Rektörlüklerin akademik kadro ilanlarını geri alma veya iptal etme yetkisi mutlak ve sınırsız bir serbesti tanımaz. İdarelerin kadro tahsisi, ilanı ve sınav süreçlerindeki işlemleri kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlandırılmıştır. Bir yükseköğretim kurumunun ihtiyaca binaen çıktığı bir kadro ilanını geçerli bir gerekçe olmaksızın iptal etmesi veya kadro ihtiyacının ortadan kalktığını ortaya koyamaması durumunda tesis edilen işlemler idari yargı denetimine tabi tutulmaktadır. Bununla birlikte somut olayın özelliklerine ve idarenin takdir yetkisinin sınırlarına göre yargı kararlarında farklı hukuki yaklaşımlar da değerlendirilmektedir.
Danıştay 8. Daire, E. 2025/459, K. 2025/584Kaynağı aç
Akademik Kadro İlanı ve Jüri Belirleme Usulü
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m. 23/a uyarınca üniversitelerdeki münhal doktor öğretim üyesi kadrolarının ilanı rektörlük tarafından gerçekleştirilir. Bu kadrolar için fakültelerde dekanlıklar, diğer birimlerde ise müdürlükler tarafından biri ilgili birim yöneticisi, biri kurum dışından seçilmek üzere üç profesör veya doçent belirlenir ve başvuran her aday hakkında bu öğretim üyelerinden yazılı değerlendirme istenir.
Danıştay 8. Daire, E. 2022/2575, K. 2025/2959Kaynağı aç
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 23Kaynağı aç
2547 sayılı Kanun m. 23/c uyarınca yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, bilimsel kaliteyi artırmak amacıyla ve bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları gözeterek objektif ve denetlenebilir ek koşullar belirleyebilir.
Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarına atanma sürecinde giriş sınav jürisi; dekan veya müdürün teklif edeceği, ilgili birim amirinin de yer aldığı en az sekiz öğretim üyesi arasından ilgili yönetim kurulunun kararıyla üç asıl ve bir yedek üye şeklinde belirlenir. Jüri üyeleri, yapılan yazılı ve sözlü değerlendirmelerin objektif, ölçülebilir ve yargısal denetime elverişli biçimde sonuçlandırılmasını temin etmekle yükümlüdür. Sınavda başarı gösteren adaylar ve kadro adedince yedek aday, nihai başarı dereceleri üzerinden kamuoyuna duyurularak atama süreci meri mevzuat çerçevesinde tamamlanır.
28947 sayılı ÖĞRETİM ÜYESİ DIŞINDAKİ ÖĞRETİM ELEMANI KADROLARINA YAPILACAK ATAMALARDA UYGULANACAK MERKEZİ SINAV İLE GİRİŞ SINAVLARINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK m. 9Kaynağı aç
Hizmet İhtiyacı ve Takdir Yetkisinin Yargısal Sınırları
İdarenin sahip olduğu takdir yetkisi keyfî bir kullanım alanı sunmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdare kadro ilanını bir hizmet ihtiyacına binaen yayımladıktan sonra, söz konusu ihtiyacın ortadan kalktığına ilişkin somut bilgi ve belge sunamadığı durumlarda kadro ilanının iptali hukuka uygun bulunmamaktadır.
Buna karşın yargısal değerlendirmelerde idarenin takdir yetkisinin geniş yorumlandığı yaklaşımlar da bulunmaktadır. Nitekim kadro iptaline ilişkin işlemlerin idarenin takdir yetkisi kapsamında kamu yararı gözetilerek tesis edildiği ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı yönünde karşı oy gerekçeleri de dile getirilmiştir.
Sınav Değerlendirmesi ve Jüri Uyuşmazlıklarında Kadro İptali
Giriş sınavına katılan adayların başarı puanları yargısal denetimi mümkün kılacak biçimde açıklanmadan ve ilgili yönetmelikte öngörülen nihai değerlendirme ile atama prosedürü tamamlanmadan kadro iptali yoluna gidilmesi hukuki denetime konu olmaktadır. Sınav sürecinde yalnızca jüri üyelerinin puanlamada anlaşmazlık yaşamasının kadro iptali için haklı ve kabul edilebilir bir gerekçe sayılamayacağı kabul edilmektedir.
Danıştay 8. Dairesi, E. 2025/459, K. 2025/584 sayılı kararında oyçokluğuyla; jüri üyeleri arasındaki değerlendirme uyuşmazlığında uyuşmazlığa konu sınavın objektifliğin sağlanması adına başka bir üniversiteden seçilecek jüri üyeleriyle yenilenmesi gerekirken kadronun doğrudan iptal edilmesini hukuka uygun bulmamıştır. Aynı kararda yer alan karşı oyda ise kadronun iptal edilmesine ilişkin idari işlemin idarenin takdir yetkisi dahilinde kaldığı ve hukuka aykırılık taşımadığı savunulmuştur.
Adayların Hukuki Güvenliği ve İdari İstikrar İlkesi
Hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini ve idarenin bu güveni zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerektirir. Bu çerçevede önceden usulüne uygun şekilde oluşmuş hukuksal durumların sonradan tesis edilen idari işlemlerle keyfî biçimde değiştirilmesi hukuk devleti gerekleriyle bağdaşmaz.
Danıştay 8. Dairesi, E. 2023/6808, K. 2024/4725 sayılı kararında; adayın nihai değerlendirme sonucunda kadroya atanma noktasında tüm şartları sağlayarak atanmaya hak kazandığı ve atanmamasını gerektirecek somut bir gerekçenin sunulamadığı durumlarda kadronun iptal edilmesini idari istikrar ilkesine aykırı bulan ilk derece mahkemesi kararını onamıştır.
Danıştay 8. Daire, E. 2023/6808, K. 2024/4725Kaynağı aç
Danıştay 8. Dairesi, E. 2022/274, K. 2024/2515 sayılı kararında ise jüri üyeleri tarafından adayların ilan edilen kadroya atanmak için gerekli koşulları taşıdığının saptanmasına karşın hiçbir akademik gerekçe gösterilmeden kadronun iptal edilmesini kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı bulan ve atanamamaktan kaynaklanan maaş ile özlük hakkı farklarının ödenmesine hükmeden ilk derece mahkemesi kararını oybirliğiyle onamıştır.
Danıştay 8. Daire, E. 2022/274, K. 2024/2515Kaynağı aç
İlan Şartlarındaki İdari Hatalar ve Hatalı İşlemlerin Geri Alınması
Danıştay 8. Dairesi, E. 2022/2575, K. 2025/2959 sayılı kararında; ilanda belirtilmesi gereken yasal bir hususun eksik bırakılmasından doğan idari kusurun aday üzerinde bırakılamayacağını ve mevzuata tabi tek adayın bulunduğu durumda başkaca adayların başvuru hakkının engellendiği somut olarak kanıtlanmadıkça yapılan atamanın iptal edilemeyeceğini belirterek Bölge İdare Mahkemesi kararını bozmuştur.
Buna karşın idarenin yokluk, açık hata veya ilgilinin hilesiyle sakatlanan işlemlerini herhangi bir süreye bağlı kalmaksızın her zaman geri alabileceği; bu haller dışındaki sakatlıklarda ise geri alma işleminin ancak dava açma süresi zarfında tesis edilebileceği yönündeki yaklaşım doğrultusunda atamanın geri alınmasını hukuka uygun gören değerlendirmeler de bulunmaktadır.
Kadro İptali İşlemine Karşı Dava Açma Usulü ve Süresi
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür. Bu süre idari işlemlerde kural olarak yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
2577 sayılı Kanun m. 7/4 uyarınca ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Düzenleyici işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer; düzenleyici işlem, uygulanan işlem veya her ikisi aleyhine birden dava açabilir. Düzenleyici işlemin daha önce iptal edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen uygulama işleminin iptaline engel oluşturmaz.
Rektörlük ilan ettiği bir kadroyu serbestçe iptal edebilir mi?
İdarenin takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır; kadro ihtiyacının ortadan kalktığı somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmadıkça ilan edilen kadro keyfî olarak iptal edilemez.
Jüri üyelerinin puanlama uyuşmazlığı kadro iptali için haklı gerekçe midir?
Sırf jüri üyelerinin puanlamada anlaşmazlık yaşaması kadro iptali için kabul edilebilir haklı bir gerekçe sayılmamakta; adayların puanlarının yargısal denetime elverişli şekilde açıklanarak mevzuattaki atama usulünün işletilmesi gerekmektedir.
Atanmaya hak kazanan adayın kadrosunun iptal edilmesi hukuka aykırı mıdır?
Tüm şartları sağlayarak atanmaya hak kazanan bir adayın atanmasını engelleyecek somut bir neden sunulmadan kadronun iptal edilmesi idari istikrar ve hukuk güvenliği ilkelerine aykırılık oluşturur.
İlan metnindeki idari hata gerekçesiyle atama sonradan geri alınabilir mi?
İlandaki eksikliğin kusuru kural olarak adaya yüklenememekle birlikte, idarenin açık hata, yokluk veya ilgilinin hilesi hallerinde süre kısıtlaması olmaksızın hatalı işlemi geri alabileceğine dair içtihada dayanan hukuki görüşler de bulunmaktadır.
Kadro iptali işlemine karşı dava açma süresi ne kadardır?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7/1 uyarınca, özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmedikçe idare mahkemelerinde dava açma süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

