Otoparkta Bırakılan Aracın Çalınmasında Hukuki Sorumluluk

by Avukat Erdal Ersoy
Otoparkta Bırakılan Aracın Çalınmasında Hukuki Sorumluluk

Otoparka bırakılan motorlu taşıtların çalınması veya zarara uğraması durumunda işletenlerin hukuki sorumluluğu doğar. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 579. maddesinin birinci fıkrası uyarınca garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenler; kendilerine bırakılan veya çalışanlarınca kabul edilen motorlu taşıt ve eklentilerinin yok olmasından, zarara uğramasından veya çalınmasından sorumludur.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 579Kaynağı aç
MADDE 579- Garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenler, kendilerine bırakılan veya çalışanlarınca kabul edilen hayvan, at arabası, bunlara ait koşum ve benzeri eşya ile motorlu taşıt ve eklentilerinin yok olmasından, zarara uğramasından veya çalınmasından sorumludurlar. Ancak işletenler, zararın saklatan veya ziyaretçisi ya da beraberinde veya hizmetinde bulunan kimseye yükletilebilecek kusurdan, mücbir sebepten ya da eşyanın niteliğinden doğduğunu ispat etmekle, bu sorumluktan kurtulurlar. Ancak, garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenlerin sorumluluğu, kendilerine veya çalışanlarına bir kusur yüklenmedikçe, saklananların her biri için alınan günlük saklama ücretinin on katını aşamaz. İşleten böyle bir sorumluluk üstlenmediğini veya sorumluluğu bu Kanunda gösterilmemiş olan bir koşula bağladığını, herhangi bir yolla ilan etse bile, sorumluluktan kurtulamaz. III. Hapis hakkı

Otopark İşleteninin ve Çalışanının Sorumluluk Kapsamı

Otopark alanında aracın teslim edilmesiyle birlikte taraflar arasında vedia ilişkisi kurulur. Araç otopark çalışanına teslim edildiğinde, bu çalışan işletme sahibinin istihdam ettiği kişi konumundadır. Nitekim Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin E. 2012/3749, K. 2012/7627 sayılı kararında da belirtildiği üzere, otopark görevlisi araç maliki sigortalının fiillerinden mesul olduğu kişilerden sayılamaz; işletme sahibi işveren, çalışanının eylemiyle meydana gelen zarardan istihdam eden sıfatıyla mesuldür.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2012/3749, K. 2012/7627Kaynağı aç
(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2012/3749 E.  ,  2012/7627 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün, süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi. Gereği düşünüldü: -K A R A R- Davacı vekili, tüm araç sigortası ile sigortalı aracın davalıların işlettikleri otoparkta çalınması nedeni ile araç malikine ödenen tazminatın tahsili için yapılan icra takibine itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı … ile … vekili, müvekkilinin işlettiği işyerinin otopark hizmeti olmadığını ancak arabası ile gelen müşterilerine park yeri gösterdiklerini, davacıya sigortalı araç sürücünün aracı kendilerine teslim etmediğini, aracın anahtarını üzerinde bırakan sürücünün kusurlu olduğunu, sigorta bedeli 64.000 TL olan araç için 74.000 TL olarak yapılan lütuf ödemesinden sorumluluğun kendilerine yüklenemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Diğer davalı …, davaya cevap vermemiştir. Mahkemece, sigortalı araç sahibinin aracı kendi rızası ile otopark görevlisi davalıya teslimi ile taraflar arasında vedia sözleşmesi kurulmuş olsa da, aracın çalındığı anda otopark görevlisi davalı …'ün fiili sorumluluğu altında olduğundan adı geçen davalı, dava dışı sigortalının "sigortalının fiillerinden sorumlu bulunduğu kişiler" konumunda olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dava, kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan rücuan tazminat talebine ilişkindir. Dosya kapsamına göre davalı …'ın işlettiği lokantaya müşteri olarak gelen dava dışı sigortalının aracı, lokantanın otopark görevlisinin yedine terk edildikten sonra otoparktan çalındığı, dolayısı ile vedia sözleşmesinin kurulduğu hususunda ihtilaf yoktur. Sorun araç yedine terk edilen otopark görevlisinin hangi tarafın "fiillerinden sorumlu bulunduğu kişi" konumunda olduğunun tespitindedir. Vedia, bir akittir ki onunla tevdi edilen şeyi alan, müdi tarafından verilen şeyi kabul ve onu emin bir mahalde korumayı deruhte eder. Saklayan, mudinin talebi üzerine, saklananı geri vermekle yükümlüdür. (B.K.m.463 vd.) Umumi ahırları ve garajları idare edenler içerilerine konulan veya getirilen veya kendileri veya müstahdemleri tarafından kabul olunan otomobil, hayvanat ve araba ve koşum ve sair teferruatının ziya ve hasarından ve çalınmasından zararın müdi veya onu ziyaret veya ona refakat eden veya onun hizmetinde bulunan kimseye isnadı kabil olduğunu veya mücbir sebeplerden veya tevdi olunan eşyanın mahiyetinden neşet ettiğini ispat etmedikçe, mes'ul olur. Şu kadar ki kabul edilen otomobil ve hayvanlar ve arabalar ve onların teferruatı hakkındaki mes'uliyet, garaj ve ahır sahibine veya müstahdemlerine bir kusur isnat olunamazsa, beher müdi için yüz lirayı tecavüz edemez. (BK.m.481) Mukavelede aksine hüküm olmadıkça sigortacı, sigorta ettiren veya sigortadan faydalanan kimsenin yahut fiillerinden hukuken mesul bulundukları kimselerin kusurlarından doğan hasarları tazmin ile mükelleftir.(Ticaret Kanunu m.1278) Somut olayda; davalı …'ın işlettiği lokantaya gece saatlerinde gelen sigortalı araç maliki, aracı, lokantanın müşterilerine ait araçları otoparkına yerleştirme görevli davalı …'ün yedine terk edip yemek yenilen alana girmiş, anahtarı üzerinde olan araç otopark görevlisinin bir başka müşteriye ait araçla ilgilenir iken 45 dakika kadar sonra kimliği meçhul kişilerce çalınmıştır. Olayı takiben kolluk görevlilerine ifade veren davalı otopark görevlisi aracın kendilerine tesliminden 45 dakika kadar sonra otoparktan çalındığını ifade etmiştir. Keza işletmenin idaresinden sorumlu davalı … de aracın otoparktan çalındığını ifade etmiştir. Yukarıda yazılı kanun hükümleri gereğince; teslim alan aynı zamanda aracın başkaları tarafından götürülmemesi veya çalınmaması için her türlü tedbiri almak zorundadır. Araç yedine terk edilen otopark görevlisi davalı işletme sahibi …'ın çalışanıdır. Çalışanın, eylemi ile zarar gören vedia sözleşmesinin diğer tarafıdır. Buna göre işletme sahibi işveren, meydana gelen zarardan mesuldür. Hal böyle iken davalıların sorumlu oldukları zarar kapsamı araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi yerine, somut oluşa uygun düşmeyen gerekçeyle hüküm tesisi doğru olmamıştır. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 11.6.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Otopark Görevlisinin Özen Borcu ve Anahtarın Muhafazası

Otopark görevlisine park edilmek üzere teslim edilen aracın muhafazasında vedia akdinin gerektirdiği özenin gösterilmesi zorunludur. Görevlinin aracı teslim aldıktan sonra uygun şekilde park etmesi, gerekli özeni göstererek aracı kilitlemesi, kapıların kilitli olduğunu kontrol etmesi ve anahtarın kendisi dışında başka bir kişi veya kişilerin ulaşamayacağı bir yerde saklanmasını sağladıktan sonra diğer müşterilerin araçlarıyla ilgilenmesi gerekir.

Aracın görevliye teslim edilmesinin ardından kırk beş dakika boyunca anahtarları üzerinde ve yeterli muhafazası sağlanmaksızın her an çalınabilecek şekilde bekletilmesi hayatın olağan akışına aykırıdır. Araç malikinin veya işleteninin, aracın bu şekilde muhafazasız bırakılmasına rıza gösterdiği kabul edilemez.

Sorumluluktan Kurtulma Koşulları ve Sorumsuzluk Kayıtları

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 579. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi gereğince işletenler; meydana gelen zararın saklatanın, ziyaretçisinin ya da yanında veya hizmetinde bulunanların kusurundan kaynaklandığını, mücbir bir nedene dayandığını yahut eşyanın kendi yapısından ileri geldiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulabilirler.

Otopark girişlerinde veya biletlerde yer verilen sorumluluktan muafiyet kayıtları kanunen geçersizdir. Türk Borçlar Kanunu'nun 579. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işleten, böyle bir sorumluluk üstlenmediğini veya sorumluluğu Kanunda gösterilmemiş olan bir koşula bağladığını herhangi bir yolla ilan etse bile bu sorumluluktan kurtulamaz.

İşletene veya personeline kusur atfedilemeyen hallerde sorumluluk kanuni bir tavanla sınırlandırılmıştır. Türk Borçlar Kanunu'nun 579. maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda otopark işleteninin tazminat borcu, kendisinin veya istihdam ettiği kişilerin kusuru ispatlanmadığı sürece, korunan her bir taşıt için tahsil edilen günlük saklama bedelinin on katını geçemez.

Kasko Sigortası ve Halefiyet Yoluyla Rücu

Aracını güvenli bir yere park edileceği ve anahtarlarının emniyetle muhafaza edileceği inancıyla otopark görevlisine teslim eden sigortalı malikin, teslimi takiben kırk beş dakika sonra gerçekleşen hırsızlık anındaki araç konumunu bilmesi kendisinden beklenemez. Aracın teslimiyle birlikte vedia akdi kurulmuş olduğundan kasko poliçesindeki özel şart ihlal edilmiş sayılmaz.

Kasko sigortacısı, sigortalı araç malikine tazminatı ödedikten sonra halefiyet kuralları gereğince sözleşmesel sorumlulukları bulunan otopark işleticisi, idarecisi ve çalışanına rücu edebilir. Yargılama makamlarınca somut olaydaki zarar kapsamı araştırılarak sonucuna göre karar verilir.

Otopark İşleteninin Hapis Hakkı

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 580. maddesinin birinci fıkrası uyarınca işletenler, kendilerine bırakılan veya garaj, otopark ve benzeri yerlere konulan motorlu taşıt ve eşya üzerinde, ücretlerini veya saklama giderlerinden doğan alacaklarını güvenceye almak amacıyla hapis hakkına sahiptir.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 580Kaynağı aç
MADDE 580- İşletenler, kendilerine bırakılan veya konaklama yerlerine, garaj, otopark ve benzeri yerlere konulan eşya veya hayvanlar üzerinde, ücretlerini veya saklama giderlerinden doğan alacaklarını güvenceye almak için hapis hakkına sahiptirler. Kiraya verenin hapis hakkına ilişkin hükümler, kıyas yoluyla burada da uygulanır. ONBEŞİNCİ BÖLÜM Kefalet Sözleşmesi A. Tanımı
Otoparktaki "Oluşacak zararlardan işletmemiz sorumlu değildir" yazısı geçerli midir?

Geçerli değildir; Türk Borçlar Kanunu'nun 579. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işletenin sorumluluk üstlenmediğini veya sorumluluğu kanunda gösterilmeyen şartlara bağladığını ilan etmesi işleteni sorumluluktan kurtarmaz.

Otopark görevlisinin anahtarı araç üzerinde bırakması halinde araç sahibine kusur verilir mi?

Araç sahibine kusur yüklenemez; aracını emin sıfatıyla görevliye teslim eden malikin aracın anahtarı üzerinde savunmasız bırakılmasına rıza gösterdiği varsayılamayacağı gibi, görevlinin aracı kilitleyip anahtarı güvenli yerde saklama yükümlülüğü bulunmaktadır.

Kasko sigortası otoparkta çalınan araç tazminatını otoparkçıdan talep edebilir mi?

Talep edebilir; kasko sigortacısı zararı araç malikine ödedikten sonra halefiyet kuralları uyarınca otopark işleticisine, idarecisine ve kusurlu çalışanına rücu davası açabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu