6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararına karşı, 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde yargı yoluna başvurulur. İdare mahkemesindeki dava, işlemin tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, yaptırım kararının yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz.
6112 sayılı RADYO VE TELEVİZYONLARIN KURULUŞ VE YAYIN HİZMETLERİ HAKKINDA KANUN m. 32Kaynağı aç
Üst Kurulun anayasal oluşumu
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 133. maddesi, radyo ve televizyon faaliyetlerini düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurulan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun dokuz üyeden oluşacağını düzenler. Üyeler, siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında belirlenecek üye sayısının ikişer katı olarak gösterilecek adaylar arasından seçilir. Seçimde her siyasi parti grubuna düşen üye sayısı esas alınır ve seçimi Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu yapar.
2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI m. 133Kaynağı aç
Yaptırıma karar verme yetkisi
6112 sayılı Kanun’un 32. maddesinin sekizinci fıkrası, bu Kanun hükümlerine göre idarî para cezasına veya idarî tedbire karar verme yetkisini Üst Kurula verir. Aynı fıkra, ikinci fıkrada belirtilen her bir ihlal bakımından bir defaya mahsus olmak üzere para cezası yerine uyarı uygulanmasına da imkân tanır.
Uyarı, her olayda uygulanacak zorunlu bir aşama değildir. Üst Kurul; ihlalin ağırlığını, haksız ekonomik kazancın bulunup bulunmadığını, tekrarı ve son beş yılda uygulanmış idarî yaptırımları gözeterek medya hizmet sağlayıcı kuruluşu uyarabilir. Bu yetki, birinci fıkradaki bütün ihlaller için genel bir uyarı zorunluluğu şeklinde anlaşılmaz.
Para cezası ve programa ilişkin tedbirler
32. maddenin birinci fıkrası, idarî tedbir olarak ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasını öngörür. İsteğe bağlı yayın hizmetlerinde ise ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti dikkate alınarak idarî para cezası ile idarî tedbir birlikte uygulanabilir. Yalnız para cezasına veya yalnız tedbire karar verilmesi de mümkündür.
Yükümlülük veya yasak ihlali aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ilgililer hakkında bu suç nedeniyle soruşturma ya da kovuşturma yapılmış olması aranmaz. 32. madde hükümlerine göre idarî para cezası veya idarî tedbir kararı yine verilebilir.
Durdurulan programın yerine yayın
İdarî tedbir programın yayınının durdurulması sonucunu doğurduğunda, o programın yerine aynı kuşakta başka bir yayın yapılır. Bu yayın Üst Kurul tarafından temin edilir ve ticari iletişim içermez. Kapsam; eğitim, kültür ve trafik ile kadınların ve çocukların hakları, gençlerde bedensel ve ahlaki gelişim, uyuşturucuya ve diğer zararlı alışkanlıklara karşı mücadele, Türk dilinin doğru ve özenli kullanımı, çevreye ilişkin eğitim, engellilikten doğan sorunlar, sağlık ve bunlara benzeyen kamuya yararlı başlıklardır.
Tekrar, yayın durdurma ve lisans
8. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkeler ile dördüncü fıkrasına aykırı yayından sonra verilen yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarlanması, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulması sonucunu doğurur. Aynı ihlalin ikinci tekrarında yayın lisansının iptaline karar verilir. Bu sonuç, fıkrada belirtilen bentler ve dördüncü fıkra ile sınırlıdır.
8. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışında kalan bentlerinin, aynı maddenin ikinci fıkrasının veya yayın hizmetlerinde ticarî iletişimi düzenleyen hükümlerden herhangi birinin, yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal edilmesi halinde yayın beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarında yayın beş günden on güne kadar durdurulur. İhlalin ikinci tekrarında yayın lisansının iptaline karar verilir.
Program yayını veya yayınları süreli olarak durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluş, yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı biçimde yayına devam ederse yayın lisansının iptaline karar verilir.
Yayın lisansı için Kanunda aranan şartlardan birinin kaybedilmesi veya 6. maddenin beşinci fıkrasındaki yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde kuruluşa önce otuz günlük süre verilir. Bu süre içinde şart yerine getirilmezse yayınlar üç ay süreyle durdurulur. Üç aylık süre boyunca da eksiklik giderilmezse yayın lisansı iptal edilir ve kanal ile frekans kullanımına son verilir.
Yayın lisansının verilmesi için gerekli şartlara uygunluğun hileyle sağlandığının tespit edilmesi halinde yayın lisansı iptal edilir. Lisansı iptal edilen kuruluştan alınmış yayın lisans bedeli ile kanal ve frekans yıllık kullanım bedeli iade edilmez.
Kararın bildirilmesi
32. madde uyarınca verilen uyarı ve idarî yaptırım kararları, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun Üst Kurula bildirdiği kayıtlı elektronik posta adresine gönderilerek tebliğ edilir. Zorunlu bir sebeple bu adrese tebligat yapılamazsa, Üst Kurula bildirilmiş olan adrese yapılan bildirim tebligat hükmünde kabul edilir. Hüküm, zorunlu sebebin somut olayda nasıl belirleneceğini ayrıca açıklamaz.
Dava süresi, uygulanma ve ödeme
Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına karşı başvuru, 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre yapılır. Özel süre kuralı, idare mahkemesinde açılacak davayı işlemin tebliğ tarihinden itibaren on beş günle sınırlar. İptal davasının açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.
Kanunda düzenlenen idarî para cezaları, tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu hüküm ödeme süresini belirler; iptal davası açılmasının ödemeyi durduracağına ilişkin bir düzenleme içermez.
RTÜK yaptırım kararına karşı dava süresi ne kadardır?
İdare mahkemesinde dava, işlemin tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde açılır. Başvuru, 6112 sayılı Kanun’un 32. maddesinde 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu’na yapılan atıf kapsamında yapılır.
İptal davası açmak yaptırımın uygulanmasını durdurur mu?
Hayır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, idarî yaptırım kararının yerine getirilmesini durdurmaz.
İdarî para cezası hangi sürede ödenir?
6112 sayılı Kanun’da düzenlenen idarî para cezaları, tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir.
Yaptırım kararı nereye tebliğ edilir?
Uyarı ve idarî yaptırım kararları, kuruluşun Üst Kurula bildirdiği kayıtlı elektronik posta adresine tebliğ edilir. Zorunlu bir sebeple bu tebligat yapılamazsa, bildirilen adrese yapılan bildirim tebligat yerine geçer.
Para cezası yerine her zaman uyarı mı verilir?
Hayır. Üst Kurul, ikinci fıkrada belirtilen her bir ihlal için bir defaya mahsus olmak üzere ve fıkrada sayılan ölçütleri gözeterek para cezası yerine uyarabilir. Bu yetki her olayda uyarı verilmesini zorunlu kılmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy