İdari Yargıda Kamu Görevlilerine İlişkin Yetki Düzeni
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması durumunda yetkili mahkeme, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. Aynı maddede, Kanun'un uygulanmasında yetkinin kamu düzeninden olduğu belirtilmiştir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 32Kaynağı aç
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 33. maddesinde ise kamu görevlilerinin atanması, nakilleri, görevden uzaklaştırılmaları, görevlerine son verilmesi, emeklilik işlemleri, görevle ilişiğin kesilmesi sonucunu doğurmayan disiplin cezaları, intibak, sicil, ilerleme ve parasal hakları, mahalli idare organları ve üyelerinin geçici tedbirle uzaklaştırılmaları ile hâkim ve savcıların kanunda sayılan uyuşmazlıklarına yönelik özel yetki kuralları belirlenmiştir. Farklı yargı çevrelerindeki idare mahkemeleri arasında çıkan yetki uyuşmazlıkları ise 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince Danıştay tarafından incelenerek çözümlenir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 33Kaynağı aç
Danıştay 12. Daire, E. 2023/5587, K. 2023/7176Kaynağı aç
Atama ve Nakil İşlemlerinde Yetkili İdare Mahkemesi
2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, atama ve nakil işlemlerine karşı açılacak davalarda ilgililerin eski veya yeni görev yerindeki idare mahkemesi yetkili kılınmıştır. Bu doğrultuda görev yeri değiştirilen personel, tasarrufa karşı dava açarken eski görev merkezinin bağlı olduğu yargı çevresindeki idare mahkemesini veya atandığı yeni görev yerindeki mahkemeyi tercih edebilmektedir.
Kurumlar arası nakil suretiyle başka bir yere atanmaya muvafakat verilmemesi veya personel yerine başka bir kişinin atanması işlemlerine karşı açılan davalarda 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin birinci fıkrası uyarınca personelin görev yaptığı yer idare mahkemesi yetkili kabul edilmiştir. Özelleştirme mevzuatı kapsamında nakil hakkı tanınan personel olarak belirlenme başvurusunun reddi uyuşmazlığında da çoğunluk kararıyla görev yeri mahkemesi yetkili görülmüş; buna karşın karşı oy gerekçesinde işlemin nakil veya atama niteliği taşımadığı belirtilerek işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer idare mahkemesinin yetkili olduğu savunulmuştur.
Atanma ve Nakil Talebinin Reddine Karşı Açılan Davalarda Yetki
Kamu görevlisinin bir kadroya naklen atanma talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin iptal davalarında nakil işlemleri kavramı geniş yorumlanarak ret işlemlerinin de bu kapsamda olduğu kabul edilmiş ve 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ilgilinin görev yaptığı yer idare mahkemesi yetkili görülmüştür.
Buna karşılık, vekâleten yürütülen göreve asaleten atanma başvurusunun reddine ilişkin işlemin atama işlemi sayılmayarak 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesi kapsamı dışında tutulduğu ve genel yetki kuralı uyarınca işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer idare mahkemesinin yetkili görüldüğü kararlar da mevcuttur. Nitekim başka kuruma atanma isteminin reddinde de işlemin atama veya nakil niteliği taşımadığı ve genel yetki kuralına göre idarenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili kılınması gerektiği yönünde karşı oy gerekçesi ileri sürülmüştür.
Göreve Son Verme, Emeklilik ve Görevden Uzaklaştırma Davaları
2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında, kamu personelinin memuriyetle ilişiğinin kesilmesi, emekliye sevk edilmesi yahut görevden uzaklaştırılması tasarruflarına yönelik uyuşmazlıklarda, ilgilinin en son ifa ettiği görevin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir. Düzenleme, personelin statüsünün askıya alındığı veya sona erdirildiği hallerde son görev merkezini yetki kriteri olarak kabul etmiştir.
Disiplin Cezaları ile Özlük ve Parasal Hak Uyuşmazlıkları
2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin üçüncü fıkrasına göre; personelin görevine son verilmesi neticesini doğurmayan disiplin cezaları, derece ilerlemesi, kademe yükselmesi, sicil ve intibak kayıtları ile diğer özlük ve parasal alacaklar ve mahalli idare organları ile üyelerinin tedbiren görevden uzaklaştırılmasına dair davalarda, ilgilinin vazife yaptığı yer idare mahkemesi yetkilidir. Bu çerçevede kamu personeline ödenen istihkak ve ikramiyelerin sonradan aylıktan kesilmesine ilişkin davalar da parasal hak kapsamında değerlendirilerek görev yeri mahkemesinde çözümlenmektedir.
İdari sözleşmelerden doğanlar haricindeki tam yargı davalarında ise 2577 sayılı Kanun'un 36. maddesindeki yetki sıralaması uygulanır; bu sıralamada ilk olarak zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili mahkeme, zararın bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmetten veya idarenin bir eyleminden kaynaklanması durumunda hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer mahkemesi, diğer hallerde ise davacının ikametgâhı idare mahkemesi yetkilidir. Kamu görevlilerinin iptal kararı sonrasında açtıkları parasal hak davalarında yetkili yer belirlenirken, 33. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca görev yapılan yer mahkemesini yetkili sayan yaklaşımların yanında, 36. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine dayanarak zararı doğuran işlemi karara bağlayan yer mahkemesini yetkili kabul eden kararlar da yer almaktadır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 36Kaynağı aç
Danıştay 12. Daire, E. 2023/5641, K. 2023/7227Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire, E. 2023/6848, K. 2023/6308Kaynağı aç
Merkezi ve Ülke Çapında Yapılan Sınav İşlemlerinde Yetki
Kamu görevlilerine yönelik yeterlik sınavlarında başarısız sayılma işlemlerine karşı açılan davalarda yetkili mahkemenin tespiti uyuşmazlığın niteliğine göre şekillenmektedir. Danıştay 5. Daire Başkanlığı'nın E. 2016/1547, K. 2016/924 sayılı kararında; doğrudan ilerleme ve yükselmeyle ilgili olmayıp kurum merkezinde ve ülke çapında gerçekleştirilen yeterlik sınavında başarısız sayılma işlemine karşı açılan davanın 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği, 32. madde uyarınca sınavı gerçekleştiren idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesinin yetkili olduğu kabul edilmiştir.
Danıştay Danıştay 5. Daire Başkanlığı, E. 2016/1547, K. 2016/924Kaynağı aç
Buna karşın, ilköğretim müfettiş yardımcılığı sözlü sınavında başarısız sayılmaya ilişkin uyuşmazlıkta aktarılan önceki bir bozma gerekçesinde, davanın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca personelin görev yaptığı yer idare mahkemesinin yetkili bulunduğu belirtilmiştir. İlgili uyuşmazlığın nihai kararında ise sözlü sınava ilişkin kayıtlar ve soru-cevap anahtarı üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği tespitine yer verilmiştir.
Danıştay Danıştay 2. Daire Başkanlığı, E. 2016/781, K. 2016/810Kaynağı aç
Hâkim ve Savcıların Davalarında Özel Yetki Kuralı
2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin dördüncü fıkrasında hâkim ve savcılar bakımından özel bir yetki kuralı sevk edilmiştir. Buna göre, özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, hâkim ve savcıların mali ve sosyal haklarına, sicillerine ve müfettiş hal kâğıtlarına ilişkin olarak idare mahkemelerinin görevine giren davalarda yetkili mahkeme, görev yaptıkları yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı bulunduğu bölge idare mahkemesine en yakın bölge idare mahkemesinin yargı alanındaki idare mahkemesidir.
Kamu görevlisinin naklen atanmasında yetkili mahkeme neresidir?
Kamu görevlilerinin atama ve nakil işlemlerine karşı açılan davalarda yetkili yargı yeri, ilgililerin eski görev merkezinin veya nakledildikleri yeni görev yerinin bulunduğu idare mahkemesidir.
Göreve son verme veya emeklilik davalarında hangi mahkeme yetkilidir?
Kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi, emekli edilmeleri veya görevden uzaklaştırılmaları ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin 2. fıkrası gereğince ilgilinin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir.
İlişik kesmeyen disiplin cezaları ve parasal hak davalarında yetkili yer neresidir?
Görevle ilişiğin kesilmesi sonucunu doğurmayan disiplin cezaları ile özlük ve parasal haklara ilişkin davalarda yetkili mahkeme, 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin 3. fıkrası uyarınca personelin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Hâkim ve savcıların mali ve sosyal hak davalarında yetkili mahkeme nasıl belirlenir?
Özel kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, hâkim ve savcıların mali ve sosyal hakları, sicilleri ve müfettiş hal kâğıtlarına dair idare mahkemesinin görev alanına giren davalarda yetkili mahkeme; ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesine en yakın bölge idare mahkemesinin bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Atanma veya nakil talebinin reddine karşı açılan davada hangi mahkeme yetkilidir?
Nakil kavramını naklen atanma taleplerinin reddini de içerecek şekilde geniş yorumlayarak ilgilinin görev yerindeki idare mahkemesini yetkili sayan yargı kararlarının yanında, atanma talebinin reddini atama işlemi saymayarak genel yetki kuralı uyarınca işlemi yapan idarenin bulunduğu yer mahkemesini yetkili kabul eden veya bu yönde karşı oy içeren değerlendirmeler bulunmaktadır.
Sınavlarda başarısız sayılma işlemlerine karşı davada yetkili mahkeme neresidir?
Ülke çapında kurum merkezinde yapılan yeterlik sınavında başarısız sayılma işlemine karşı açılan davada işlemi gerçekleştiren idari merciin bulunduğu yer mahkemesi yetkili kabul edilmiş; buna karşın sözlü sınava ilişkin bir uyuşmazlığın önceki bozma gerekçesinde ise personelin görev yaptığı yer mahkemesine işaret edilmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

