Öğretmenlikte Atama ve Yer Değiştirme Esasları

Öğretmenlik mesleğine aday öğretmen olarak girilir. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, eğitim ve öğretim hizmetlerinin etkin ve verimli yürütülmesi için aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe yapılacak atamalar ile öğretmenlerin yer değiştirmesine ilişkin usul ve esasları düzenler.

Kapsam, dayanak ve kavramlar

Düzenleme, Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumlarına aday öğretmen veya öğretmen sıfatıyla atanacakları ve bu kurumlarda görevine devam eden aday öğretmenleri ve öğretmenleri içine alır. Hazırlık dayanağı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 19/4/1983 tarihli ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıdır. Ayrıca bu kararla yürürlüğe konulan yer değiştirme yönetmeliği dayanaklar arasındadır. Yönetmelikte düzenlenmeyen konularda anılan yer değiştirme yönetmeliği uygulanır.

Aday öğretmen, öğretmenlikte adaylığı daha önce kaldırılmamış olanlardan öğretmenliğe ilk defa atama suretiyle atanan kişidir. Adaylık süreci performans değerlendirmesini, sınavı ve sonraki uygulamaları kapsar. Zorunlu çalışma yükümlülüğü dördüncü, beşinci ve altıncı hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma olarak tanımlanır.

Atama şartları ve başvuru yolları

Atanacaklarda 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesindeki genel şartlara ek olarak alan uygunluğu aranır. Öğretmenliğe kaynak olan yükseköğretim programlarının ihtiyacı karşılamadığı alanlara atanacaklar hariç, Bakanlıkça uygun görülen pedagojik formasyon eğitiminin başarıyla tamamlanması özel şarttır. Yurt dışı mezuniyetinde denklik, ilk atamada taban puan ve memurluktan veya öğretmenlikten çıkarılmayı gerektiren ceza alınmamış olma şartları da aranır.

Adaylığı daha önce kaldırılmamış ve beşinci maddedeki şartları taşıyanlar ilk atama kapsamında başvurabilir. Bakanlıkta veya başka kamu kurumlarında aday ya da asıl devlet memuru olarak çalışanlar, kendi isteğiyle ayrılanlar ve aday öğretmenlik veya aday memurlukta başarısızlığı nedeniyle görevi sona erenler de aynı şartları taşımaları kaydıyla başvurabilir. Adaylığı daha önce kaldırılmış olup yeniden atama veya kurumlar arası yeniden atama niteliklerini taşıyanlar isterse ilk atama yolunu da kullanabilir.

Devlet memurluğundan ayrılanlar, daha önce eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfındaki öğretmen unvanlı kadroda adaylıkları kaldırılmışsa yeniden atamaya başvurabilir. Kamu kurumlarında hâlen görev yapanlar aynı şartla kurumlar arası yeniden atama yoluna başvurabilir. Devlet üniversitesinde en az iki yıl öğretim üyesi, öğretim görevlisi, okutman, araştırma görevlisi veya uzman olarak çalışıp ayrılanlar ya da hâlen çalışanlar, mezuniyet alanı atama yapılacak alana uygunsa ilgili yeniden atama usulüyle başvurabilir.

Beden eğitimi alanındaki sınav şartı, öğretmenlik için aranan genel ve özel şartlarla birlikte maddede sayılan yarışma derecesi veya takım sporlarında en az on kez millî sporcu belgesi alma şartını taşıyanlar bakımından aranmaz. Bu kapsamdaki atamalar Gençlik ve Spor Bakanlığıyla koordineli yapılır.

Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunanlar hariç engelli ataması, 2/1/2014 tarihli ve 2014/5780 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılır. Mezuniyet alana uygun olmalı; eğitim fakültesi dışından mezun olanlarda pedagojik formasyon, yurt dışı mezuniyetinde ise denklik bulunmalıdır. 30/3/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikte belirtilen sağlık kurumlarından alınan rapora göre engellilik durumu, başvurulan alanda öğretmenliğe elverişli olmalıdır.

Kontenjan, tercih ve sıralama

Atama izni verilen kadro sayısıyla sınırlı olarak illere ve alanlara göre atanacak engelli öğretmen sayıları, ihtiyaç ve kadro durumuna göre Bakanlıkça belirlenir. Atama izni verilen öğretmen kadrolarının en fazla yüzde 1’i yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atamada kullanılır. Kalan kadrolar ilk atamaya ayrılır; beden eğitimi ilk atama kontenjanının en fazla yüzde 10’u millî sporcu atamasına ayrılır.

İl millî eğitim müdürlükleri, Bakanlıkça tahsis edilen kontenjanı alanlar itibarıyla öğretmen ihtiyacına göre altıncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarından başlayarak dağıtır ve Bakanlığa bildirir. Az başvuru nedeniyle artan kontenjan başka usul ve alanlara aktarılabilir.

İlk atama duyurusu Bakanlığın internet sitesinde yapılır. Başvuru elektronik ortamda yapılır ve çıktı, istenen belgelerle birlikte il veya ilçe millî eğitim müdürlüğündeki başvuru bürosunda onaylanır. Hatalı veya eksik başvurular reddedilir; posta ile yapılan başvurular değerlendirmeye alınmaz. Aday en fazla 40 tercih yapabilir ve tercihleri dışına atanmayı kabul edip etmediğini belirtir. Bunu kabul etmediğini beyan eden aday, tercihine yerleşemezse atanmaz. Onay, başvuru günü veya son gün hariç ertesi gün mesai bitimine kadar yapılmazsa başvuru geçersiz olur. İşlemler şahsen yapılabileceği gibi noter aracılığıyla vekâlet verilen kişiye de yaptırılabilir.

Öğrenimi birden fazla alana kaynak olan kişi bu alanlardan yalnız biri için başvurabilir. Öğretmenlikten ayrılanlar son atama kararnamesindeki alana, kararnamede iki alan yazılıysa öğrenimine uygun alana; kaldırılan alan öğretmenleri ise öğrenimlerine uygun alana yeniden atanmak üzere başvurabilir.

İlk atama, KPSS puan üstünlüğü ve tercihler dikkate alınarak ilan edilen kontenjanlar içinde elektronik ortamda yapılır. Puan eşitliğinde aday bilgisayar kurasıyla belirlenir. Yeniden ve kurumlar arası yeniden atamada sayılan öğretmenlik ve üniversite hizmet süreleri toplamı fazla olandan başlanır. Bu süreler eşitse diğer unvanlardaki devlet memurluğu süresi fazla olan, eşitlik sürerse bilgisayar kurasıyla belirlenen kişi atanır. Millî sporcu ataması ilgili mevzuata göre Gençlik ve Spor Bakanlığının sıralamasına, engelli ataması ilgili sınav puanı ve tercihlere göre yapılır; engelli puan eşitliğinde bilgisayar kurası uygulanır.

Göreve başlama

Atamalar Bakanlığın internet sitesinde duyurulur. Tebligat başvurudaki elektronik adrese yapılır ve bu adrese ulaşmayı izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Aday, bu tarihten itibaren 657 sayılı Kanunun 62 ve 63 üncü maddelerinde belirtilen sürelerde göreve başlamak zorundadır.

Kimlik, adli sicil, adli sicil arşiv kaydı ve askerlik beyanı dışındaki duyuruda istenen belgeler eksiksiz ve uygunsa göreve başlatılır. Beyanı ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından doğrulanmayanlar ile bilgi ve belgelerinde atamaya engel hâl bulunanlar göreve başlatılmaz. Göreve başlatılmasında tereddüde düşülenler değerlendirilmek üzere Bakanlığa bildirilir.

Yasal süre içinde göreve başlamayanların ve beyanı doğrulanmayanların ataması iptal edilir. Göreve süresi içinde başlamadığı için ataması iptal edilen kişi, atamanın yapıldığı tarihten başlayarak bir yıl boyunca yeniden öğretmenliğe atanamaz.

Performans ve adaylık sınavı

Aday öğretmen, en az bir yıl fiilen çalışmak ve performans değerlendirmesinde başarılı olmak kaydıyla yazılı veya yazılı ve sözlü sınava girmeye hak kazanır. Sınav, göreve başlama tarihine göre bu şartları sağlayanlara Bakanlıkça belirlenen merkezlerde ve tarihlerde yapılır. Aylıksız izin bu bir yıllık süreden sayılmaz.

Performans değerlendirmesi, göreve başlanan ilk dönemde bir, sonraki dönemde iki olmak üzere toplam üç kez yapılır. Değerlendiriciler maarif müfettişi, eğitim kurumu müdürü ve danışman öğretmendir. Aynı kişi aynı adayı birden fazla sıfatla değerlendiremez. Değerlendirme, bir dönemde en az iki ay fiilen öğretmenlik yapanlar hakkında uygulanır. Aylıksız izin, kanuni izin, sağlık raporu ve öğretmenlik dışı geçici görev süreleri bu iki aydan sayılmaz.

Değerlendirici bulunmaması veya kesintisiz iki ayı aşan rapor, izin, ölüm, memurluktan çıkarılma, istifa, görevden uzaklaştırma, yer değiştirme ve benzeri nedenlerle değerlendirme yapılamaması hâlinde maddede sayılan yöneticiler ve öğretmenler arasından resen görevlendirme yapılır. Aday öğretmenin boşanmış olsa dahi eşi, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ile evlatlıkları değerlendirici olamaz.

Nihai puanın yüzde 10’u birinci, yüzde 30’u ikinci ve yüzde 60’ı üçüncü değerlendirmeden alınır. Buçuklu puan bir üst tam puana tamamlanır. Yüz üzerinden en az elli puan alan başarılı sayılır ve sınav hakkı kazanır. Performansta başarısız olan aday öğretmen unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişiği kesilir. Aday öğretmenliğe başlamadan önce adaylığı kaldırılıp asıl memurluğa atanmış olanlar ise Bakanlıkta kazanılmış hak aylık derecesine uygun memur kadrosuna atanır.

Birinci, ikinci ve üçüncü performans sonucuna, sonucun tebliğinden itibaren beş iş günü içinde il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilebilir. Komisyon itirazı on iş günü içinde değerlendirip tebliğ eder; oylar eşitse başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Eğitim kurumu müdürü sonuçları beş iş gününde adaya tebliğ eder ve il müdürlüğüne bildirir. Danışman öğretmen, göreve başlamadan sonraki beş iş günü içinde öncelikle aynı alandan görevlendirilir.

Yazılı ve sözlü sınav birlikte yapılacaksa önce yazılı sınav, sonucu beklenmeden sözlü sınav yapılır. Kabul edilebilir belgeyle ispatlanan mazeret nedeniyle katılamayanlar, göreve başladıktan sonraki ilk sınava alınır. Yazılı sınavda 657 ve 4483 sayılı kanunlar yüzde 20, Bakanlık teşkilatı ve mevzuatı yüzde 30, öğretmenlik uygulamaları yüzde 50 ağırlığındadır. Sonuç en geç 15 iş gününde internet sitesinde duyurulur.

Sözlü sınav zorunlu değildir; Bakanlıkça tutulabilir. Dört ölçütün her biri ayrı ayrı 25 puan üzerinden değerlendirilir, üye puanlarının aritmetik ortalaması alınır ve buçuklu puan yukarı tamamlanır. Sonuç, sınavın yapıldığı tarihten itibaren en geç 10 iş günü içinde il millî eğitim müdürlüğünce ilgililere tebliğ edilir.

Sözlü sınav sonucuna itiraz için en geç beş iş günlük süre öngörülmüştür. Bir hüküm bu süreyi sonuçların açıklandığı tarihten, diğer hüküm sonucun ilgililere tebliğ tarihinden başlatır. İtiraz sınav komisyonuna yapılır ve en geç beş iş gününde karara bağlanır. Aynı konuda iki başlangıç yan yana bulunduğundan bunlardan biri kesin başlangıç olarak seçilemez.

Yazılı ve sözlü sınavların her biri 100 puan üzerinden değerlendirilir. Puanların aritmetik ortalaması başarı puanıdır; altmış ve üzeri başarılı sayılır. Yalnız yazılı sınav yapılırsa altmış ve üzeri yeterlidir. Yazılı sınav sonucuna ilandan itibaren beş iş günü içinde itiraz edilir. İşlemler itiraz süresinin bitiminden itibaren en geç on iş gününde Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünce sonuçlandırılıp yazılı bildirilir.

Sınav koordinasyon komisyonu sınavın türünü ve tarihlerini belirleyip Bakan onayına sunar. Sözlü komisyon üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşleri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ile evlatlıklarının sınavında görev alamaz. Sınavda başarılı aday öğretmenler valiliklerce öğretmen olarak atanır.

Sınavda başarısız aday, il içinde aynı hizmet alanında başka eğitim kurumuna görevlendirilerek yeniden performans değerlendirmesine ve sınava alınır. Bu aşamada da başarısız olursa öğretmenlik unvanını kaybeder ve ilişiği kesilir; önceki asıl memurluk istisnası saklıdır. Aday öğretmenin görev yeri, alanında norm fazlası olması, sınav başarısızlığına bağlı yer değiştirme ve atıf yapılan yönetmelikteki sağlık ve can güvenliği mazeretleri dışında değiştirilemez.

Belirli liselere atama

Fen ve sosyal bilimler liselerine atanmak için başvuru tarihinde görev alanının uygun olması ve başvurunun son günü itibarıyla Bakanlık kadrolarında adaylık dâhil en az üç yıl öğretmenlik yapılmış olması gerekir. Valilik, başvuru tarihinden en az on gün önce il genelinde duyuru yapar. Başvuru kadronun bulunduğu ildeki kurumlara yöneliktir. Atama, tercihler de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre valilikçe yapılır. Hizmet puanı eşitliğinde öğretmenlikteki hizmet süresi fazla olan, eşitlik sürerse kura ile belirlenen aday atanır.

Spor liselerinin beden eğitimi ile güzel sanatlar liselerinin müzik ve görsel sanatlar veya resim öğretmenliğinde alan uygunluğu, adaylık dâhil en az üç yıl öğretmenlik ve değerlendirme ile uygulama sınavında başarı aranır. Norm açığı ve puan üstünlüğü esas alınır. Bu kurumlara daha önce ilgili mevzuata göre atanıp ayrılanlar, başvurunun ilk günü itibarıyla ayrılıştan beş yıldan fazla süre geçmemişse bulundukları ildeki kurumlara başvurabilir. Atama hizmet puanı üstünlüğüyle, eşitlikte kura ile yapılır.

Önceki atamalarla ihtiyaç karşılanamazsa adaylar Ek-5 puanına göre sıralanır. En yüksek puandan başlanarak ilan edilen kadronun üç katı uygulama sınavına alınır; son sıradaki puanı paylaşanlar da alınır. Uygulama sınavında 60 ve üzeri puan başarılı sayılır. Atamaya esas puan, Ek-5 puanı ile uygulama puanının aritmetik ortalamasıdır ve ilan tarihinden itibaren altı ay geçerlidir.

Değerlendirme sonucuna ilan tarihinden itibaren beş iş günü içinde il millî eğitim müdürlüğü aracılığıyla itiraz edilebilir ve komisyon beş gün içinde inceler. Uygulama sınavı sonucuna da beş iş günü içinde itiraz edilir; başvuru tarihinden itibaren en geç beş iş gününde sonuçlandırılır. Değerlendirme itirazları uygulama sınavından önce sonuçlandırılır.

Önceki atamalarla ihtiyaç karşılanamaması hâlinde, spor liselerinin beden eğitimi ile güzel sanatlar liselerinin müzik ve görsel sanatlar veya resim öğretmenliklerine uygulama sınavında 60 ve üzerinde puan alanlar, tercihleri ve atamaya esas puan üstünlüğüne göre valiliklerce atanır. Puan eşitliğinde sırasıyla Ek-5 değerlendirme puanı, Ek-6 uygulama sınavı puanı ve öğretmenlikteki hizmet süresi esas alınır; eşitlik sürerse aday kura ile belirlenir. Atama işlemleri itirazlar sonuçlandırıldıktan itibaren en geç on gün içinde tamamlanır.

Hizmet alanı, puan ve zorunlu çalışma

Öğretmen ihtiyacı, coğrafi durum, gelişmişlik, ulaşım ve hizmet gerekleri bakımından benzer iller üç hizmet bölgesine ayrılmıştır. Eğitim kurumları altı hizmet alanına ayrılır. Birinci, ikinci ve üçüncü alanlar zorunlu çalışma dışında; dördüncü, beşinci ve altıncı alanlar zorunlu çalışma kapsamında valiliklerce belirlenerek Bakanlığa bildirilir. Çizelgede yer almayan yeni, dönüştürülen veya benzeri kurumlar, çizelge değişene kadar en yakın eğitim kurumu emsal alınarak değerlendirilir.

Zorunlu çalışma kapsamındaki kurumlar nüfus, coğrafya, sosyoekonomik durum, sağlık ve ulaşım şartları ile maddede sayılan imkânlar dikkate alınarak valiliklerce belirlenip Bakanlığa bildirilir. Kapsama alınan kurumlar, kapsama alındıkları tarihten itibaren her üç yılda yapılacak değerlendirmeyle yeniden belirlenebilir.

Hizmet puanı, ilgili hizmet alanı puanının çalışma süresiyle çarpılmasıyla bulunur. Yıldan artan her ay için o alandaki bir yıllık puanın 1/12’si alınır, aydan artan süreler dikkate alınmaz ve kesir tam sayıya tamamlanır. Bu şekilde hesaplanan puan ilgili alanın bir yıllık puanını aşamaz. Bir yıl için 30 hizmet puanı, üçüncü hizmet bölgesindeki illerin altıncı hizmet alanına özgüdür. Puan, hizmet bölgesi ve hizmet alanına göre değişir.

Yatılı bölge ortaokullarında görev yapan kadın öğretmenlere her yıl 12, erkek öğretmenlere her yıl 6 ek hizmet puanı verilir. Destekleme ve yetiştirme kurslarında görev alan yönetici ve öğretmenlere bu kapsamda çalıştıkları her ay için 0,5 hizmet puanı eklenir. Zorunlu hizmet alanında azami sürenin üzerinde fiilen çalışanların puanı, fazla sürenin ilk yılı için yüzde 25, ikinci yılı için yüzde 50, üçüncü ve sonraki yıllar için yüzde 100 artırılır.

Sözleşmeli öğretmenlik, belirli sigorta günü kadar ücretli, vekil veya usta öğreticilik ve kısmi zamanlı geçici öğreticilik süreleri, görevin yapıldığı hizmet alanının puanı üzerinden değerlendirilir. Devlet memurluğu, belirli yükseköğretim ve askerî personel kanunlarına tabi süreler, sendika yöneticiliğindeki aylıksız izin, askerlik ve sigorta günü kadar özel öğretim süreleri, görev bölgesinin birinci hizmet alanı puanıyla değerlendirilir.

Askerlik dâhil yurt dışında resmî görevle geçirilen süreler, birinci hizmet bölgesinin birinci hizmet alanı puanı üzerinden değerlendirilir. Mehil müddeti eski görev yerinin puanı üzerinden değerlendirilir. Sendika yöneticilerinin 4688 sayılı Kanun kapsamındaki aylıksız izinleri ve askerlik hariç, aylıksız izin süreleri hizmet puanı hesabında dikkate alınmaz.

Zorunlu çalışma yükümlülüğü dördüncü, beşinci veya altıncı hizmet alanlarından birinde ya da birkaçında yerine getirilebilir. Süre, hizmet bölgesine ve bu alanlara göre değişir. Birinci hizmet bölgesindeki illerin dördüncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 7 yıl öngörülmüştür.

Yer değiştirme yılının 30 Eylül’ü itibarıyla birinci, ikinci ve üçüncü alanlarda ayrı ayrı veya toplam adaylık dâhil üç yıl görev yapan zorunlu çalışma yükümlüleri, tercih ve hizmet puanına göre atanır. Başvurmayanlar veya tercihine atanamayanlar Bakanlıkça resen atanır. Mazeretini belgelendiremeyenler, yükümlülüğü yerine getirmek veya eksik hizmeti tamamlamak üzere birinci fıkradaki usulle atanır. Belirtilen istisnalar dışında yükümlülük tamamlanmadan zorunlu çalışma öngörülen alanların dışına yer değiştirme istenemez.

6/5/2010’dan önce öğretmen olarak başlayanlar, belirtilen terör kaynaklı şehit veya malul yakınları ve en az yüzde 40 çalışma gücü kaybını belgelendiren öğretmenler zorunlu çalışmadan muaftır. Zorunlu hizmet alanından birinci, ikinci veya üçüncü alana atananlardan altı aydan az yükümlülüğü kalanlar yükümlülüğü tamamlamış sayılır. Altı aylık sürenin belirlenmesinde en son görev yapılan zorunlu hizmet alanı dikkate alınır.

Aile birliği veya sağlık mazereti, eşin aday memurluğu veya askerliği, aylıksız izin, norm kadro yokluğu ve başvuruların son günü itibarıyla son altı ayda eş, çocuk, anne, baba veya kardeş kaybının belgelenmesi hâllerinde zorunlu çalışma yükümlülüğü ilgili döneme kadar ertelenir. Her bentteki erteleme süresi ve şartı aynı değildir.

Zorunlu hizmet alanındaki eğitim kurumlarında adaylık dâhil fiilen öğretmen olarak geçen süreler zorunlu çalışma süresinden sayılır. Maddede sayılan askerlik, kurumun kapsama alınması, sözleşmeli öğretmenlik, belirli izin ve 90 güne kadar geçici görev süreleri buna dâhil edilir. Yılda toplam 90 günü aşan geçici görev, aday öğretmenlik ve vekâlet sürelerinin öğretmenlikte geçen kısmı görevin yapıldığı alanda, öğretmenlik dışında geçen kısmı bölgenin birinci hizmet alanında geçmiş sayılır.

Azami süre ve yer değiştirme

Öğretmenler aynı eğitim kurumunda adaylık dâhil toplam en fazla 8 yıl görev yapabilir. Bu sürenin hesabına aynı kurumda ikinci görev kapsamındaki yönetici süreleri dâhil edilmez. Yıllık izin, hastalık izni, vekâlet, geçici görev ve benzeri nedenlerle fiilen yapılmayan öğretmenlik görevleri dâhil edilir. 30 Eylül itibarıyla azami süreyi dolduranların ataması duyuru üzerine tercih ve hizmet puanına, aksi hâlde valilikçe resen yapılır. Bu atamalarda en fazla 40 eğitim kurumu tercih edilebilir ve hizmet puanı hesabında başvuru süresinin son günü esas alınır.

Aynı kurumda azami süre hükmü, 2014-2015 öğretim yılında 12 yıl, 2015-2016’da 11 yıl, 2016-2017’de 10 yıl ve 2017-2018’de 9 yıl görev yapan öğretmenler hakkında uygulanır. Belirtilen şehit veya malul yakınları, engelli öğretmenler, engelliliğe bağlı yer değişikliği durumu devam edenler ve özel eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler bu hükümden muaftır.

Aile birliği, sağlık, can güvenliği veya engelliliğe bağlı yer değiştirmelerde Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yer değiştirme yönetmeliği uygulanır. Her iki eş öğretmense ve alanlarında ihtiyaç yoksa, istemeleri ve ihtiyaç şartı bulunması hâlinde ihtiyaç bulunan il veya ilçeye birlikte atanabilirler. Eşi isteğe bağlı sigortalı olan öğretmen, aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirme isteğinde bulunamaz. Eşi geçici olarak görevlendirilen öğretmen de eşinin geçici görev yerine bu mazeretle yer değiştirme isteyemez. Aile birliği ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.

Adli veya idari soruşturma sonucu bulunduğu yerde kalması sakıncalı görülen öğretmenin görev yeri il içinde alt hizmet alanlarına, il dışında ise zorunlu çalışma durumu da dikkate alınarak ihtiyacı bulunan kuruma değiştirilir. Sağlık durumu hariç, soruşturma nedeniyle görev yeri değiştirilenler önceki il, ilçe veya eğitim kurumuna üç yıl geçmeden atanma isteğinde bulunamaz. Yasak, il, ilçe ve kurum düzeylerine göre kademelendirilmiştir.

Eşi emekli olan öğretmen, eşinin emekliye ayrılış tarihinden itibaren bir yıl içinde eşinin ikamet ettiği yere yer değiştirme isteyebilir. Belirtilen terör kaynaklı şehit veya malul kamu görevlisi, er ve erbaşların öğretmen olan eş, çocuk, anne, baba ve kardeşlerinin talebi, ilgili makamca belgelendirme ve kadro imkânı dikkate alınarak kısıtlayıcı hükümlere bakılmaksızın öncelikle karşılanır.

30 Eylül itibarıyla kadrosunun bulunduğu kurumda üç yılını tamamlayan öğretmen il içinde, bulunduğu ilde üç yılını tamamlayan öğretmen iller arasında isteğe bağlı yer değiştirme isteyebilir. Sürenin hesabında fiilen öğretmenlik veya ikinci görev kapsamındaki yöneticilik dikkate alınır. İkinci görevdeki yöneticiler öğretmenliğe atanmak istediğinde ve ihtiyaç veya norm kadro fazlası öğretmenlerin isteğe bağlı yer değiştirmesinde süre şartı aranmaz.

Norm fazlası belirlenirken hizmet puanı en az olandan başlanır. Hesapta yer değiştirme başvurularının son günü esas alınır. Eşitlikte öğretmenlikteki hizmet süresi daha az olan, sonra öğretmenliğe daha sonra başlayan fazlalık sayılır. Deprem, sel, yangın ve benzeri doğal afet nedeniyle olağanüstü durum oluşan yerlerdeki öğretmen ihtiyacı öncelikle ihtiyaç fazlası öğretmenlerle karşılanır.

Tercihe bağlı yer değiştirmeler hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır. Eşitlikte sırasıyla daha fazla öğretmenlik hizmeti ve öğretmenliğe daha önce başlama önceliklidir; eşitlik sürerse bilgisayar kurası uygulanır.

Hizmet puanı veya norm yetersizliği nedeniyle iller arası mazeret ataması yapılamayan öğretmen, 652 sayılı KHK’nin 37 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca atanmaya hak kazanana kadar en fazla üç yıl aylıksız izin isteyebilir. Aile birliği mazeretinde Bakanlıkça sunulan tercihlerin tamamının kullanılması şartı aranır. Üçüncü yıl sonunda yer değiştirme suretiyle ataması yapılamayan aylıksız izinli öğretmen, izinli sayıldığı ildeki durumuna uygun öğretmen kadrosuna öncelikle atanır. Aynı fıkranın 10/10/2024 tarihli ve 7528 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle yürürlükten kaldırılmış olması bu yollamayla yan yana durur; iki düzenlemeden biri kesin güncel sonuç olarak seçilemez.

652 sayılı KHK’nin 37 nci maddesinin giriş hükmü ile ikinci ve on birinci fıkraları 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 22 nci maddesiyle; üçüncü, dördüncü, altıncı, sekizinci, dokuzuncu ve onuncu fıkraları da 10/10/2024 tarihli ve 7528 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlükte görünen yedinci fıkra, il ve ilçe millî eğitim müdürü, il millî eğitim müdür yardımcısı, il ve ilçe millî eğitim şube müdürü ile maarif müfettişinin hizmet sürelerine ve isteğe bağlı yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğini düzenler. Bu fıkra öğretmenleri ayrıca kapsadığını belirtmez.

Öğretmenliği sürekli yapamayacağı, fıkradaki kurumlarca düzenlenen ve Sosyal Güvenlik Kurumunca uygun bulunan sağlık kurulu raporuyla veya denetim ve soruşturma sonucunda yetersizlik tespitiyle ortaya çıkanlar, durumlarına uygun diğer hizmet sınıflarına atanabilir. İsteğiyle eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı dışındaki merkeze veya taşra görevine atananlar, yöneticilik hariç, en az üç yıl çalışmadan yeniden öğretmenliğe atanamaz. Üç yıl sonunda zamana bağlı olmaksızın atama öngörülmüştür.

Gerçeğe aykırı beyan, sahte belge veya değişiklikleri bildirmeme sonradan anlaşılırsa atama yapılmaz veya yapılmışsa iptal edilir ve Türk Ceza Kanunu uyarınca suç duyurusunda bulunulur. Kaldırılan yönetmelikler kapsamında verilen hizmet puanları ve zorunlu çalışma kurumlarında geçen hizmet süreleri geçerli sayılır. Geçici madde 2 kapsamındaki hâlen zorunlu hizmetini yapan yakınlar, yürürlük tarihini izleyen ilk yer değiştirme döneminde bir defaya mahsus, yükümlülüğü tamamlayıp tamamlamadığına ve başkaca şarta bakılmaksızın alanlarında ihtiyacı olan istedikleri kuruma atanır. Yakınlık ve şehitlik veya malullük kapsamı fıkrada sınırlandırılmıştır. Adaylık işlemlerine ilişkin hükümler, 14/3/2014 tarihinden sonra ilk defa atanan aday öğretmenler hakkında uygulanır.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy