Sağlık sektöründeki Kamu Özel İş Birliği (KÖİ) projelerinde Finansman Sağlayanların Doğrudan Anlaşması, ihaleyi kazanan özel amaçlı proje şirketi, finansmanı üstlenen kredi verenler veya temsilcileri ile Sağlık Bakanlığı arasında akdedilen üç taraflı bir sözleşmedir. Bu metin, KÖİ yapılanmasında finansörler ile kamu idaresinin karşılıklı taraf sıfatını taşıdığı tek sözleşme konumundadır.
Anlaşmanın Temel Amacı ve Bankalarca Kabul Edilebilirlik
FSDA'nın imzalanmasındaki esas neden, proje şirketinin proje kapsamındaki önemli yükümlülüklerini yerine getirememesi veya proje sözleşmesinin sona erme tehlikesi karşısında kredi verenlerin meydana gelebilecek zararlardan korunmasıdır. 6428 sayılı Kanun gerekçesinde de belirtildiği üzere, modelin amaçlarından biri KÖİ projelerinin bankalarca kabul edilebilirliğini artırmaktır.
Teminat Paketindeki Değeri ve Hukuki Statüsü
KÖİ sağlık projelerinde proje şirketi; kredi verenlere üst hakkı ipoteği, teminat amaçlı alacağın devri, hisse rehni ve hesap rehni gibi araçları içeren bir teminat paketi sağlamaktadır. Türk hukuku uyarınca bu teminatlardan bazılarının geçerliliğine ilişkin doktrinde tartışmalar yer almaktadır. Bu sebeple FSDA, proje kapsamındaki teminat paketine kıyasla kredi verenler nezdinde daha değerli bir teminat olarak değerlendirilmektedir.
Proje Sözleşmesinden Bağımsızlık Niteliği
Tarafların niyeti, FSDA'yı proje sözleşmesinden bağımsız ve ayrı tutmaktır. Böylece taraflar anlaşmanın geçerliliğini proje sözleşmesinin geçerliliğine veya sona ermesine bağlamamayı amaçlamaktadır.
Kira Alacaklarının Teminatı ve İdarenin Onay Beyanı
Alacağın devrinde borçlunun onayı kural olarak aranmasa da proje şirketinin İdareden olan kira bedeli gibi alacaklarını teminat amaçlı devrettiği durumlarda İdarenin onayı FSDA altında alınabilmektedir. Bu onay delil olarak kullanılabilmekte ve borçludan gelebilecek iyiniyet iddialarını bertaraf etmektedir.
Temerrüt Hali ve Fesih Öncesi Bildirim Usulü
Proje şirketinin temerrüde düşmesi durumunda, İdarenin ana sözleşmeyi feshetmeden evvel kredi verenlere bildirimde bulunması kararlaştırılabilir. Bildirimin kapsamı ve usuli esasları taraflarca serbestçe tayin edilmektedir.
Müdahale Hakkı ve Temsilcinin Sorumluluğu
Sözleşmede müdahale hakkı öngörülmüşse, temerrüt olgusu belirdiğinde kredi verenler bir temsilci atayabilir. Atanan temsilci, sözleşmesel hak ve borçları proje şirketi ile müştereken üstlenir. Bu süreçte İdare, muhatap olarak bu temsilci ile iletişim kurar.
İkame Yatırımcı Önerisi ve İdarenin Değerlendirmesi
Kredinin muaccel hale gelmesi veya müdahale sürecinde temerrüdün sürmesi halinde kredi verenler, proje şirketinin hak ve yükümlülüklerinin ya da şirket hisselerinin yeni bir yatırımcıya devrini önerebilir. İdare, önerilen kişinin uygun ikame yatırımcı olup olmadığına karar vermeye yetkilidir. Yeni adayın uygun görülmesi durumunda İdare ile yeni yatırımcı arasında benzer hükümler içeren başka bir anlaşma imzalanır.
Çekilme Hakkı ve Sorumluluk Sınırları
Müdahale dönemi boyunca proje sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin düzenlemeler, müdahaleden dolayı kredi verenlerin sorumluluklarının kapsamı ve süreçten çekilme hakları FSDA kapsamında taraflarca kararlaştırılabilir.
Enerji Mevzuatındaki Paralel İkame Düzenlemeleri
Altyapı modellerinde yer alan ikame mekanizması, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği ve Doğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliği metinlerinde de mevcuttur. Her iki yönetmelikte aranan koşulların oluşması durumunda kredi verenlerin uygun ikame yatırımcı atamasına izin verilmektedir.
FSDA hangi taraflar arasında kurulur?
FSDA; ihaleyi kazanan özel amaçlı proje şirketi, projeyi finanse eden kredi verenler veya temsilcileri ile Sağlık Bakanlığı arasında üç taraflı olarak akdedilir.
Müdahale hakkı kullanıldığında ne olur?
Temerrüt anında kredi verenlerce atanan temsilci, proje şirketiyle birlikte hak ve borçları müştereken üstlenir ve İdare iletişimini bu temsilciyle yürütür.
İkame yatırımcıyı belirleme yetkisi kime aittir?
Kredi verenlerin teklif ettiği yeni adayın uygun ikame yatırımcı olup olmadığı hususunda takdir ve onay yetkisi İdareye aittir.
Kredi verenler müdahale sürecinden çekilebilir mi?
Müdahale döneminde sorumluluk kapsamı ve süreçten çekilme hakları FSDA tahtında taraflarca kararlaştırılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy