Özel Güvenlik Görevlisi Nasıl Olunur? Şartlar ve Süreç |

Özel Güvenlik Görevlisi Olmanın Temel Koşulları

Özel güvenlik görevlisi olarak çalışabilmek, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinde düzenlenen genel ve özel şartların birlikte karşılanmasına bağlıdır. Başvuruda bulunacak kişilerin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması zorunludur. Yaş şartı bakımından kanun metninde 18 yaşını doldurmuş olmak genel kural olarak düzenlenmiş olup silahsız görevler için 18 yaş, silahlı görevler için ise 21 yaş sınırı aranabilmektedir. Eğitim düzeyi bakımından silahsız pozisyonlarda görev yapacakların en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul, silahlı görev alacakların ise en az lise veya dengi okul mezunu olmaları şarttır. Yasal düzenlemede kadın ve erkek adaylar arasında cinsiyet ayrımı öngörülmemiş olup adaylar aynı yaş, eğitim ve sağlık koşullarına tabidir; sağlık kurulunca görev yapmaya uygun bulunmak kaydıyla boy ve kilo için peşin bir alt sınır uygulanmaz.

5188 sayılı ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİNE DAİR KANUN m. 10Kaynağı aç

Madde 10- Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) (Değişik: 21/4/2005 – 5335/23 md.) Silahsız olarak görev yapacaklar
için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar
için en az lise veya dengi okul mezunu olmak.
c) 18 yaşını doldurmuş olmak.
d) (Değişik: 2/1/2017 – KHK-680/69 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/67 md.)
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen
süreler geçmiş (…)[3]
olsa bile;
1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis
cezasına mahkûm olmamak.
2) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin
işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı
suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık,
dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat
karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini
aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak veya bu suçlardan
hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmemiş olmak.
3) Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata
ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya
uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir (…)3 kovuşturma bulunmamak.
e) (Mülga: 23/1/2008 – 5728/578 md.)
f) Görevin yapılmasına engel
olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak.[4]
g) 14 üncü maddede belirtilen özel
güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak.
h) (Ek: 2/1/2017 – KHK-680/69 md.; Aynen kabul:
1/2/2018-7072/67 md.) Güvenlik
soruşturması olumlu olmak.[5]
Çalışma izni

Adli Sicil Kriterleri ve Devam Eden Soruşturma Engeli

5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca adli sicil bakımından kesin engeller düzenlenmiştir. Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinde belirtilen hak yoksunluğu süreleri geçmiş olsa dahi kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olanlar özel güvenlik görevlisi olamaz. Bunun yanında affa uğramış veya hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûmiyeti bulunanlar mesleğe kabul edilmez. Yargılaması süren davalara dair kovuşturma engeli ise bu katalog suçların tamamını kapsamaz; yalnızca Devletin güvenliğine, anayasal düzene, özel hayata, cinsel dokunulmazlığa ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelere ilişkin suçlardan derdest bir kovuşturmanın bulunması halinde mesleğe giriş engellenir. Ayrıca ilgililer hakkında güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanması kanuni zorunluluktur.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 53Kaynağı aç

Madde 53- (1) Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis
cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak;[13]
a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu
kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye,
köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca
verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten,
b) Seçme ve seçilme ehliyetinden (…)13,
c) Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette
bulunmaktan,
d) Vakıf, dernek, sendika, şirket,
kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi
olmaktan,
e) Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun
iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek
erbabı veya tacir olarak icra etmekten,
yoksun bırakılır.
(2) Kişi, işlemiş bulunduğu suç dolayısıyla mahkûm olduğu hapis cezasının
infazı tamamlanıncaya kadar bu hakları kullanamaz.
(3) Mahkûm olduğu hapis cezası
ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya
da koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve
kayyımlık yetkileri açısından yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanmaz. Mahkûm
olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak
cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlü hakkında birinci fıkranın
(e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına karar
verilebilir.[14]
(4) Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş veya fiili işlediği sırada
onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında birinci fıkra hükmü
uygulanmaz.[15]
(5) Birinci fıkrada sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye
kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla hapis cezasına mahkûmiyet
halinde, ayrıca, cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın
yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına
karar verilir. Bu hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle
işlenen suçlar dolayısıyla sadece adlî para cezasına mahkûmiyet halinde,
hükümde belirtilen gün sayısının yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin
kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. Hükmün kesinleşmesiyle icraya
konan yasaklama ile ilgili süre, adlî para cezasının tamamen infazından
itibaren işlemeye başlar.
(6) Belli bir meslek veya sanatın ya
da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık
dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet halinde, üç aydan az ve üç
yıldan fazla olmamak üzere, bu meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya
da sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. Yasaklama ve geri alma
hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre, cezanın tümüyle infazından
itibaren işlemeye başlar.
Eşya müsaderesi

Sağlık Durumu ve Sağlık Kurulu Raporu Esasları

5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi gereğince adayların görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engeli bulunmamalıdır. Sağlık durumunun tespiti amacıyla tam teşekküllü sağlık kuruluşlarınca sağlık kurulu raporu düzenlenmesi aranır. Yapılan kurul incelemesi sonucunda düzenlenen sağlık kurulu raporlarının karar kısmında adayın durumuna göre silahlı özel güvenlik görevlisi olarak çalışabileceği, silahsız özel güvenlik görevlisi olarak çalışabileceği veya özel güvenlik görevlisi olarak çalışamayacağı karara bağlanır.

Eğitim Programı, Sınav ve Kimlik Kartının Çıkarılması

5188 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca özel güvenlik temel eğitimi teorik ve pratik eğitim ile silah eğitiminden oluşmak üzere en az 120 ders saati olarak düzenlenir; eğitim programlarının tamamlanmasının ardından Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından sınav yapılır. Yükseköğretim kurumlarının güvenlikle ilgili fakülte ve meslek yüksekokullarından mezun olanlarda silah eğitimi dışındaki temel eğitim şartı aranmaz. Genel kolluk kuvvetleri ile Milli İstihbarat Teşkilatından emekli olanlar ya da bu görevlerde en az beş yıl çalışıp kendi istekleriyle görevden ayrılanlarda ise temel eğitim ve kanuni öğrenim şartı aranmaksızın doğrudan sınava girme imkanı tanınır. Valilikçe yürütülen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu olan ve eğitimi tamamlayan kişilere valilikçe çalışma izni verilir. Alınan sertifika emniyet müdürlüğünce özel güvenlik kimlik kartına dönüştürülür ve bu kimlik 5 yıl geçerlidir; beş yıllık sürenin hitamında yenileme işlemi için yeniden sınava girilmesi gerekmez. Silahlı özel güvenlik sertifikası silahsız pozisyonları da kapsamakla birlikte silahsız sertifikayla silahlı vazife üstlenilemez.

5188 sayılı ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİNE DAİR KANUN m. 11Kaynağı aç

Madde 11- (Değişik birinci fıkra: 2/1/2017 – KHK-680/70 md.; Aynen kabul:
1/2/2018-7072/68 md.) Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile
özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi
verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe
güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara,
bu Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla
bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve
arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması
her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir. Şirketlerde eğitici
ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan
şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.
Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından onbeş gün içinde
valiliğe bildirilir.
(Mülga üçüncü fıkra: 29/3/2011-6215/2 md.)
(Değişik dördüncü fıkra : 2/1/2017 – KHK-680/70 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/68
md.) Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya
bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal
edilir.[6]
(Mülga beşinci fıkra: 29/3/2011-6215/2 md.)
(Ek fıkra : 2/1/2017 – KHK-680/70 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/68 md.)
Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı
faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı
olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya
birimlerde çalışamazlar.
Kimlik

5188 sayılı ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİNE DAİR KANUN m. 14Kaynağı aç

Madde 14- (Değişik birinci fıkra: 29/3/2011-6215/3 md.) Özel güvenlik
temel eğitimi teorik ve pratik eğitim ile silah eğitiminden oluşmak üzere yüz yirmi
ders saatinden; yenileme eğitimi altmış ders saatinden az olmamak üzere düzenlenir.
Yükseköğretim kurumlarının güvenlikle ilgili fakülte ve meslek yüksek okullarından
mezun olanlar ile fakülte veya meslek yüksek okullarının güvenlikle ilgili bölümlerinden
mezun olanlarda silah eğitimi dışında özel güvenlik temel eğitimi şartı aranmaz.
Genel kolluk kuvvetlerinden ve Milli İstihbarat Teşkilatından emekli olanlar ile
en az beş yıl bu görevlerde çalıştıktan sonra kendi istekleriyle görevlerinden ayrılmış
olanlarda, özel güvenlik temel eğitimi şartı ve Kanunun 10 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde belirtilen eğitim şartı aranmaz.
(Değişik ikinci fıkra: 29/3/2011-6215/3 md.) Özel güvenlik eğitimi,
ücreti karşılığında İçişleri Bakanlığınca verilebileceği gibi, Bakanlıktan faaliyet
izni alan özel eğitim kurumlarınca da verilebilir. Yeterli bina, araç, gereç ve
personel bulunması şartıyla özel güvenlik yenileme eğitimi, valiliğin izniyle güvenlik
hizmetinin sağlandığı yerde verilebilir. Özel güvenlik eğitimi verecek kurumların
kurucu ve yöneticilerinde 5 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen şartlar aranır.
Özel güvenlik eğitiminin niteliği,
müfredatı, eğiticilerde ve eğitim merkezlerinde aranacak şartlar ile eğitim
sonucu yeterliliğin belirlenmesine ve sınavlarda görevlendirileceklere
yapılacak ödemelere ilişkin esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir.[7]
Tazminat[8]

Yetki Çerçevesi, Sorumluluk Sınırları ve Zorunlu Sigorta

Özel güvenlik görevlilerinin kullanabileceği yetkiler 5188 sayılı Kanun'un 7. maddesinde sayma yoluyla düzenlenmiştir. Bu yetkiler genel kolluk kuvvetlerininkinden daha dar kapsamlı olup kanuni sınırların aşılması suç teşkil eder. Görevliler yetkilerini yalnızca kendilerine tanımlanmış görev alanı sınırları dahilinde icra edebilir; alan dışına çıkıldığında herhangi bir kamu otoritesi yetkisi kullanılamaz. Görev alanında kişileri durdurma, kimlik sorma ve makul şüphe bulunması halinde üst ve eşya araması yapılabilir; ancak kadınların üst araması yalnızca kadın görevlilerce yerine getirilebilir. Özel güvenlik görevlilerinin gözaltı yetkisi bulunmayıp suçüstü hallerinde zor kullanma yetkisi çerçevesinde yakalanan failin genel kolluğa teslim edilmesi zorunludur. Ayrıca 5188 sayılı Kanun'un 22. maddesi gereğince, özel güvenlik görevlisi istihdam edenlerin üçüncü kişilere verilebilecek zararlara karşı özel güvenlik zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması kanunen zorunludur.

Kamu Güvenlik Personeli ile Statü Farkı

5188 sayılı Kanun rejimine bağlı özel güvenlik görevlileri ile kamu bünyesindeki koruma ve güvenlik görevlileri hukuki statü itibarıyla tamamen farklı kurallara bağlanmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki koruma ve güvenlik unvanı memuriyet rejimine dahil personeli göstermekte olup yerleştirmeler Kamu Personel Seçme Sınavı puanı ve idarelerin özel sınav ilanlarıyla yapılır. 5188 sayılı Kanun kapsamındaki özel güvenlik personeli ise özel şirketler veya doğrudan iş sahipleriyle akdedilen iş sözleşmeleri temelinde özel hukuk ilişkisiyle istihdam edilir.

Silahsız özel güvenlik görevlisi olmak için yaş ve mezuniyet şartı nedir?

5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince 18 yaşını doldurmuş olmak ve en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul mezuniyetini tamamlamış bulunmak gerekir.

Özel güvenlik kimlik kartı süresi ne kadardır ve süre bitiminde sınav gerekir mi?

Özel güvenlik kimlik kartı 5 yıl süreyle geçerli olup bu sürenin hitamında emniyet müdürlüğüne başvurularak yapılacak kimlik yenileme işlemleri için yeniden sınava girilmesi gerekmez.

Silahlı sertifikaya sahip olanlar silahsız pozisyonlarda çalışabilir mi?

Silahlı özel güvenlik sertifikası silahsız pozisyonların tamamını kapsadığı için bu kadrolarda çalışılabilir; ancak silahsız sertifika ile silahlı pozisyonlarda görev yapılamaz.

Güvenlik soruşturması veya sağlık raporu olumsuz sonuçlananlar hangi sürede dava açabilir?

Güvenlik soruşturması, sağlık raporu veya sınav sonucunun olumsuz tesis edilmesine ilişkin idari işlemlere karşı durumun öğrenilme tarihinden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Temel özel güvenlik eğitimi alma zorunluluğundan kimler muaftır?

Genel kolluk kuvvetleri ile Milli İstihbarat Teşkilatından emekli olanlar, bu birimlerde en az beş yıl çalışıp kendi istekleriyle ayrılanlar ve güvenlikle ilgili fakülte veya meslek yüksekokullarından mezun olanlar temel eğitim alma yükümlülüğünden istisnadır; yükseköğretim mezunları için muafiyet silah eğitimi dışındaki kısımla sınırlıdır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

İdare hukuku