Emniyet Teşkilatında İkinci Şark Ataması ve İptal Davaları

by Avukat Erdal Ersoy
Emniyet Teşkilatında İkinci Şark Ataması ve İptal Davaları

Emniyet Teşkilatında İkinci Bölge Hizmeti ve Zorunluluğu

Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği uyarınca ülke birinci ve ikinci bölge olarak iki hizmet bölgesine ayrılmıştır. Emniyet personelinin meslek hayatı boyunca en az bir defa ikinci bölgede görev yapması zorunlu tutulmuştur. Yönetmelikte yer verilen kurallar uyarınca personelin kural olarak ikinci bölge hizmetinden sarfınazar edemeyeceği, sağlık veya eş durumu sebebiyle zorunlu bölgeye gidemeyeceğini belgeleyenler hakkında ise ilgili mazeret hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.

Danıştay 5. Daire, E. 2017/2638, K. 2020/5897Kaynağı aç
Danıştay 5. Daire Başkanlığı         2017/2638 E.  ,  2020/5897 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2017/2638 Karar No : 2020/5897 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü / … VEKİLİ : Hukuk Müşaviri … İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü emrinde 3. sınıf emniyet müdürü rütbesiyle şube müdürü olarak görev yapan davacının, ikinci bölge ikinci görev sırasının geldiğinden bahisle Muş İl Emniyet Müdürlüğüne 2. sınıf emniyet müdürü rütbesiyle il emniyet müdür yardımcısı olarak atanmasına ilişkin İçişleri Bakanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Beşinci Dairesinin 18/10/2012 tarih ve E:2012/4885, K:2012/6420 sayılı bozma kararına uyarak verdiği ara kararı sonrasında uyuşmazlığın esasını karara bağlayan … İdare Mahkemesinin, … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; davacının atandığı dönemde 2. sınıf emniyet müdürlüğü rütbesinde bulunan ve ikinci bölge ikinci görev sırası gelenlerin sıralanmasına ilişkin idarece ülke genelini kapsayan listenin incelenmesinden, davacı ile aynı rütbede olup ikinci bölge birinci görevini yapmayan bulunmadığı, davacının ülke geneline ilişkin sıralamada, 162 personelden 158. sırada olduğu, 102 personelin hizmetine ihtiyaç duyulduğu, sağlık mazereti ve açılan davalar gibi sebeplerle atamalarının ipka edildiği, davacının ikinci bölge ikinci görev sırasının ilk olarak 2009 yılında geldiği, ancak iki dönem ipka işlemi uygulanarak atamasının ertelendiği göz önüne alındığında, davacının, 2011 yılında ikinci bölge ikinci görev sırası geldiğinden bahisle ikinci bölge ikinci görev yeri olarak Muş Emniyet Müdürlüğü emrine atanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı vekili tarafından; davacı ile aynı rütbede olup ikinci bölge birinci görev sırası geldiği halde atanmayan personel bulunduğu, atama listesi incelendiğinde, 1 personelin 10, 23 personelin 4, 75 personelin 3 kez erteme işlemine tabi tutulduğunun görüldüğü, mevzuata aykırı bir şekilde tesis edilen dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; dava konusu işlemde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı ve dilekçede ileri sürülen hususların 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan sebeplerden hiçbirisine uymadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan İdare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü emrinde 3. sınıf emniyet müdürü rütbesiyle şube müdürü olarak görev yapmakta iken, ikinci bölge ikinci görev sırasının geldiğinden bahisle … tarih ve … sayılı davalı idare işlemiyle Muş İl Emniyet Müdürlüğü emrine 2. sınıf emniyet müdürü rütbesiyle il emniyet müdür yardımcısı olarak atanmıştır. Bunun üzerine, anılan atama işleminin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükteki haliyle, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Hizmet Bölgeleri" başlıklı 21. maddesinde, yurdun birinci ve ikinci hizmet bölgeleri olmak üzere iki hizmet bölgesine ayrıldığı; "Bölgeler ve Hizmet Süreleri" başlıklı 23. maddesinde, personelin, Yönetmelikte belirtilen süre kadar en az bir defa ikinci bölgede hizmet görmesinin zorunlu olduğu ve bu Yönetmelikte öngörülen mazeretler dahil, her ne sebeple olursa olsun ikinci bölge hizmetinden sarfınazar edilemeyeceği; ancak, sağlık veya eş durumu sebebiyle ikinci bölgeye gidemeyeceği belgelenenler hakkında Yönetmelik'in 39. maddesinin (a) ve (b) bentlerinin uygulanacağı; "İkinci Bölgede Görevlendirilecek Personelin Sıralanması" başlıklı 24. maddesinde, ikinci bölgeye ilk defa atanacak personelin sırasının, birinci bölgedeki hizmet sürelerine bakılmaksızın sicil numarası, rütbeleri ve hizmet branşları gözönüne alınarak bu bölgedeki kadro ve personel ihtiyacına göre tespit edileceği; ikinci bölgeye bir defadan fazla atanacak olanların sırasının, bu bölgeden önceki dönüş yılları ve sicil numaraları esas alınarak yapılacağı; "Hizmet İhtiyacı Sebebiyle Erteleme" başlıklı 29. maddesinin 1. fıkrasında, atama sırası geldiği veya hizmet süresini doldurduğu için diğer bir bölgeye atanacak personelden, merkez teşkilatında Genel Müdür veya daire başkanları, illerde valiler, Genel Müdürlüğe doğrudan bağlı birimlerde birim amirleri tarafından, hizmetleri sebebiyle yerlerinde kalmaları gerekçeli olarak bildirilenlerin durumlarının Genel Müdürlükçe incelenerek karara bağlanacağı hükmü yer almış; 2. fıkrasında, ikinci bölgede hizmet yapma sırası gelen personelden, kalması veya tayin edilmesinde yarar görülenler için aynı usulle Şubat ayı sonuna kadar teklif yapılabileceği, bu personelin sayısının ikinci bölgeye ataması yapılacakların %5'ini geçemeyeceği; ancak, bu oranın her yıl genel atama dönemine yönelik olarak, teşkilat ve ülke genelinde meydana gelebilecek ihtiyaç ve değişiklikler çerçevesinde Bakanlık onayıyla %10 oranına çıkartılabileceği; her yıl tespit edilecek bu orana karşılık gelen personelin sayısının, ikinci bölgeye ataması yapılacakların, % 5'i birinci defa, % 3'ü ikinci defa, % 2'si üçüncü defa olmak üzere toplam %10'unu geçemeyeceği hükme bağlanmış; 3. fıkrasında ise, yukarıdaki fıkra uyarınca yerlerinde bırakılmış olanların, ertesi yıl haklarında zaruri bir gerekçeye dayanan yeni bir erteleme teklifi olmadığı takdirde, hizmetle yükümlü oldukları bölgelere atanacağı; birinci bölgeden ikinci bölgeye gidecekler ve ikinci bölgeden birinci bölgeye dönecekler için dördüncü defa erteleme teklifinde bulunulamayacağı hüküm altına alınmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen Yönetmelik maddelerinden, emniyet hizmetleri sınıfı mensubu olarak görev yapanların en az bir defa ikinci bölgede hizmet görmelerinin Yönetmelik'te bulunan mazeretler söz konusu olsa dahi zorunlu olduğu, ikinci bölgeye ilk defa atanmada sicil numarası, rütbe ve branşlarına göre yapılacak olan sıralamanın göz önünde bulundurulacağı, ikinci kez ikinci bölge hizmetine gönderileceklerin belirlenmesinde ise, birinci bölgeye dönüş yılları ve dönüş yılları aynı olanlar arasında da sicil numarası sıralamasının esas alınacağı ve her ne suretle olursa olsun hizmet ihtiyacı sebebi ile üç kereden fazla erteleme talebinde bulunulamayacağı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta; 2011 yılı genel atama döneminde, 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinde ikinci bölge birinci göreve atanmayan personel bulunmadığı, ikinci bölge ikinci görev hizmetine gidebilecek durumda olan 162 personele bildirimde bulunulduğu, söz konusu personel arasında, daha önce ikinci bölge birinci görevinden dönüş yıllarına göre sıralama yapıldığı, davacının ise öncelikli olarak gitmesi gerekenlerin sıralandığı bu listede 158. sırada yer aldığı, ikinci bölgede duyulan hizmet ihtiyacı nedeniyle, bu listedeki davacı da dahil toplam 47 personelin ikinci hizmet bölgesine atamasının yapıldığı; ataması yapılmayan personelin ise atamalarının ertelendiği, ataması yapılan personelin sayısı olan 47'ye, atanan personel sayısının en fazla yüzde 10'unun (yani 4 sayısının) eklenmesi durumunda, davacının sıralamadaki ilk 51 kişinin dışında kaldığı anlaşıldığından davacının ikinci bölge ikinci görev sırası geldiğinden bahisle İstanbul Emniyet Müdürlüğü kadrosundan, Muş Emniyet Müdürlüğü kadrosuna atanması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir. Bu itibarla davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanun'un (geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 17/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İkinci Şark Atama Sırasının Belirlenmesi

İkinci bölgeye ilk defa atanacak personelin sırası; birinci bölgedeki hizmet süresine bakılmaksızın sicil numarası, rütbe ve hizmet branşı göz önüne alınarak bölgedeki personel ihtiyacına göre tespit edilir. İkinci bölgeye birden fazla kez atanacak polis memurlarının görev sırası branş, bu bölgeden önceki dönüş yılı ve sicil numarası esas alınarak belirlenir. Diğer rütbelerdeki personelin sırası ise rütbe, önceki dönüş yılı ve sicil numarası dikkate alınarak saptanır.

Erteleme Nedenleri ve Kontenjan Sınırları

Emniyet personeli atama mevzuatında hizmet ihtiyacı, sağlık ve isteğe bağlı olmak üzere üç ayrı erteleme sebebi yer almaktadır. İlgili yönetmelik düzenlemelerinde ikinci bölgede hizmet yapma sırası gelen personelden yerinde bırakılmasında yarar görülenler için şubat ayı sonuna kadar erteleme teklifi yapılabileceği, bu personelin sayısının atanacakların yüzde beşini ve Bakanlık onayıyla en fazla yüzde onunu geçemeyeceği belirlenmiştir. Yine bu kapsamda birinci bölgeden ikinci bölgeye gidecekler ile ikinci bölgeden birinci bölgeye dönecekler hakkında hizmet ihtiyacı gerekçesiyle dördüncü defa erteleme teklifinde bulunulamayacağı öngörülmüştür.

Sıralama ve Kontenjan Sınırının Aşılmasında Yargı Kararı

Danıştay 5. Dairesi'nin E. 2017/2638, K. 2020/5897 sayılı kararına konu somut uyuşmazlıkta, hizmet ihtiyacı sebebiyle atanan personel sayısına azami yüzde onluk erteleme kontenjanı eklense dahi belirlenen sıralama sınırının dışında kalan personelin ikinci bölgeye atanması hukuka uygun bulunmamıştır. Danıştay, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyiz istemini kabul ederek davanın reddine dair mahkeme kararını bozmuş ve yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine hükmetmiştir.

İkinci Şark Atamaları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İkinci şark atamasında erteleme nedenleri nelerdir?

Mevzuatta hizmet ihtiyacı, sağlık ve isteğe bağlı olmak üzere üç ayrı erteleme sebebi yer almaktadır. Sağlık veya eş durumu nedeniyle zorunlu bölgeye gidemeyeceğini mevzuata göre belgeleyenler hakkında ise Yönetmeliğin ilgili hükümleri ayrıca tatbik edilir.

Hizmet ihtiyacı gerekçesiyle erteleme teklifi kaç kez yapılabilir?

Atama mevzuatındaki düzenleme uyarınca, birinci bölgeden ikinci bölgeye atanacaklar ile ikinci bölgeden birinci bölgeye dönecek personel hakkında hizmet ihtiyacı sebebiyle dördüncü kez erteleme teklifinde bulunulamaz.

Erteleme kontenjanı aşılarak yapılan ikinci şark ataması hukuka uygun mudur?

Danıştay 5. Dairesi'nin E. 2017/2638, K. 2020/5897 sayılı kararına konu uyuşmazlıkta, hizmet ihtiyacı sebebiyle uygulanan erteleme oranı hesaba katıldığında dahi atanacak personel sınırının dışında kalan personelin ikinci şark ataması hukuka uygun bulunmamış ve davanın reddine ilişkin mahkeme kararı bozulmuştur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu