Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrası uyarınca yasama ve yürütme organları ile idari makamlar mahkeme kararlarına uymakla yükümlüdür; bu organlar ile idare mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremeyeceği gibi bunların uygulanmasını da geciktiremez. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrası gereğince idare; Danıştay, bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmek ya da eylemde bulunmak mecburiyetindedir. Bu kapsamda öngörülen yasal süre kararın idareye tebliğ edildiği tarihten başlayarak otuz günü geçemez; kararların yerine getirilmesinde disiplin hükümleri saklı tutulmuştur.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 28Kaynağı aç
Parasal Hükümlerin, Vekâlet Ücretinin ve Giderlerin İcrası
Belirli bir para tutarının ödenmesine hükmedilen uyuşmazlıklarda karara bağlanan miktar ile her çeşit davada hükmolunan vekâlet ücreti ve yargılama giderleri, davacının yahut vekilinin davalı idareye yazılı olarak sunacağı banka hesap numarasına aktarılır. 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin 2. fıkrası uyarınca anılan ödemeler bildirim tarihinden itibaren otuz günlük süre ve belirlenen usul çerçevesinde yerine getirilir. Bu süre zarfında idarece ödeme yapılmaması durumunda alacak genel hükümler dairesinde infaz ve icraya konu edilir.
2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin 6. fıkrası uyarınca tazminat ve vergi davalarında mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 48. maddesine göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faiz ödenir. Bununla birlikte mahkeme kararının davacıya tebliği ile banka hesap numarasının idareye bildirildiği tarih arasında geçecek süre bakımından faiz işletilmez.
Kararın Yerine Getirilmemesi Halinde Tazminat Davası
Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan durumlarda idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Yargı kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi halinde tazminat davası kamu görevlisinin şahsına karşı değil, ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
Yargı kararının uygulanmasının sürüncemede bırakılması sebebiyle açılan somut bir tazminat uyuşmazlığında, idarenin sergilediği tutumun hizmet kusuru teşkil ettiği ve imar planı iptal kararının idareye tebliğinden itibaren en geç otuz gün sonrasına karşılık gelen tarih ile dava tarihi arasında oluşan inşaat maliyet farkının bilirkişi incelemesiyle belirlenerek tazminat olarak ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Kesinleşen bir idari yargı kararının gereğinin yerine getirilmemesi üzerine genel zamanaşımı süresi içinde idareye başvuran ilgilinin talebinin zımnen reddi sonrası süresinde açtığı davada uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Düzenleyici İşlemler ve İmar Planı Kararlarının Uygulanması
Genel ve düzenleyici nitelikteki bir idari işlemin iptali o düzenleme ile ilişkili herkes bakımından hüküm ifade eder. Anılan düzenleyici işlem sebebiyle daha önce menfaati ihlal edilmiş bir ilgilinin iptal kararının doğurduğu sonuçlardan yararlandırılması istemiyle yaptığı başvuru 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında idari başvuru niteliğinde kabul edilir.
Somut bir kamulaştırma uyuşmazlığında, plan değişikliğinin mahkemece iptal edilmesi üzerine bu işlemden önceki ilk imar planının kendiliğinden yürürlüğe girdiğinin kabul edilemeyeceği ve önceki planın yürürlüğü hususunda belediye meclisince karar alınmadıkça dayanağı kalmayan kamulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmiştir.
Fiili ve Hukuki İmkânsızlık ile Vergi Uyuşmazlıkları
Somut bir banka tüzel kişiliği uyuşmazlığında; tüzel kişiliğin idare hukuku dışındaki yasal düzenlemeler kapsamında yitirilmiş bulunması ve idarenin işlem tesisi ile önceki hukuki ve mali durumun re'sen yeniden kurulmasında hukuki ve fiili imkânsızlık görülmesi sebebiyle, yargı kararının uygulanamamasına bağlı ret işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, vergi uyuşmazlıklarına ilişkin yargı kararlarının idareye tebliğinin ardından bu kararlar doğrultusunda belirlenecek vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile bunlara ait zam ve cezaların tutarı yetkili idare tarafından mükellefe bildirilir.
İdari yargı kararı süresinde uygulanmazsa kamu görevlisine tazminat davası açılabilir mi?
Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi halinde tazminat davası kamu görevlisine karşı açılamaz; 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin 4. fıkrası uyarınca dava ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
Dava dilekçesinde talep edilip karara bağlanmayan haklar için sonradan dava açılabilir mi?
Görevden çekilmiş sayılma işlemine karşı açılan davada yoksun kalınan parasal ve özlük haklarının iadesi talep edilmiş olmasına karşın mahkemece bu istem hakkında hüküm kurulmaması ve kararın bu yönüyle temyiz edilmeksizin kesinleşmesi durumunda, somut olay çerçevesinde anılan işlemden doğan parasal ve özlük hakları için yeniden dava açılamayacağı kabul edilmiştir.
İptal edilen düzenleyici işlemin sonuçlarından yararlanmak için başvuru usulü nedir?
Genel ve düzenleyici bir işlemin iptali düzenlemeyle ilgili herkes için sonuç doğurmakla birlikte, bu düzenleme sebebiyle önceden menfaati ihlal edilmiş kişilerin iptal hükmünden yararlanma talepleri 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamındaki idari başvuru hükümleri dairesinde değerlendirilir.
Yargı kararının idarece geciktirilmesi halinde tazminat zararı nasıl değerlendirilir?
İdarenin yargı kararını sürüncemede bırakması hizmet kusuru teşkil etmekte olup somut bir imar uyuşmazlığında mahkeme kararının idareye tebliğinden itibaren otuz gün sonrasına karşılık gelen tarih ile dava tarihi arasında oluşan inşaat maliyet farkının tazminat olarak ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy