Uluslararası hastalara yönelik sağlık turizmi hizmeti sunmayı hedefleyen sağlık kuruluşları ile aracı kurumların bu alanda yetki belgesi temin etmesi yasal bir gerekliliktir. Söz konusu belgeye sahip olmaksızın icra edilen faaliyetlerin durdurulması, tanıtım çalışmalarının kısıtlanması ve mevzuat kapsamında idari yaptırımlarla karşılaşılması mümkündür. Alınan bu belge, sağlık tesisinin asli çalışma ruhsatının veya faaliyet izninin yerini almayıp yalnızca mevcut ruhsata ilave olarak yurt dışından gelen hastalara planlı sağlık hizmeti verilmesine olanak tanır. Diğer yandan aracı kuruluşlara tahsis edilen yetki belgesi, kesinlikle tıbbi müdahale gerçekleştirme veya sağlık hizmeti sağlama yetkisi vermez.
Sağlık Tesisleri İçin Başvuru Şartları ve Nitelikler
Hastaneler, tıp merkezleri, poliklinikler, muayenehaneler, ağız ve diş sağlığı birimleri, diyaliz merkezleri ve tıbbi laboratuvarlar gibi mevzuata uygun biçimde ruhsatı bulunan sağlık tesislerine ilişkin yetkilendirme işlemleri Sağlık Bakanlığınca yürütülür. Başvuru sürecinde fiziki evrak teslimi uygulanmamakta; talepler doğrudan Bakanlığın Entegre Kurumsal İşlem Platformu (EKİP) vasıtasıyla elektronik ortamda iletilmektedir. Sürecin temel ön koşulu, ilgili tesisin kendi özel mevzuatı çerçevesinde önceden ruhsatlandırılmış olmasıdır.
Yetki belgesi talebinde bulunacak sağlık kurumunun, gerçekleştirilen son sağlıkta kalite değerlendirmesi kapsamında kural olarak en az 85 puan almış olması şart koşulmuştur. Bununla birlikte tesis bünyesinde, yabancı hastaların kabul ve kayıt işlemlerinden tanı, tedavi, taburculuk, faturalama, dil desteği, aracı kurum irtibatları ve her türlü talep ile şikâyet süreçlerinin eşgüdümünü yürütecek bir uluslararası sağlık turizmi biriminin kurulması gerekir. Oluşturulan bu birimde görev alan personelden asgari birinin yabancı dil bilgisini resmi olarak belgelemesi aranmaktadır.
Ameliyathanede icra edilecek cerrahi ve girişimsel tıbbi müdahaleler bakımından sağlık tesisince komplikasyon sigortasının temin edilmesi mecburi tutulmuştur. Bu sigorta zorunluluğunun yerine getirilmesi için 31 Aralık 2025 tarihi öngörülmüştür. Akreditasyon tarafında ise tıp merkezleri, hastaneler, diyaliz merkezleri ve tıbbi laboratuvarların TÜSKA akreditasyonunu sağlaması, kapsama giren diğer sağlık kuruluşlarının ise Bakanlık sertifikasına sahip olması beklenmekte olup bu intibak süreci için 31 Aralık 2026 tarihine kadar süre tanınmıştır.
Sağlık Tesislerinin İnceleme ve Belgelendirme Süreci
Sunulan müracaat evrakında noksanlık ya da belirlenen standartlara aykırılık saptanması durumunda, ilgililere 15 iş günü zarfında bildirimde bulunulur. Yapılan tebligatı izleyen 30 iş günü içerisinde eksikliklerin giderilmemesi başvurunun reddedilmesi sonucunu doğurur. Mahallinde yapılan denetimden başarıyla geçen dosyalar, il ya da ilçe sağlık müdürlüklerince 15 iş günü içerisinde Bakanlık makamına iletilir. İlgili evrakın Bakanlık tarafından da uygun görülmesi kaydıyla, 15 iş günü içerisinde kurum adına yetki belgesi tanzim edilir.
Aracı Kuruluşlar İçin Yetkilendirme Esasları
663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 2 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca uluslararası sağlık hizmetleri alanında aracılık faaliyeti gösteren kurumlara yetki belgesi verme yetkisi USHAŞ'a aittir. Sağlık tesisleri, uluslararası sağlık turizmi kapsamındaki aracılık hizmetlerinde yetki belgesi bulunmayan kişi veya kuruluşlardan hizmet alamaz. Aracı kuruluşlara verilen belge yalnızca aracılık faaliyetlerini kapsar ve sağlık hizmeti sunma veya tıbbi müdahalede bulunma yetkisi tanımaz.
663 sayılı SAĞLIK ALANINDA BAZI DÜZENLEMELER HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME m. ek 2Kaynağı aç
Aracı kurumun müstakil bir seyahat acentası işletme belgesine bizzat sahip olması mecburi tutulmamakla birlikte; transfer, konaklama ve ulaşım süreçlerinin 1618 sayılı Kanun uyarınca yetkilendirilmiş seyahat acentaları vasıtasıyla yürütülmesi esastır. Şayet aracı kurum ilgili kanun çerçevesinde yetkili acenta statüsünü haiz ise mezkûr işlemleri bizzat gerçekleştirebilir; bu vasfa sahip değilse yetkili bir acenta ile hizmet alımı sözleşmesi akdetmelidir. İlave olarak aracı kuruluşun, ulaşan çağrılara yanıt verebilmek adına haftanın her günü kesintisiz 24 saat boyunca en az iki farklı yabancı dilde hizmet sunabilecek teknik ve operasyonel altyapıyı tesis etmesi gerekmektedir.
USHAŞ tarafından yürütülen incelemelerde aracı kuruluş başvurusunda herhangi bir uygunsuzluk yahut eksik bilgi ve belgeye rastlanırsa vaziyet 15 iş günü içinde ilgililere aktarılır. Söz konusu tebliğden itibaren 30 iş günü zarfında eksiklerin ikmal edilmemesi vaziyetinde müracaat reddedilmiş addolunur. Tüzel kişi bünyesinde ilave bir şube veya ikinci bir aracı birim faaliyete geçirilmek istendiğinde, açılacak her merkez ve şube adına bağımsız yetki belgesi alınması şarttır; zira ana merkez adına düzenlenen yetkilendirme, farklı adresteki bir şube üzerinden sağlık turizmi faaliyeti yürütülmesine cevaz vermez.
Performans Değerlendirmesi, Askıya Alma ve İptal Yaptırımları
Faaliyet izni alan kurum ve kuruluşların performansı, USHAŞ tarafından asgari yılda bir defa denetlenir. Yapılan inceleme neticesinde kısmen yeterli yahut yetersiz addedilen yapılar kontrol sürecine dahil edilir; belirlenen eksikliklerin süresinde telafi edilmemesi belgenin üç ya da altı ay müddetle askıya alınması sonucunu doğurabilir. Müteakip kontrol değerlendirmesinde de gerekli yeterlilik düzeyine ulaşılamazsa belgenin iptali yoluna gidilir. Yetki belgesi iptal edilen bir kuruluş için iptal tarihinden itibaren bir yıllık süre boyunca yeni bir yetki belgesi düzenlenmesi mümkün değildir.
Sağlık turizmi yetki belgesi sağlık kuruluşunun ruhsatı yerine geçer mi?
Hayır, sağlık turizmi yetki belgesi sağlık kuruluşunun temel ruhsatının veya faaliyet izin belgesinin yerine geçmez; mevcut ruhsata ek olarak yabancı hastalara planlı sağlık hizmeti sunma yetkisi tanır.
Aracı kuruluş konaklama ve transfer hizmetlerini doğrudan sunabilir mi?
Aracı kuruluş yalnızca kendisi 1618 sayılı Kanun kapsamında yetkili bir seyahat acentası ise konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerini doğrudan sunabilir; aksi halde yetkili bir seyahat acentasıyla hizmet alım sözleşmesi yapmalıdır.
Aracı kuruluşun açacağı yeni şubeler için ayrı yetki belgesi alınmalı mıdır?
Evet, aracı kuruluş sahibi tüzel kişinin ikinci bir aracı kuruluş ya da şube faaliyete geçirmek istemesi durumunda her şube için münferit yetki belgesi alınması zorunludur; ana merkeze verilen belge diğer adresteki şubede faaliyette bulunma yetkisi sağlamaz.
Yetki belgesi iptal edilen bir kuruluş ne kadar süreyle yeni belge alamaz?
Belgesi iptal edilen kuruluş adına bir yıl süreyle yeni uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi düzenlenmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy