Özel okullarda fiyat artışlarının adil olmadığını ve sunulan hizmet kalitesiyle orantısız şekilde yüksek olduğunu değerlendiren veliler, Haksız Fiyat Değerlendirme Kuruluna internet üzerinden şikayette bulunabilir veya fahiş ücret iadesi talebiyle Tüketici Hakem Heyetine başvurabilirler. Tüketici mevzuatı kapsamında hizmet sunan kuruluşlar olarak kabul edilen özel okullara yönelik bu yöndeki şikayet ve iade talepleri, hakem heyetlerince tüketici hakları çerçevesinde incelenir.
Özel Okul Ücret Artışlarında Yasal Esaslar ve Tavan Sınırı
7244 sayılı Kanun ile fahiş fiyat artışı yapılması kanunen yasaklanmıştır. 5580 sayılı Kanun uyarınca özel okullar faaliyetlerini yalnızca kazanç sağlamak amacıyla düzenleyememekle birlikte, eğitim kalitesini artırmaya yönelik yatırımlar yapmak üzere gelir elde edebilirler.
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 53. maddesinin 1. fıkrasına göre, özel okulların ara sınıflarının eğitim ücreti belirlenirken bir önceki eğitim öğretim yılında ilan edilen ücret, okulda devam eden öğrenciler için ise kayıt sözleşmesindeki ücret esas alınır. Bu ücretlere, bir önceki yılın ortalama Yurt içi ÜFE ile ortalama TÜFE toplamının yarısına 5 puan eklenmesi suretiyle hesaplanacak orandan fazla artış yapılamaz.
Ders yılı içerisinde kayıt yaptıran öğrencilerin bir sonraki yıl ücretleri kayıt yaptırdıkları yıl için ilan edilen eğitim ücreti üzerinden belirlenir. Öğrenim gördüğü yıla ilişkin indirim şartları ortadan kalkan öğrencilerin bir sonraki yıl ücretleri ise okula kayıt tarihindeki indirimsiz ücrete, öğrenim görülen her yıl için yönetmelikteki tavan artış oranı uygulanarak hesaplanır.
Kurumlar, öğrenci ve kursiyer ücret tespitlerini talep edildiğinde yetkili makamlara belgelendirmek zorundadır. Ücretlerin ilan edilmesi için tanınan süreden sonra kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan kurumların belirleyeceği ücret, bulundukları ilde aynı tür kurumların ilan ettiği en düşük ücretten aşağı olamaz. Ayrıca sosyal etkinlik merkezlerinde herhangi bir ad altında ücret talep edilemez ve alınamaz.
Ek Hizmet Ücretleri ve Ders Kitapları
Özel okullarda yemek, kahvaltı, servis, pansiyon, kitap-kırtasiye, kıyafet ve etüt gibi ek hizmetlerin karşılığında alınacak ücretler mayıs ayının sonuna kadar ayrıca tespit edilir. Yönetmelik uyarınca bu hizmetlerden yalnızca talepte bulunan veliler yararlandırılır. Okullarda Millî Eğitim Bakanlığınca onaylanan ders kitaplarının okutulması esastır.
Tüketici Hakem Heyetine Başvuru ve Uyuşmazlık Çözümü
Tüketici hakem heyetine başvurular elden, posta yoluyla ya da elektronik ortamda e-Devlet kapısı üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi vasıtasıyla gerçekleştirilir; sözlü başvuru yapılması mümkün değildir. Hakem heyeti, uyuşmazlığa ilişkin gerekli bilgi ve belgeleri taraflardan veya ilgili kurumlardan talep edebilir; istenen bilgi ve belgelerin 30 gün içinde sunulması gerekir. Bu sürede sunulmadığı takdirde heyet dosyadaki mevcut bilgi ve belgelere göre karar verir. Özel veya teknik bilgi gerektiren durumlarda görevlendirilen bilirkişiye raporunu hazırlaması için 15 iş günü süre tanınır ve bu süre bir defaya mahsus uzatılabilir.
2024 yılı bakımından uyuşmazlık bedeli 104.000 TL'nin altında kalan başvurularda tüketici hakem heyetine müracaat edilmesi zorunludur. Uyuşmazlık bedelinin 104.000 TL ve üzerinde olması durumunda tüketici hakem heyetine başvuru yapılamaz; 6502 sayılı Kanun'un 73/A maddesi kapsamında sırasıyla dava şartı arabuluculuk müessesesine ve tüketici mahkemelerine, tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde ise asliye hukuk mahkemelerine başvurulması gerekir.
Tüketici hakem heyeti kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde heyetin veya tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesine, tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesine itiraz yoluna gidilebilir. Kararı veren hakem heyetine itiraz amacıyla yeniden başvuru yapılamaz. Hakem heyetinin verdiği ücret iadesi kararına rağmen okul tarafından ödeme yapılmaması halinde, veliler alacaklarını ilamlı icra takibi yoluyla tahsil edebilirler.
Okuldan Ayrılma Halinde Ücret İadesi
Öğrenim ücretini yıllık olarak belirleyen okul öncesi eğitim kurumu, ilkokul, ortaokul, özel eğitim okulu ve ortaöğretim okullarında öğretim yılı başlamadan ayrılan öğrencilere, yıllık ücretin yüzde onu kesilerek kalan kısmı iade edilir. Öğretim yılı başladıktan sonra ayrılanlara ise yıllık ücretin yüzde onu ile öğrenim görülen günlere göre hesaplanan miktarın dışındaki kısım iade edilir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 2017/8224 Esas ve 2018/9262 Karar sayılı incelemesinde, yerel mahkemenin kesinti yapmaksızın ücretin tamamının iadesine karar vermesi hatalı bulunmuş ve yönetmelik gereğince yüzde on kesinti yapılarak iadeye hükmedilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2017/8224, K. 2018/9262Kaynağı aç
Özel okul ara sınıflarında eğitim ücreti artış tavanı nedir?
Ara sınıflarda bir önceki yıl ilan edilen ücrete, bir önceki yılın ortalama Yurt içi ÜFE ile ortalama TÜFE toplamının yarısına 5 puan eklenmesi suretiyle bulunacak orandan fazla artış yapılamaz.
Özel okulda ek hizmetlerden yararlanmak zorunlu mudur?
Yemek, kahvaltı, servis, kırtasiye ve benzeri ek hizmetlerden yalnızca talepte bulunan veliler yararlandırılır.
Öğretim yılı başlamadan önce okuldan ayrılma durumunda ücret nasıl iade edilir?
Öğrenim ücretini yıllık olarak belirleyen okul öncesi eğitim kurumu, ilkokul, ortaokul, özel eğitim okulu ve ortaöğretim okullarında öğretim yılı başlamadan ayrılanlara yıllık ücretin yüzde onu kesilerek kalan kısmı iade edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy