Özel Güvenlik Görevlisi Nasıl Olunur ve Şartları Nelerdir?

Özel güvenlik görevlisi olabilmek için 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamındaki genel şartların sağlanması, zorunlu temel eğitimin başarıyla tamamlanması, ilgililer hakkında yürütülen güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasından olumlu sonuç alınması ve valilik tarafından çalışma izni verilmesi gerekir. Silahlı ya da silahsız olarak görev yapılmasına göre eğitim düzeyi ve müfredat şartları farklı kurallara bağlanmıştır.

Kanuni Genel Şartlar ve Mezuniyet Kriterleri

5188 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca özel güvenlik personeli olmak isteyen adayların Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması ve 18 yaşını doldurmuş bulunması yasal zorunluluktur. Eğitim durumu bakımından silahsız ve silahlı icra edilecek görevler ayrılmıştır. Görevini silahsız yerine getirecek adayların en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul mezuniyeti aranırken, silahlı görev üstlenecek kişilerin en az lise veya dengi okul mezunu olması gerekmektedir.

Adaylarda ifa edilecek görevin gerektirdiği fiziksel ve ruhsal yeterlilik aranır; bu doğrultuda görevin yapılmasına engel teşkil edebilecek vücut ve akıl hastalığı ile engellilik bulunmaması kanunen zorunludur. İlgili mevzuat uyarınca düzenlenen sağlık raporunda ruh sağlığı ve hastalıkları gerekçesiyle özel güvenlik görevlisi olamayacağı belirtilen adayların başvuruları kabul edilmez ve bu durumdakilerin tekrar adaylığa başvurması mümkün değildir.

Adli Sicil Engelleri ve Mahkûmiyet Hükümleri

Özel güvenlik görevlisi olabilmek için adli sicil bakımından aranan engeller 5188 sayılı Kanun'da kesin çerçeveye kavuşturulmuştur. Türk Ceza Kanunu'nun 53 üncü maddesinde gösterilen hak yoksunluğu süreleri tamamlanmış olsa bile, kasten işlenen bir fiilden ötürü bir yıl ya da daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olanlar bu mesleğe kabul edilmezler.

Genel veya özel af kapsamına girmiş olsa dahi devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak veya bu suçlardan hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmemiş olmak gerekir. Ayrıca devletin güvenliğine, anayasal düzene, özel hayata, cinsel dokunulmazlığa ve uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarına ilişkin fiiller sebebiyle kişi hakkında devam etmekte olan bir kovuşturma bulunmamalıdır.

Terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı ya da irtibatı olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamazlar.

Eğitim Süreci, Devam Zorunluluğu ve Muafiyetler

Özel güvenlik temel eğitimi teorik ve pratik eğitim ile silah eğitiminden oluşmak üzere yüz yirmi ders saatinden, yenileme eğitimi ise altmış ders saatinden az olmamak üzere düzenlenir. Adayların özel güvenlik eğitimi süresince verilen derslerin en az üçte ikisine devamı zorunludur; kabul edilebilir bir özrü olmaksızın derslerin yüzde onundan fazlasına devam etmeyenlerin kursla ilişiği kesilir.

Özel güvenlik temel eğitimi ve özel güvenlik yenileme eğitimi sertifikaları beş yıl süreyle geçerlidir. Sınavlarda yeterli başarıyı sağlayamayan adaylar, yeniden özel eğitim kursuna devam etmeksizin bir yıl içinde birbirini takip eden üç sınava daha katılabilir. Toplam dört sınav neticesinde de başarısız olan veya başarısız sayılan adaylarda tekrar özel eğitim kursuna devam şartı aranır.

Yükseköğretim kurumlarının güvenlikle ilgili fakülte ve meslek yüksekokullarından ya da bu kurumların güvenlikle ilgili bölümlerinden mezun olan adaylarda, silah eğitimi haricindeki temel eğitim şartı aranmaz. Bunun yanında genel kolluk kuvvetleri ile Millî İstihbarat Teşkilatından emekli olanlar ve bu kurumlarda en az beş yıl süreyle çalıştıktan sonra kendi isteğiyle görevinden ayrılan kişiler bakımından hem özel güvenlik temel eğitimi hem de kanunda belirtilen tahsil derecesi şartı aranmamaktadır.

Güvenlik Soruşturması, Çalışma İzni ve İdari Yargı Yolu

Özel güvenlik personeli olarak çalışacak kişiler hakkında valilik koordinasyonunda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması icra edilir. 5188 sayılı Kanun uyarınca bu araştırma ve soruşturmanın bir ay içinde neticelendirilmesi esastır. Soruşturma aşaması olumlu sonuçlanan ve temel eğitimi başarıyla tamamlayan adaylara valilikçe çalışma izni düzenlenir. Arşiv araştırması ile güvenlik soruşturması, kimlik verilmesi hallerinde veya idari bir ihtiyaç doğması halinde yenilenir.

Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından on beş gün içinde valiliğe bildirilir. Özel güvenlik görevlilerinin kanundan doğan yetkilerini kullanabilmesi için görev alanında olması, çalışma süresi içinde bulunması ve özel güvenlik kimlik kartını yakasında herkesin görebileceği şekilde takması gerekir. Özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir.

Özel güvenlik görevlisi istihdamına ilişkin güvenlik soruşturması veya arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması halinde ilgililer, bu işleme karşı idare mahkemesinde yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açabilirler. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7 nci maddesi uyarınca idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gün olup, idari uyuşmazlıklarda bu süre ilgilisine yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy