Ambulans Hizmetinde İhmal ve Kapsamı
Acil sağlık müdahalesine ihtiyaç duyan kişiye zamanında araç yönlendirilmemesi, sevk adresinin yanlış belirlenmesi, çağrının niteliğinde yanılgıya düşülmesi, yetersiz ekip veya ekipmanla çıkış yapılması, olay yerine ulaşıldığında ilk tıbbi yardımın sağlanmaması ya da hastanın durumuna uygun bir sağlık merkezine emniyetle götürülmemesi neticesinde meydana gelen zararlar ambulans ve nakil ihmali kapsamındadır.
Acil yardım ambulansı hizmeti; acil çağrının karşılanması, vakanın tıbbi aciliyet bakımından değerlendirilmesi, uygun ambulans ve ekibin seçilmesi, olay yerine intikal edilmesi, olay yerinde ilk tıbbi müdahalenin gerçekleştirilmesi, hastanın nakil için stabil hale getirilmesi, durumuna uygun sağlık merkezine sevk edilmesi ve taşıma sürecinde tıbbi takibin sürdürülmesi aşamalarını içerir.
Kara Ambulanslarının Sınıflandırılması ve Donanım Yükümlülüğü
Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği, Millî Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı hariç olmak üzere kamu kurumları ile özel hukuk tüzel kişilerince sunulan ambulans hizmetlerini kapsamaktadır.
2025 tarihli Yönetmelik kapsamında kara ambulansları, kullanım amaçları gözetilerek acil yardım ambulansı, hasta nakil ambulansı, yoğun bakım ambulansı ve özel donanımlı ambulanslar şeklinde ayrı gruplara ayrılmıştır.
Ventilatöre bağlı olan, entübe vaziyetteki, ağır solunum yetmezliği çeken, yenidoğan yoğun bakımına gereksinim duyan, ciddi ritim bozukluğu bulunan ya da çoklu travma geçiren hastaların basit hasta nakil araçlarıyla sevk edilmesi ihmal kapsamında değerlendirilebilir. Aynı doğrultuda, acil müdahale bekleyen vakalara sadece hasta nakline özgü araçla gidilmesi de tıbbi teçhizat veya uzman personel eksikliğinden ötürü zarara yol açabilir.
Gecikmenin Kusur Sayılmadığı Haller
Ambulansın olay yerine ulaşmasında yaşanan aksamalar yoğun trafik, olumsuz meteorolojik şartlar, afetler, çoklu kazalar, aynı zaman diliminde gelen yüksek çağrı sayısı, kırsal bölge mesafeleri, adresin yanlış bildirilmesi, konumun saptanamaması veya ulaşım engelleri gibi etkenlerden ileri gelebilir. Bu tür etkenlerin varlığında her gecikme idarenin, özel ambulans kuruluşunun veya sağlık personelinin doğrudan veya otomatik olarak kusurlu olduğu sonucunu doğurmaz.
112 Kamu Ambulansı Hizmetinde İdarenin Sorumluluğu ve Başvuru Usulü
Kamu eliyle sunulan 112 ambulans hizmetinde çağrının hatalı değerlendirilmesi, ambulansın geç sevki, yanlış adrese gidilmesi, olaya uygun araç ve personelin görevlendirilmemesi, olay yerinde müdahalenin yapılmaması, yanlış hastaneye sevk veya nakil sırasındaki eksiklikler idarenin hizmet kusuru olarak ileri sürülebilir ve tam yargı davasına konu edilebilir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13/1 uyarınca, idari eylemlerden hakları ihlal edilen kişilerin idari dava açmadan önce bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. İdarenin bu istemleri kısmen veya tamamen reddetmesi halinde işlemin tebliğini izleyen günden itibaren ya da talep hakkında 30 gün içinde cevap verilmediğinde bu sürenin bittiği tarihten itibaren yasal dava açma süresi içinde tam yargı davası açılabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 13Kaynağı aç
2577 sayılı Kanun m. 13/2 hükmü gereğince, görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddedilmesi durumunda, sonradan idari yargı mercilerinde açılacak davalarda idareye ön başvuru şartı aranmamaktadır.
Özel Ambulans İşletmelerinin Hukuki Sorumluluğu
Özel ambulans hizmetlerinde hukuki sorumluluk; özel hukuk, sözleşme sorumluluğu, haksız fiil ve tüketici hukuku kuralları dairesinde tayin edilir. Hasta veya yakınının özel ambulans kuruluşuyla bedel karşılığı bir hizmet ilişkisi kurduğu hallerde işletme, güvenli ve sözleşme şartlarına uygun nakil hizmeti sağlamakla yükümlüdür.
Hasta Kayıtlarını İnceleme ve Suret Alma Hakkı
Hasta Hakları Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda hasta, sağlık durumuna ilişkin dosya ve kayıtları doğrudan kendisi inceleyebileceği gibi vekili veya kanuni temsilcisi aracılığıyla da inceleme ve söz konusu evraktan suret alma hakkına sahiptir.
Ambulansın geç kalması her durumda kusur sayılır mı?
Hayır, her gecikme idarenin veya ambulans işletmesinin doğrudan kusurlu olduğu anlamına gelmez. Afet, ağır hava koşulları, yoğun trafik, çoklu kaza veya konum tespitindeki zorluklar gibi harici etkenlerden kaynaklanan gecikmeler otomatikman kusur teşkil etmez.
112 ambulansı ihmallerinde idareye başvuru süresi ne kadardır?
2577 sayılı Kanun m. 13 uyarınca eylemin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde idareye başvurulmalıdır. Talebin reddi veya 30 gün içinde cevap verilmemesi halinde tam yargı davası açılabilir.
Yoğun bakım hastasının nakil ambulansıyla taşınması ihmal midir?
Ventilatöre bağlı, entübe veya benzeri ağır tıbbi durumdaki hastaların basit hasta nakil araçlarıyla taşınması ihmal olarak değerlendirilebilir. Aynı şekilde, acil müdahale gerektiren vakaya donanım ve personel bakımından elverişsiz nakil aracıyla gidilmesi de zarara yol açabilen hallerdendir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy