, kişisel verileri hukuka aykırı şekilde başkasına aktaran, yayan veya ele geçiren faillere iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. İlgili fiile konu materyallerin Ceza Muhakemesi Kanunu m. 236/5-6 kapsamında kayda alınmış beyan ve görüntülerden oluşması durumunda, TCK m. 136/2 uyarınca hükmedilecek ceza bir kat artırılır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararlarında (E. 2019/1011, K. 2020/1112; E. 2015/11274, K. 2017/638; E. 2020/2178, K. 2022/4811), kişilerin günlük kıyafetleriyle çektirdikleri veya önceden paylaştıkları fotoğraflar başkalarının bilmesini istemeyeceği özel yaşam alanı kapsamında görülmemiştir. Buna karşılık bu nitelikteki fotoğrafların hukuka aykırı yöntemlerle sahte hesap veya başkalarının görgüsüne sunulacak araçlarla yayılması fiillerinin, Türk Ceza Kanunu m. 134 yerine m. 136/1'de düzenlenen verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunu oluşturduğu kabul edilmektedir.

Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse Türk Ceza Kanunu m. 134/1 gereğince bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlali hâlinde ceza bir kat artırılır. Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi durumunda m. 134/2 gereğince iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür ve bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır. Türk Ceza Kanunu m. 139/1 uyarınca m. 134/2'deki suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.

Sahte Hesap Üzerinden Hakaret ve Dolandırıcılık Fiilleri

Sahte hesap vasıtasıyla bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle saldıran kişi, Türk Ceza Kanunu m. 125/1 uyarınca üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Fiilin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâlinde de m. 125/2 uyarınca aynı cezaya hükmolunur. Hakaretin alenen işlenmesi durumunda m. 125/4 uyarınca verilecek ceza altıda biri oranında artırılır.

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye Türk Ceza Kanunu m. 157/1 uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası verilir. Bu fiilin bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi Türk Ceza Kanunu m. 158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık hâli olarak kabul edilir.

Bilişim Sistemlerine Yönelik Suçlar ve Cezai Yaptırımları

Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye Türk Ceza Kanunu m. 243/1 uyarınca bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir. Fiilin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi hâlinde m. 243/2 uyarınca ceza yarı oranına kadar indirilir. Fiil nedeniyle sistemdeki verilerin yok olması veya değişmesi hâlinde m. 243/3 gereği altı aydan iki yıla kadar hapis cezası uygulanır. Sistem içi veya sistemler arası veri nakillerini sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı izleyen kişi m. 243/4 gereğince bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi Türk Ceza Kanunu m. 244/1 uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Sistemdeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren ya da var olan verileri başka bir yere gönderen kişi m. 244/2 uyarınca altı aydan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır. Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait sistem üzerinde işlenmesi hâlinde m. 244/3 gereği ceza yarı oranında artırılır. Aynı fiillerle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlaması ve fiilin başka suç oluşturmaması hâlinde m. 244/4 gereğince iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası verilir.

Kişilik Haklarının Korunması, Tazminat ve Erişimin Engellenmesi Usulü

Sahte sosyal medya hesabı açılması sebebiyle kişilik hakları zedelenen kişiler, Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu kapsamında hukuki yollara başvurabilir. Bu çerçevede saldırının durdurulması, saldırının önlenmesi, hukuka aykırılığın tespiti talepleri ile maddi ve manevi tazminat davası açılması mümkündür.

İnternet yayınları sebebiyle özel hayatının gizliliği zedelenen kişiler, 5651 sayılı Kanun m. 9/A f. 1 doğrultusunda doğrudan yetkili Kuruma müracaat ederek tedbir uygulanmasını talep edebilir. Yapılacak bildirimde hak ihlaline sebebiyet veren internet adresi eksiksiz sunulmalı, ihlalin mahiyeti açıklanmalı ve kimliği ispata yarar belgeler eklenmelidir; kanuni unsurları taşımayan başvurular değerlendirmeye alınmaz.

Kurum Başkanı kendisine gelen talebi uygulanmak üzere derhâl Birliğe bildirir; erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl ve en geç dört saat içinde yerine getirir. Erişimin engellenmesi yalnızca ihlale konu yayın, kısım, bölüm, resim veya video ile sınırlı olarak URL şeklinde uygulanır. Erişimin engellenmesini talep eden kişi başvuru saatinden itibaren yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkiminin kararına sunar; hâkim en geç kırk sekiz saat içinde kararını açıklar, aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar. İçeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda ise hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

Dijital Delillerin Tespiti ve Failin Belirlenmesi

Hesabın kapatılması delil kaybına yol açabileceğinden, ilk aşamada hesabın tam kullanıcı adı, URL bağlantısı, profil fotoğrafı, kullanılan açıklamalar, paylaşımlar ve mesajların kaydedilmesi gerekir. Hesap üzerinden suç işlenmesi hâlinde yalnızca platform şikâyeti yeterli olmayıp Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmalı; platform ve servis sağlayıcılardan oluşturulma tarihi, giriş kayıtları ile IP bilgilerinin istenmesi talep edilmelidir.

Elde edilen IP adresi tek başına her zaman kesin fail tespiti sağlamayabilir. Ortak internet ağı, aile konutu, işyeri, kafe, yurt, VPN kullanımı veya başkasının cihazından yararlanma ihtimalleri gözetilerek IP kayıtları; mesaj içerikleri, cihaz incelemeleri, para akışı, hesap bağlantıları ve tanık beyanları ile birlikte değerlendirilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy