Eczanelerin Kapatılmasını Gerektiren Temel Hukuki Nedenler
Eczanenin muvazaalı işletildiğinin saptanması, eczane vasfını kaybetmesi veya gerekli kanuni şartları taşımadığının anlaşılması durumunda yetkili il sağlık müdürlüğü tarafından eczane ruhsatnamesi iptal edilir. Eczacı tarafından ruhsatnamenin iade edilmemesi ya da eczacıya ulaşılamaması halinde iptal işlemi dip koçandan yürütülür.
Danıştay 10. Daire, E. 2021/3879, K. 2021/6085Kaynağı aç
19569 sayılı ECZACILAR VE ECZANELER HAKKINDA YÖNETMELİK m. 48Kaynağı aç
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 7. maddesi uyarınca ruhsat sahibi eczacının faaliyet izninden vazgeçmesi, iflasına yahut hacir altına alınarak kısıtlanmasına hükmolunması ya da vefat etmesi hallerinde eczane ruhsatnamesi sakıt olur.
6197 sayılı ECZACILAR VE ECZANELER HAKKINDA KANUN m. 7Kaynağı aç
6197 sayılı Kanun'un 6. maddesi doğrultusunda ruhsatname almak üzere sunulan evrakın gerçeğe aykırı olduğunun ve başlangıçta eczacılığa engel bir halin bulunduğunun resmen anlaşılması veya kanunun 4. maddesindeki hallerin vuku bulması halinde eczacı meslek icrasından menedilerek ruhsatnamesi daimi olarak geri alınır.
6197 sayılı ECZACILAR VE ECZANELER HAKKINDA KANUN m. 6Kaynağı aç
Eczacının Kendi Talebiyle Kapatma ve Bildirim Usulü
Eczanesini kapatmak, nakletmek veya unvanını değiştirmek isteyen bir eczacının 6197 sayılı Kanun'un 13. maddesi gereğince bu durumu bir ay önceden mahallin en yüksek sağlık amirine bildirmesi kanuni bir zorunluluktur.
6197 sayılı ECZACILAR VE ECZANELER HAKKINDA KANUN m. 13Kaynağı aç
Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik'in 48. maddesinin birinci fıkrası uyarınca eczacı kendi isteği ile eczanesini kapatmak istediğinde dilekçesi ve ruhsatnamesi ile il sağlık müdürlüğüne başvurur. İl sağlık müdürlüğünce ilaçlara yapılan işlemler ve eczanede ilaç bulunmadığı tespit edilip eczane levhaları indirtilerek vasfını yitirdiği tutanağa bağlandıktan sonra ruhsatname iptal edilir.
Birden fazla eczane bulunan yerlerde eczacının hastalık ve sair mazeretine istinaden talebi üzerine ruhsatname il sağlık müdürlüğüne geçici olarak teslim edilerek ve ilaçlar saklama koşullarına uygun biçimde muhafaza edilerek eczane iki yılı aşmamak üzere kapalı tutulabilir.
Muvazaalı Eczane Açılması, İnceleme Süreci ve Yaptırımları
6197 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik'in 48. maddesi uyarınca muvazaalı olarak eczane açıldığının tespit edilmesi halinde ruhsatname iptal edilir ve eczacı beş yıl süreyle eczane açamaz. Bu eczacılar beş yıl boyunca eczane açmak için başvuruda da bulunamazlar. Muvazaanın eczacılar arasında yapılmış olması halinde eczane açma yasağı ilgililerin hepsi hakkında uygulanır.
Eczanelerde muvazaa incelemesinde bölge eczacı odası raporu ile il sağlık müdürlüğünün görüşlerinin örtüşmediği durumlarda konu Muvazaa Değerlendirme Komisyonunda değerlendirilir. Bu komisyonda mutabakata varılamaması halinde dosya ivedilikle Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna gönderilir. Türk Eczacıları Birliğinin belirleyeceği temsilcilerin de yer alacağı değerlendirme sonucunda nihai karar Kurum tarafından verilir.
Eczane ruhsatının muvazaa sebebiyle iptali çalışma hakkını sınırlandırdığından idarece salt kanaate dayanılarak işlem tesis edilemez. Danıştay 10. Dairesinin 2021/3879 Esas ve 2021/6085 Karar sayılı kararında, çalışma hakkını sınırlayan muvazaa işleminin somut bilgi, belge ve tespitlere dayanması gerektiği vurgulanmış; somut olayda muvazaanın objektif belgelerle kanıtlanamadığı sonucuna varılarak temyize konu karar oyçokluğuyla bozulmuştur.
Muvazaa Değerlendirme Komisyonunca verilen karara karşı açılan iptal davasının reddedilerek kesinleşmesi halinde Danıştay 8. Dairesinin 2020/485 Esas ve 2022/4330 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere eczacı hakkında 6643 sayılı Kanun uyarınca yüz seksen gün süreyle meslekten men cezası verilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Danıştay 8. Daire, E. 2020/485, K. 2022/4330Kaynağı aç
Tasfiye Süreleri ve Derhal Kapatma Halleri
Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik'in 48. maddesinin dördüncü fıkrasına göre eczanenin il sağlık müdürlüğü tarafından muvazaa haricindeki herhangi bir nedenle kapatılmasına karar verilmesi halinde kanunda başka bir süre öngörülmeyen hallerde tasfiye işlemleri için eczacıya altmış güne kadar süre tanınır. Muvazaa sebebiyle kapatma halinde ise kapatma işlemi derhal tatbik edilir.
6197 sayılı Kanun'un 40. maddesi uyarınca kanundaki usullere uygun ruhsatname almaksızın eczane açanlar hakkında üç aydan bir yıla kadar hapis ve yüz günden az olmamak üzere adli para cezası öngörülmüştür. Eylemin eczacılık yapma hakkı bulunmayan kişilerce işlenmesi durumunda cezalar yarı oranında artırılır. Bu gibi yerler mahkeme kararına gerek kalmaksızın mahallin en yüksek sağlık amiri tarafından derhal kapatılır.
6197 sayılı ECZACILAR VE ECZANELER HAKKINDA KANUN m. 40Kaynağı aç
Eczacının Vefatı, Kısıtlanması veya Maluliyetinde İşletme Usulü
Eczacının vefat etmesi, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre mahkemece kısıtlanması veya meslek icrasını engelleyen sürekli maluliyeti halinde eczane sahibinin eşi veya çocukları varsa eczanenin bunlar hesabına atanacak bir mesul müdür idaresinde işletilmesine izin verilebilir.
Mesul müdürün vekaleten eczaneyi işletme süresi kanunen beş yıldır. Ölen eczacının çocuğu bu sürenin bitiminde ergin değilse reşit oluncaya ve eczacılık fakültesine girdiği takdirde bu tahsili tamamlayıncaya kadar işletme sürdürülebilir. Vefat eden eczacının mirasçıları arasında eş veya çocuk bulunmaması halinde eczane diğer mirasçılar tarafından en çok bir yıl içinde tasfiye edilir.
Denetim Eksiklikleri, İlaç Satış Yasakları ve Faaliyetin Durdurulması
6197 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca eczanede tespit edilen eksiklik ya da aykırılıkların idari para cezası uygulamasına rağmen bir sonraki denetimde giderilmemesi durumunda eksiklik tamamlanıncaya kadar eczane ruhsatı askıya alınır.
6197 sayılı Kanun'un 24. maddesi doğrultusunda ilaçların internet veya herhangi bir elektronik ortamda satışı kesin surette yasaktır. Bu yasağın ihlali idari para cezasının yanı sıra eczanenin kapatılması sonucunu doğurur.
İlaç Takip Sistemi'ne bildirim yapılmaksızın ilaç satılması eyleminin zincirleme biçimde sürdürülmesi veya reçetesiz satışı yasak ilaçları kapsaması halinde doğrudan faaliyet durdurma kararı verilebilir. Ayrıca toplum sağlığını tehlikeye düşüren ve ilaçların bozulmasına yol açabilecek saklama koşullarının tespiti halinde fiziki ortam koşulları düzeltilinceye kadar eczanenin kapalı kalması kararlaştırılabilir.
Muvazaa sebebiyle ruhsatı iptal edilen eczacı tekrar eczane açabilir mi?
6197 sayılı Kanun'un 6. maddesi ve ilgili yönetmelik hükümleri gereğince muvazaalı eczane açtığı tespit edilen eczacılar beş yıl süreyle eczane açamaz ve bu süre boyunca eczane açmak üzere başvuruda bulunamazlar.
Eczanesini kapatmak isteyen eczacı ne kadar süre önce bildirim yapmalıdır?
6197 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca eczanesini kapatmak, nakletmek veya unvanını değiştirmek isteyen eczacının bu talebini bir ay önceden mahallin en yüksek sağlık amirine bildirmesi zorunludur.
Kapatılan eczanelerde tasfiye için tanınan süre ne kadardır?
İl sağlık müdürlüğü tarafından muvazaa dışındaki bir nedenle kapatma kararı verilmesi halinde kanunda başka bir süre öngörülmeyen durumlarda tasfiye için altmış güne kadar süre verilir; muvazaa nedeniyle kapatmada ise işlem derhal uygulanır.
Ruhsatsız açılan eczanelerin kapatılması için mahkeme kararı gerekir mi?
6197 sayılı Kanun'un 40. maddesi uyarınca kanuna uygun ruhsatname alınmaksızın açılan eczaneler mahkeme kararına gerek kalmaksızın mahallin en yüksek sağlık amiri tarafından derhal kapatılır.
Vefat eden eczacının mirasçıları eczaneyi ne kadar süreyle açık tutabilir?
Eczacının vefatı, kısıtlanması veya meslek icrasını engelleyen sürekli maluliyeti halinde eş veya çocukları varsa yetkili makamca ruhsat verilebilmesi kaydıyla eczane bunlar hesabına mesul müdür idaresinde beş yıl süreyle işletilebilir; çocuk reşit değilse ergin olana, eczacılık fakültesinde okuyorsa tahsil tamamlanana kadar bu süre uzayabilir. Vefat eden eczacının mirasçıları arasında eş veya çocuk bulunmaması halinde ise eczane diğer mirasçılar tarafından en çok bir yıl içinde tasfiye edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

