Özel okul ve üniversitelerde kayıt iptali halinde ücret iadesi, eğitimin fiilen başlayıp başlamadığına ve kurum türüne göre farklı kurallara bağlanmıştır. Özel okullarda dersler başlamadan önce kayıt silinirse kurum yıllık ücretin en fazla yüzde 10'unu kesinti yapabilir, kalan yüzde 90'lık kısmı iade eder; dersler başladıktan sonra ise eğitim ücreti öğrencinin geçirdiği süre aylık hesaplanarak kalan aylara ait peşin ödemeler veliye geri ödenir. Vakıf üniversitelerinde ise verilmeyen hizmetin bedeli tahsil edilemez ve kurum yalnızca fiilen eğitim verilen dönemin ücretini alıkoyabilir. Sözleşmelerde yer alan ve ücret iadesini tamamen engelleyen tek taraflı hükümler 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında haksız şart sayılarak geçersiz kabul edilir.
Özel Okullarda Kayıt Silme ve Yasal Kesinti Oranları
Öğretim yılı ve dersler başlamadan önce özel okuldan kayıt silindiğinde, kurum idaresi tahsil edilen yıllık eğitim ücretinin en fazla yüzde 10'luk kısmını kesinti olarak alabilir. Yıllık ücretin kalan yüzde 90'lık bölümünün veliye eksiksiz olarak iade edilmesi yasal bir yükümlülüktür.
Dersler başladıktan sonra kaydın silinmesi halinde eğitim ücretinde öğrencinin okulda fiilen geçirdiği süre aylık olarak hesaplanır. Bu hesaplamanın ardından öğretim yılının kalan aylarına ait peşin ödenen bedeller veliye geri ödenir ve okulun yapabileceği kesintiler yasal oranları aşamaz.
Özel okul sözleşmelerinde yer alan ve kayıt silme durumunda hiçbir ücret iadesi yapılmayacağını veya peşin ödenen bedellerin iade edilmeyeceğini düzenleyen tek taraflı kayıtlar haksız şart niteliğindedir. 6502 sayılı Kanun ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca mevzuata aykırı bu sözleşme maddeleri geçersizdir; okullar yasal oranların üzerinde kesinti yaparak velinin parasını alıkoyamaz.
Yemek, Yatılılık, Servis ve Kırtasiye Hizmetlerinde İade
Dersler başladıktan sonra okuldan kayıt silinse dahi yemek ve yatılılık gibi dönemsel hizmetlerin fiilen kullanılmayan günlerine ait ücretleri veliye tam olarak iade edilir.
Öğrencinin okuldan ayrılması, başka bir okula nakil olması veya uzun süreli mücbir sebeplerle eğitime devam edememesi durumlarında, yemek ve servis hizmetlerinin henüz sunulmadığı günlere ait bedellerin eksiksiz iadesi zorunludur.
Dönem başında kayıt silindiğinde kuruma iade edilen, ambalajı açılmamış ve henüz kullanılmamış orijinal kitap ile kırtasiye setlerinin bedelleri veliye eksiksiz iade edilmelidir.
Tek Taraflı Fiyat Artışı ve Mücbir Sebeple Fesih
Sözleşmede yasal ve şeffaf bir artış formülü bulunmadığı sürece okul yönetimleri yıl içinde öğrencilere ek zam yansıtamaz veya ara dönemde eğitim ücretlerini tek taraflı artıramaz.
Okul yönetiminin tek taraflı fiyat artışını kabul etmeyen veli sözleşmeyi haklı nedenle feshetme hakkına sahiptir. Bu durumda okul, sözleşmenin erken feshedildiğini ileri sürerek cezai şart uygulayamaz veya yüzde 10 cayma bedeli gibi standart kesintileri veliye yansıtamaz.
Mücbir sebep nedeniyle gerçekleşen fesihlerde, öğrencinin fiilen eğitim gördüğü dönemin bedeli düşüldükten sonra kalan döneme tekabül eden peşin ödenmiş ücretlerin veya senetlerin veliye iadesi gerekir ve haksız cezai şartlar uygulanamaz.
Vakıf Üniversitelerinde Ücret İadesi ve Bedel İndirimi
Vakıf üniversitelerinde verilmeyen bir eğitim ve öğretim hizmetinin bedeli tahsil edilemez. Üniversite yönetimi yalnızca öğrencinin kurumda geçirdiği ve fiilen eğitim aldığı dönemin ücretini kesebilir; henüz verilmeyen derslerin ve hizmetlerin peşin alınan bedelini iade etmekle yükümlüdür.
Vakıf üniversitelerinde taahhüt edilen imkanların sunulmaması ve eğitimin ayıplı hale gelmesi durumunda, sunulan eğitimin kalitesindeki düşüş oranında ödenen öğrenim ücretinden bedel indirimi talep edilebilir.
Senetlerin İadesi, Bağlı Krediler ve Kurs Sözleşmelerinde Cayma
Kayıt silme aşamasında, vadesi gelmemiş veya ödenmemiş senetlerin okuldan aslı alınarak teslim alınmalı ya da üzerlerine iptal şerhi düşülmelidir; senetlerin kurumda bırakılması haksız icra riski doğurur.
İcra dairesinden gelen ödeme emrine karşı, tebligatın ulaştığı günü takip eden 7 gün içinde icra dairesine dilekçeyle itiraz edilmelidir. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur.
Eğitim ücreti için kullanılan banka kredileri genellikle 6502 sayılı Kanun kapsamında bağlı kredi niteliğindedir. Eğitim hizmetinin sunulamaması, sözleşmenin haklı feshi veya kaydın silinmesi durumunda kredinin akıbeti ana eğitim sözleşmesine bağlı kalır.
İnternet üzerinden veya kurs binası dışında kurulan yabancı dil ve sertifika kursu sözleşmelerinde tüketici, sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkına sahiptir. Bu 14 günlük sürede kurstan ders alınmamış veya eğitime başlanmamış olması halinde, ödenen bedelin tamamı kesintisiz olarak iade edilir.
Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu ve Zorunlu Arabuluculuk
6502 sayılı Kanunun 68 inci maddesi uyarınca tarafların İcra ve İflas Kanunundaki hakları saklı kalmak kaydıyla, kanunda gösterilen ve her takvim yılı başından itibaren Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılan parasal sınırın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 68Kaynağı aç
Tüketici hakem heyeti başvuruları tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılır; heyet bulunmayan yerlerde ise başvurular kaymakamlıklara iletilebilir.
6502 sayılı Kanunun 73/A maddesi uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı kabul edildiği hallerde 6325 sayılı Kanunun 18/A maddesi uygulanır ve arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hallerde en fazla bir hafta uzatılabilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU m. 18/AKaynağı aç
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 73/AKaynağı aç
Tüketici Hakem Heyeti tarafından verilen kararlar ilam niteliğindedir ve yerine getirilmemesi halinde ilamlı icraya konu edilebilir. Bu kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Tüketici Mahkemesine itiraz yoluna başvurulabilir.
Dersler başlamadan özel okuldan ayrılma halinde ne kadar kesinti yapılır?
Öğretim yılı ve dersler başlamadan önce kayıt silindiğinde özel okul yönetimi yıllık ücretin en fazla yüzde 10'unu kesinti yapabilir; kalan yüzde 90'lık bedel veliye iade edilir.
Sözleşmede ücretin hiçbir şekilde iade edilmeyeceği yazıyorsa veli parasını alabilir mi?
Özel okul sözleşmelerinde yer alan ve ücret iadesini tamamen engelleyen tek taraflı hükümler haksız şart niteliğinde olup hukuken geçersizdir; kurum yasal sınırın üzerinde kesinti yapamaz.
Dersler başladıktan sonra okuldan ayrılan öğrenciye yemek ücreti geri ödenir mi?
Dersler başladıktan sonra kayıt silinse dahi yemek, yatılılık ve servis gibi dönemsel hizmetlerin henüz kullanılmadığı günlere ait bedeller veliye tam olarak iade edilir.
Özel okulun tek taraflı zam yapması durumunda sözleşme feshedilebilir mi?
Sözleşmede şeffaf artış formülü yoksa okul ara dönemde tek taraflı zam yapamaz; artışı kabul etmeyen veli haklı nedenle feshettiğinde okul erken fesih cezası veya yüzde 10 cayma bedeli kesintisi uygulayamaz.
Tüketici Hakem Heyeti kararına karşı itiraz süresi ne kadardır?
Tüketici Hakem Heyeti kararlarına karşı, kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde Tüketici Mahkemesine itiraz edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy