Muris, diğer adıyla mirasbırakan, ölümü veya gaipliği dolayısıyla hak ve borçlarını hukuki olarak başkalarına devreden gerçek kişidir. Hukuk düzeninde tüzel kişilerin muris sıfatını haiz olması mümkün değildir. Kişinin sağlığında bağışlama, hatır veya ödenek gibi tasarruflarla malvarlığı aktarımı yapması halinde bu kişiye muris denmez. Muris sıfatının doğması için ölüm olayının gerçekleşmesi veya hukuken ölüm sonucunu doğuran gaiplik durumunun bulunması gerekir.
Külli Halefiyet İlkesi ve Miras Borçları
Mirasbırakanın vefatı ile birlikte külli halefiyet ilkesi geçerlilik kazanır. Bu ilke gereğince mirasbırakan, hak ve alacaklarının yanında borçlarını da bir bütün olarak miras bırakır. Mirasçılar mirası kabul ettiklerinde terekede yer alan borçları da üstlenmiş olurlar.
Kök Muris ve Murisi Evvel Ayrımı
Kök muris, bir mirasçının kendisinden önce vefat etmiş ve miras payının altsoyuna devredildiği atasıdır. Bu kavram, kişinin murisinin murisini ifade eder ve miras payının hangi soydan geldiğini gösteren üst kuşağı işaret eder. Miras paylaşımında bir kök murisin altsoyunda birden fazla kişinin mirasçı olmaya elverişli bulunması durumunda, o köke isabet eden miras payı bu mirasçılar arasında eşit olarak taksim edilir.
Murisi evvel kavramı, miras paylaşımında muristen önce hayatını kaybetmiş olan mirasçıları tanımlamak için kullanılır. Murisi evvel, kendi altsoyunun mirasa hak kazanmasını sağlar. Bu durumda altsoy, murisi evvelin miras payını temsil yoluyla eşit şekilde devralır.
Mirasçılık Şartları ve Mirasçılık Belgesi
Mirasçılık hakkı mirasbırakanın ölümüyle birlikte kendiliğinden doğar. Mirasçı sıfatının kazanılabilmesi için mirasbırakanın ölüm anında sağ ve hak ehliyetine sahip olmak, kan bağı, evlat edinme veya evlilik bağı şeklinde geçerli bir hukuki bağ taşımak ve mirasa hak kazanmaya engel bir durumun bulunmaması aranır.
Mirasçıların hak talebinde bulunabilmesi için mirasçılık belgesi, diğer adıyla veraset ilamı alması gerekir. Bu belge Sulh Hukuk Mahkemesine veya notere başvurularak temin edilir.
Mirasçılıktan Çıkarma Şartları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 510. maddesi uyarınca mirasbırakan, yapacağı ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir. Bu tasarrufun yapılabilmesi için mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemiş olması ya da mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemiş olması gerekir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 510Kaynağı aç
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 513. maddesinin birinci fıkrası uyarınca mirasbırakan, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir; ancak bu payın çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmesi şarttır. Kanunun 513. maddesinin ikinci fıkrasına göre ise mirasın açıldığı tarihte borç ödemeden aciz belgesinin hükmü kalmamışsa ya da belgedeki borç miktarı mirasçının payının yarısını aşmıyorsa, çıkarılan kişinin talebiyle çıkarma iptal edilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 513Kaynağı aç
Muris Muvazaasında Dava Açma Koşulları
Mirasçıdan mal kaçırma amacıyla yapılan işlemlere karşı muris muvazaasına dayalı olarak açılacak davalar, murisin ölümünden sonra açılabilir. Bu nitelikteki davalar bakımından herhangi bir zamanaşımı süresi uygulanmaz.
Muris nedir?
Muris, ölümü veya gaipliği dolayısıyla hak ve borçlarını hukuki olarak mirasçılarına devreden gerçek kişidir.
Kök muris ile muris arasındaki fark nedir?
Muris vefat eden mirasbırakanı ifade ederken, kök muris miras payının altsoya devredildiği ve mirasın bağlandığı üst kuşaktaki önceki mirasbırakanı gösterir.
Muris muvazaası davası ne zaman açılır ve zamanaşımına tabi midir?
Muris muvazaasına dayalı davalar murisin ölümünden sonra açılabilir ve bu davalarda zamanaşımı süresi uygulanmaz.
Borç ödemeden aciz belgesi sebebiyle mirasçılıktan çıkarma hangi halde iptal edilir?
Miras açıldığı anda borç ödemeden aciz belgesinin hükmü kalmamışsa ya da belgedeki borç tutarı mirasçının payının yarısını aşmıyorsa, mirasçılıktan çıkarılanın istemi üzerine çıkarma iptal edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy