Mirasbırakanın vefatı ile birlikte aktif malvarlığının yanı sıra sağlığında üstlendiği borçlar da tereke kapsamına girer. Mirasın kayıtsız şartsız kabul edilmesi durumunda mirasçılar tereke borçlarından sadece miras yoluyla intikal eden değerlerle değil, kendi şahsi malvarlıklarıyla da sınırsız biçimde sorumlu hale gelebilir.
Kredi Kartı Borçları ve Hayat Sigortasının Etkisi
Kart hamili olan mirasbırakanın vefat tarihine kadar gerçekleşen kullanım borçları, tahakkuk eden faizler, gecikme faizleri ve masraflar tereke borcu sayılır. Miras reddedilmediği müddetçe mirasçılar bu borçlardan payları nispetinde sorumlu tutulabileceği gibi, mirası kayıtsız şartsız kabul eden mirasçıların şahsi malvarlıklarıyla sınırsız sorumluluğu da gündeme gelebilir.
Kredi veya kredi kartı borcuna bağlı olarak yapılmış bir hayat sigortası poliçesi bulunuyorsa ve sigorta borcun tamamını yahut bir kısmını karşılıyorsa, tereke borcu bu oranda azalır veya tamamen sona erer. Hayat sigortasının bulunmadığı ya da poliçe teminatının yetersiz kaldığı durumlarda ise karşılanamayan bakiye kısım tereke borcu olarak kalmaya devam eder.
Ek kart kullanımında ise sorumluluğun tespiti için kart hamilinin sözleşmedeki konumu incelenir. Ek kartı kullanan mirasçının ayrıca kefil ya da ortak borçlu sıfatıyla imzasının bulunup bulunmadığı sorumluluğun kapsamını belirlemede önem taşır.
Kefalet Borçları, Türleri ve Rücu Hakkı
Mirasbırakanın sağlığında üstlenmiş olduğu kefalet borçları kişisel bir borç niteliği taşıdığından terekeye dahil olur. Mirası kabul eden mirasçılar kefalet borcundan kural olarak miras payları nispetinde sorumlu tutulur.
Kefaletin türü alacaklının başvuru sırasını belirler. Müteselsil kefalette alacaklı asıl borçluya başvurma zorunluluğu olmaksızın doğrudan kefile yönelebilir; adi kefalette ise öncelikle asıl borçluya başvurulması kuralı geçerlidir. Kefalet borcunu yerine getiren mirasçı ödediği tutar oranında asıl borçluya rücu hakkına sahip olur.
Şahıs İşletmeleri, Şirket Ortaklıkları ve Kamu Borçları
Mirasbırakan faaliyetini şahıs işletmesi üzerinden yürütmekteyse bağımsız bir tüzel kişilik bulunmadığı için işletmeye ait ticari krediler, çek, senet, fatura borçları ile vergi ve SGK prim borçları doğrudan tereke borcu niteliği taşır.
Buna karşılık anonim şirket ortaklığında pay sahipleri şirket tüzel kişiliğinin borçlarından doğrudan sorumlu tutulmaz. Pay sahibinin sorumluluğu yalnızca taahhüt ettiği sermaye koyma borcu ile sınırlandırılmıştır.
Ticari faaliyet nedeniyle doğan vergi borçları, sosyal güvenlik primleri ve belediyelere ödenecek harçlar da tereke borçları arasında yer alır. Mirası reddetmeyen mirasçılar bu kamu borçlarından da sorumluluk üstlenmiş olurlar ve kamu idareleri mirasçılar aleyhine takip gerçekleştirebilir.
Mirasın Reddi ve Terekenin Tasfiyesi
Mirasın reddi süresi kural olarak mirasbırakanın ölümünün ve mirasçı olunduğunun öğrenilmesinden itibaren 3 aydır. Mirasın reddi beyanının sulh hukuk mahkemesine iletilmesi gerekir.
Mirasın reddi halinde mirasçı, murisin kredi kartı borçlarından tamamen kurtulur. Alacaklı banka ancak tereke malvarlığı nispetinde tahsil yoluna gidebilir; mirasçının şahsi malvarlığına yönelemez.
Mirasçının tereke mallarını satması, miras payını devretmesi veya terekenin tamamını benimsediğini gösteren fiili davranışlarda bulunması örtülü kabul neticesini doğurabilir. Bu nitelikte tasarrufların gerçekleştirilmesi halinde mirasın sonradan reddedilmesi imkânı kaybedilebilir veya güçleşebilir.
Terekenin resmi tasfiyesi ve mahkeme marifetiyle defter tutulması yoluna gidildiğinde aktif ve pasif değerler mahkemece belirlenir. Borçlar öncelikle tereke mevcudundan ödenir; tasfiye sonrasında artı bir değer kalırsa bu kısım mirasçılara intikal eder. Bu yöntemle mirasçının borç sorumluluğu şahsi malvarlığı yerine tereke mevcudu ile sınırlandırılmış olur.
Mirasbırakanın kredi kartı borçlarından mirasçılar şahsi malvarlıklarıyla sorumlu mudur?
Miras kayıtsız şartsız kabul edildiğinde mirasçılar kendi şahsi malvarlıklarıyla da sınırsız şekilde sorumlu hale gelebilir; mirasın süresi içinde reddedilmesi durumunda ise şahsi malvarlığına başvurulamaz.
Mirasın reddi için başvuru süresi ne kadardır?
Mirasın reddi beyanı için öngörülen kanuni süre kural olarak ölümün ve mirasçı olunduğunun öğrenildiği tarihten itibaren 3 aydır ve başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır.
Kefalet borcu mirasçılara intikal eder mi?
Mirasbırakanın kişisel borcu sayılan kefalet borcu terekeye dahil olur ve mirası kabul eden mirasçılar kural olarak payları oranında sorumlu kılınır.
Tereke malları üzerinde tasarruf yapılması mirasın reddini engeller mi?
Tereke mallarını satmak, pay devretmek ya da terekeyi benimsediğini gösteren eylemlerde bulunmak mirasın örtülü kabulü sayılabileceğinden mirasın reddi hakkının kaybedilmesine yol açabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy