Devlet Hesabına Öğrenim Görenlerin Mecburi Hizmet Süreleri
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 224. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanınca belirlenen her derecedeki öğretim kurumları ve öğretim dalları haricinde Devlet hesabına okutulanlar mecburi hizmet yükümlülüğü altındadır. Yurt içinde Devlet hesabına öğrenim gören öğrenciler, tatiller de dahil olmak üzere öğrenim gördükleri süre kadar mecburi hizmet yapmak zorundadır. Yurt dışındaki öğretim kurumlarında Devlet hesabına öğrenimini tamamlayanlar bakımından ise mecburi hizmet süresi, tatiller dahil öğrenim sürelerinin iki katı olarak hesaplanır.
Yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak amacıyla üç ay ve daha fazla süreyle dış memleketlere gönderilen Devlet memurlarına, gönderilme şekillerine bakılmaksızın yurt dışında kaldıkları sürenin iki katı kadar mecburi hizmet yüklenir. Kanunda yer alan bu kural memurların yurt dışına gönderiliş amacına ilişkin bulunduğundan, ilgili mevzuat kapsamında maaşsız izinli sayılarak yurt dışında geçirilen süreler için ilgililere iki kat mecburi hizmet borcu yüklenemez.
Atama Usulü ve Hizmet Yükümlülüğünün Devri
657 sayılı Kanun'un 224. maddesi uyarınca mecburi hizmetle yükümlü bulunanlar yarışma sınavına tabi tutulmaksızın atanırlar. Mecburi hizmet yükümlülüğünün mevzuatta öngörülen kamu kurumları arasında devri mümkündür.
Devlet hesabına öğrenim görenlerin mecburi hizmetlerini kamu kurum ve kuruluşlarında ifa etmeleri kanuni bir zorunluluktur. Mevzuatta belirlenen kurumlar arasında özel kuruluşlar yer almadığından, mecburi hizmet yükümlülüğünün yönetmelik gibi idari düzenlemelerle özel armatörlere devredilmesine hukuki imkan bulunmamaktadır.
Öğrenim Sonu Bildirim ve Başvuru Usulü
1416 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca Maarif Vekaleti, öğrencinin öğrenimini tamamlamasından altı ay önce durumu öğrencinin bağlı olduğu makama bildirmekle yükümlüdür. Yurt dışındaki öğrenimini tamamlayarak dönen öğrenci, iki ay içinde taahhütname ile bağlı olduğu makama başvurmak zorundadır. Yurt dışında öğrenim görenlerin 657 sayılı Kanun kapsamındaki kurumlara dönüşlerinde ise anılan Kanun'un 225. maddesinde gösterilen iki aylık süre içinde başvuruda bulunulması esastır.
1416 sayılı ECNEBİ MEMLEKETLERE GÖNDERİLECEK TALEBE HAKKINDA KANUN m. 17Kaynağı aç
1416 sayılı Kanun'un 17. maddesi gereğince, başvuru tarihinden itibaren bağlı olduğu makamca bir göreve atanmadığı sürece öğrenciye, üç ay süreyle yurt dışında öğrenimde bulunan öğrenci için ödenmesi kararlaştırılan asgari aylığın yarısı tutarında aylık tahsisat ödenir.
Yurt İçi Eğitimler ve Yükseköğretim Personeli Yükümlülükleri
Mevzuatta yurt içinde kurs mahiyetinde eğitim gören memurların mecburi hizmetle yükümlü tutulacaklarına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla memurlara yurt içinde gördükleri dokuz aylık kurs gibi eğitimler sebebiyle mecburi hizmet yükümlülüğü getirilemez.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede lisansüstü eğitim gören araştırma görevlilerinden tatiller dahil lisansüstü eğitim-öğretim süresi kadar mecburi hizmet taahhüt ve kefalet senedi alınması kamu yararı ve hizmet gereklerine uygundur. Kanunun aynı maddesi gereğince yurt içinde veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorunda olup, bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere yükseköğretim kurumlarında görev verilmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Mecburi hizmet yükümlüleri atanırken sınava tabi midir?
Mecburi hizmetle yükümlü bulunan kişiler 657 sayılı Kanun'un 224. maddesi uyarınca yarışma sınavına tabi tutulmaksızın atanırlar.
Yurt dışında maaşsız izinli geçen süreler için mecburi hizmet yüklenir mi?
657 sayılı Kanun'un 224. maddesindeki düzenleme memurun resmi yetiştirilme amacını kapsadığından, maaşsız izinli olarak geçirilen süreler için mecburi hizmet yüklenemez.
Yurt içinde görülen memuriyet kursları mecburi hizmet gerektirir mi?
Mevzuatta yurt içinde kurs düzeyinde eğitim alan memurlara mecburi hizmet yükleneceğine dair kural bulunmadığından kurs mahiyetindeki eğitimler mecburi hizmet borcu doğurmaz.
Mecburi hizmetini yerine getirmeyen öğretim elemanları görev alabilir mi?
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeyen öğretim elemanlarına yükseköğretim kurumlarında görev verilmez; özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları ise bu hükmün kapsamı dışındadır.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 35Kaynağı aç
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy