Polis Hizmet Bölgesi ve Hizmet Grupları Rehberi

Emniyet Hizmetleri Sınıfında Atama Kapsamı ve Hizmet Bölgeleri

Emniyet Teşkilatı bünyesinde görev yapan personelin atama ve yer değiştirme işlemleri, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülür. İlgili mevzuat, çarşı ve mahalle bekçileri hariç olmak üzere Emniyet Hizmetleri Sınıfı kadrolarında bulunan her derece ve rütbedeki personeli kapsamaktadır.

Yönetmeliğin 4. maddesi uyarınca iller; emniyet ve asayiş durumu, ekonomik, sosyal ve kültürel şartlar ile ulaşım imkân ve şartları yönünden birbirine benzerlikleri ve yakınlıkları dikkate alınarak birinci bölge ve ikinci bölge olarak iki temel hizmet bölgesine ayrılmıştır. Emniyet personelinin atama ve yer değiştirmelerinde esas alınacak birimler, bölgeler ve bu bölgelerdeki zorunlu hizmet süreleri Yönetmelik eki (1) sayılı cetvelde düzenlenir.

Yönetmelik sistematiğinde yer alan gruplar ibareleri, 26 Şubat 2023 tarihli ve 6873 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ilgili bölüm ve madde başlıklarından çıkarılmış, 21. maddenin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. İkincil düzenlemelerde ise 12 Mayıs 2023 tarihli yönetmelik değişikliğiyle daha önce birinci bölgede yer alan Osmaniye ve Kilis illerinin ikinci bölge kapsamına alındığı belirtilmektedir.

Bölge Hizmet Süreleri ve Görev Yükümlülüğünün Hesabı

Emniyet teşkilatı personeli, mevzuatta öngörülen süreden önce görev yerinden alınmasını gerektiren haklı veya kanuni bir sebep bulunmadığı müddetçe, atandığı bölgede ve birimde cetvelle belirlenen zorunlu süre kadar görev yapmakla yükümlüdür.

Hizmet süresinin başlangıcı, personelin atandığı yerde fiilen göreve başladığı tarihtir. Bölge veya birim hizmet süresinin hesaplanmasında, aynı il sınırları içerisinde bulunan farklı birimlerde geçirilen çalışma süreleri birleştirilerek değerlendirilir.

Hizmet süresi hesabında genel atama dönemleri yıllık döngü olarak esas alınır. Genel atama dönemi itibarıyla atandığı bölgedeki hizmet süresinde üç aya kadar eksikliği bulunan personel, o bölgedeki zorunlu hizmet süresini tamamlamış kabul edilir.

Aynı bölge veya il sınırları içinde gerçekleştirilen nakil ve yer değişiklikleri nedeniyle hizmet süreleri birbirinden farklı birimlerde geçen memurların intibak hesabı oranlama yöntemiyle yapılır. Fiilen çalışılan birimlerde geçen süreler, o yerler için mevzuatta belirlenen zorunlu hizmet sürelerine ayrı ayrı yüzdelik olarak oranlanır ve bu oranların kümülatif toplamı yüzde yüze ulaştığında ilgili personel hizmet süresini bitirmiş sayılır.

Taşra Teşkilatı, Hudut Kapıları ve Birinci Bölge İçi Nakiller

İkinci bölgede il ve ilçe kuruluşları dışında kalan ve doğrudan merkeze bağlı taşra teşkilatında görev yapan personelin hizmet süresi, birimin bağlı bulunduğu il veya ilçe merkezinin cetveldeki hizmet süresine bir yıl ilave edilmek suretiyle tespit edilir. İller arası veya aynı il içinde doğrudan merkeze bağlı taşra teşkilatına ataması yapılan personel, yeni birimde göreve başladığı tarihteki hizmet süresine tabi olur.

İkinci bölgedeki ilçelerde bulunan hudut kapıları, havalimanları ile bölge trafik istasyonlarının hizmet süresi, şube müdürlüğünün veya büro amirliğinin bulunduğu ilçenin tabi olduğu hizmet süresidir.

Birinci bölgede il merkezlerine göre hizmet süresi daha az olan ilçelerde görev yapan personel, ilçedeki hizmet süresini tamamlasa dahi il merkezinin tabi olduğu süreyi tamamlamadan il dışına atanma talebinde bulunamaz. Ancak ilçedeki zorunlu süresini tamamlayan personel, talep ve tercihleri ile il merkezi için belirlenen zorunlu süre dikkate alınarak il içinde yer değişikliğine tabi tutulabilir.

Birinci bölgede hizmet süresini tamamlayan personelin yeniden birinci bölgedeki bir birime atanma talebinde bulunması halinde, bu talebin Genel Müdürlükçe değerlendirmeye alınabilmesi için ikinci bölge görevini en az bir defa tamamlamış olması şartı aranır; bu şart talep üzerine değerlendirme yapılmasını sağlar ve kendiliğinden yer değişikliği sonucunu doğurmaz.

Nüfus Kaydı Kısıtlamaları ve İdare Teklifiyle Yer Değişikliği

Personel, kendisinin veya eşinin nüfusa kayıtlı olduğu yere kural olarak atanamaz; kadın personel bakımından evlenmeden önceki nüfus kaydı esas alınır. Büyükşehir belediyesi bulunan iller yönünden bu genel kısıtlama merkez ilçeler dışındaki kayıtlı olunan ilçe için geçerli olup personel, merkez ilçeler haricinde nüfusa kayıtlı bulunduğu ilçeye atanamaz.

Personelin teklifle alındığı il veya birime tekrar atanabilmesi için aradan en az beş yıl geçmesi veya o yere dönüşüne engel bir halinin bulunmadığı hususunda atanacağı il valiliğinin ya da Genel Müdürlüğe bağlı birimlerde birim amirlerinin uygun görüş belirtmiş olması şartı aranır.

İkinci Bölge Zorunluluğu, Kadın Personel İstihdamı ve İkinci Görev Süreleri

Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 23. maddesi uyarınca personelin en az bir defa mevzuatta belirlenen süre kadar ikinci bölgede hizmet görmesi zorunludur ve Yönetmelikte öngörülen mazeretler dahil olmak üzere ikinci bölge hizmetinden sarfınazar edilemez. İkinci bölgede zorunlu hizmete tabi tutulacak kadın personelin sayısı ise bölgede kadın personel çalıştırılması gereken birimlerin ihtiyaçları göz önüne alınarak tespit edilir.

Emniyet amiri ve emniyet müdürü rütbesindeki personel ile özel harekat branşlı personel hariç olmak üzere, ikinci bölge hizmetine ikinci defa veya daha fazla kez atanan personelin görev süreleri indirimli uygulanır. Cetvelde hizmet süresi yedi yıl olan birimlerde beş yıl, altı yıl olan yerlerde dört yıl, beş yıl olan yerlerde üç yıl, dört yıl olan yerlerde iki yıl, üç ve iki yıl olarak belirlenen birimlerde ise iki yıl görev yapılması halinde ikinci bölge görevi tamamlanmış sayılır.

Emniyet amiri ve emniyet müdürü rütbesi dışındaki personelin ikinci bölgedeki birimde hizmet süresini tamamladıktan sonra aynı birimde kesintisiz görevine devam etmesi halinde cetvelde altı yıl olarak belirtilen birimlerde toplam on yıl, beş yıl olan birimlerde sekiz yıl, dört yıl olan birimlerde altı yıl, üç yıl olan birimlerde dört yıl ve iki yıl olan birimlerde üç yıl kesintisiz çalışılmasıyla ikinci bölgedeki ikinci görev tamamlanmış kabul edilir.

İkinci Bölge Hizmetinden Muafiyet Durumları ve Sona Ermesi

3713, 2330, 5233, 1005 sayılı Kanunlar ile 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesi veya 5434 sayılı Kanun'un mülga ilgili maddeleri kapsamında hayatını kaybedenlerin ya da malul olanların eşi, annesi, babası, çocukları, çocuklarının eşleri, kardeşleri ve kardeşlerinin eşleri talep etmeleri halinde ikinci bölge hizmetinden muaf tutulur. Aynı şekilde vazife malulü olan idari polisler ile bunların sayılan yakınları ve 7082 sayılı Kanun kapsamında gazilik unvanı verilenler ile yakınları da talep halinde bu haktan yararlanır.

Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında düzenlenen sağlık kurulu raporuna göre kendisi, eşi veya çocuklarından tam bağımlı olanlar, engel oranı yüzde 80 ve üzerinde olup bağımsız veya kısmi bağımlı bulunanlar ile engel oranı yüzde 50 ve üzerinde bağımsız ve kısmi bağımlı birden fazla engelli bireyi olanlar muafiyet talep edebilir. Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uyarınca çocuklarından özel gereksinim kodu 5, 6 veya 7 olan en az bir ya da kod 3 veya 4 olan birden fazla engelli bireyi bulunan personel de talep halinde ikinci bölgeden muaf tutulabilir.

Eş durumu mazereti nedeniyle ikinci bölgeye gidemeyeceği belgelenen personel hakkında Genel İdare Hizmetleri Sınıfına Atanma hükümleri uygulanır. Yönetmelik kapsamında ikinci bölge hizmetinden muafiyet sağlayan durumları ortadan kalkan personelin ise muafiyet hakları sona erer.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy