Öğretmen adayının mülakat veya sözlü sınav sonucu aleyhine açacağı dava, idari işleme karşı idare mahkemesinde görülür. Özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. İdari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Yetkili idare mahkemesi ayrıca gösterilmemişse, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak üzere yetkili mahkeme, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 32Kaynağı aç
Davanın konusu
Mülakat veya sözlü sınav sonucunda başarısız sayılma işlemi idari işlem niteliğindeyse dava idare mahkemesinde açılır. E.2017/2802, K.2021/4699 sayılı kararda iptal, davacının 17/08/2016 tarihli sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemlere yöneliktir. Aday öğretmenin yazılı veya yazılı ve sözlü sınava girebilmesi ise en az bir yıl fiilen çalışma ve performans değerlendirmesinde başarılı olma şartlarına bağlanmıştır; bu hüküm aday öğretmenlikten öğretmenliğe geçişe ilişkindir.
Danıştay 12. Daire, E. 2017/2802, K. 2021/4699Kaynağı aç
Düzenleyici işlemin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine dava açabilir. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.
Dava açma süresi
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesinin birinci fıkrasına göre dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Özel kanunda ayrı süre varsa bu genel süre kendiliğinden uygulanmaz.
İdari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden işlemeye başlar. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanunda aksine hüküm yoksa süre son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar.
Yetkili mahkeme
2577 sayılı Kanun’un 32. maddesinin birinci fıkrası, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak ve bu Kanunda ya da özel kanunlarda yetkili mahkeme gösterilmemiş olmak şartıyla yetkili idare mahkemesini, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki mahkeme olarak belirler. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir. Özel yetki veya göreve ilişkin bir hüküm varsa genel yer kuralı onun yerine geçmez.
Aday öğretmenlikte sınav düzeni
17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 15. maddesine göre aday öğretmen, en az bir yıl fiilen çalışmak ve performans değerlendirmesinde başarılı olmak şartıyla yazılı veya yazılı ve sözlü sınava girmeye hak kazanır. Bu hüküm aday öğretmenlikten öğretmenliğe geçişe ilişkindir.
Yönetmeliğin 19. maddesine göre sınav, göreve başlama tarihine göre en az bir yıl fiilen çalışan ve performans değerlendirmesinde başarılı aday öğretmenlere Bakanlıkça belirlenecek merkezlerde ve tarihlerde yapılır. Yazılı ve sözlü sınav birlikte uygulanacaksa önce yazılı sınav yapılır; sözlü sınav, yazılı sonucun açıklanması beklenmeden de yapılabilir. 21. maddeye göre yazılı sınavdan sonra aday öğretmenler sözlü sınava tabi tutulabilir. Sözlü sınavın yapılıp yapılmayacağı, yapılacaksa yeri ve zamanı önceden ilan edilir.
21. madde; konuyu kavrayıp özetleme, ifade ve muhakeme, iletişim, özgüven ve ikna, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklık ile topluluk önünde temsil ve eğitimcilik yönlerinden değerlendirme öngörür. Her bent ayrı ayrı 25 puan üzerinden puanlanır. Nihai sözlü puan, komisyon üyelerinin puanlarının aritmetik ortalamasıdır ve buçuklu puan bir üst tam puana tamamlanır.
21. maddenin dördüncü fıkrasına göre sözlü sınav sonucu, sınavın yapıldığı tarihten itibaren en geç on iş günü içinde il millî eğitim müdürlüğünce ilgililere tebliğ edilir. Sonuçların açıklandığı tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sınav komisyonuna itiraz edilebilir. İtiraz en geç beş iş günü içinde incelenip karara bağlanır ve ilgiliye tebliğ edilir. Bunlar bu fıkrada düzenlenen idari itiraz ve tebliğ süreleridir.
Yönetmeliğin 22. maddesine göre yazılı ve sözlü sınavların her biri 100 puan üzerinden değerlendirilir. Puanların aritmetik ortalaması başarı puanını oluşturur; altmış ve üzerindeki puan başarılı sayılır. Yalnızca yazılı sınav yapılırsa altmış ve üzerindeki puan yeterlidir. 25. maddenin birinci fıkrasına göre sınavda başarılı olan aday öğretmenler valiliklerce öğretmen olarak atanır.
25. maddenin ikinci fıkrasına göre sınavda başarılı olamayan aday öğretmen, il içinde aynı hizmet alanında başka bir eğitim kurumunda görevlendirilerek yeniden performans değerlendirmesine ve sınava tabi tutulur. Bu kapsamdaki aday öğretmen performans değerlendirmesinde veya sınavda başarısız olursa öğretmenlik unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişiği kesilir. Aday öğretmenliğe başlamadan önce devlet memurluğunda adaylığı kaldırılarak asıl memurluğa atanmış kişiler bu sonuçtan ayrılır; bunlar Bakanlıkta kazanılmış hak aylık derecelerine uygun memur kadrolarına atanır.
Sözleşmeli öğretmenlikte sözlü sınav
657 sayılı Kanun’un 4/B hükmü, kadrolu öğretmenle karşılanamayan norm kadro ihtiyacı halinde Millî Eğitim Bakanlığında öğretmenlerin sözleşmeyle çalıştırılabileceğini öngörür. 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 4. maddesi, 10/10/2024-7528/36 kaydıyla mülga olarak gösterilmiştir. Mülga ikinci fıkraya göre atama; 657 sayılı Kanun’un 48. maddesindeki genel şartlar ve öğretmenliğin özel şartlarını taşıyanlar arasından, KPSS puan sırası korunarak her pozisyon için en fazla üç kat aday içinden ve Bakanlığın sözlü sınavındaki başarı sırasına göre yapılıyordu.
Danıştay 12. Daire, E. 2017/739, K. 2021/4700Kaynağı aç
652 sayılı ÖZEL BARINMA HİZMETİ VEREN KURUMLAR VE BAZI DÜZENLEMELER HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME m. Ek 4Kaynağı aç
Mülga ikinci fıkra, atamanın sözleşmenin imzalanmasıyla geçerlilik kazanacağını ve imzalanmadan hak doğurmayacağını da düzenliyordu. Yedinci fıkra; başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesini, sözlü sınav konularını, usul ve esasları, atanmayı ve maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususları Millî Eğitim Bakanlığının yönetmeliğine bırakıyordu.
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2019/2866, K. 2020/1762Kaynağı aç
Komisyon ve sınav içeriğine ilişkin kararlar
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun E.2019/2866, K.2020/1762 ve E.2019/3043, K.2020/1764 sayılı kararları, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in 9. maddesinin birinci fıkrası ile 11. maddesinin iptaline ilişkin kısmı uygun bulmuştur. Uygun bulunan gerekçeye göre komisyon başkan ve üyelerinin nitelikleri açıkça düzenlenmelidir; herhangi bir kamu görevlisinin görevlendirilmesine imkân veren düzenleme hukuka ve hizmet gereklerine uygun görülmemiştir. Bu sonuç, anılan yönetmelik hükümlerine ilişkindir.
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2019/3043, K. 2020/1764Kaynağı aç
Aynı kararlarda uygun bulunan diğer gerekçe, 11. maddenin başlığında sözlü sınav denmesine rağmen içeriğinde yalnızca mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmesi ve bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmemesidir. Kurul, bu kısım yönünden temyiz iddialarını bozmayı gerektirecek nitelikte görmemiştir. Kararların karşı oyları çoğunluk sonucunun yerine geçmez.
Kurul, Yönetmeliğin 18. maddesinin ikinci fıkrasında il içinde alanda ihtiyaç bulunmaması halinde sözleşmenin sona ereceğine ilişkin ibarenin iptalini bozmuş ve bu ibarede üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır. Sayılan diğer bazı madde, fıkra ve ibareler yönünden verilen ret ise ilgili mevzuat yorumlanıp hukuka uygunluk denetimi yapılmadan ve gerekçe gösterilmeden verildiği için bozulmuştur. Bu bozma, o düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu yönünde esas hüküm değildir. Bozulan kısımlar hakkında yeniden karar verilmek üzere dosya Danıştay Onikinci Dairesine gönderilmiş; kararlar 08/10/2020 tarihinde oyçokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir.
Bireysel başarısızlık işlemi
Danıştay Onikinci ve İkinci Daireler Müşterek Kurulunun E.2017/2802, K.2021/4699 sayılı kararında, davacının 17/08/2016 tarihli sözleşmeli öğretmen adayları sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline oybirliğiyle karar verilmiştir. Karar, bu bireysel işlemi, Yönetmeliğin 9. maddesinin birinci fıkrası ile 11. maddesinin daha önceki iptalinin kesinleşmesi nedeniyle hukuka aykırı bulmuştur. Sonuç yalnız bu davacının işlemine ilişkindir.
Aynı kararda 9. maddenin birinci fıkrası ile 11. maddenin iptali istemi hakkında esasta ve gerekçede oyçokluğuyla karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Çoğunluk bu sonucu, anılan maddelere ilişkin önceki iptalin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararıyla kesinleşmesine dayandırmıştır. Bu hüküm, bireysel işlemin iptalinden ayrıdır. Kararın tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açıktır.
Yürütmenin durdurulması
2577 sayılı Kanun’un 27. maddesinin birinci fıkrasına göre Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması, dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç
Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre yürütmenin durdurulması, işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse verilebilir. Karar kural olarak davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçeli olarak verilir. Hüküm bu yetkiyi “verebilirler” biçiminde düzenler. Kararda, işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğu belirtilir.
Uygulanmakla etkisi tükenecek idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere savunma alınmaksızın da durdurulabilir. Kamu görevlileri hakkında atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile geçici veya sürekli görevlendirmeye ilişkin işlemler bu kapsamda sayılmaz. Yalnızca ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemez.
Dava dilekçesi ve eklerinden istemin yerinde olmadığı anlaşılırsa istem, savunma alınmaksızın reddedilebilir. Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16. maddedeki süreler kısaltılabileceği gibi tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir. Bu karar verilen dosyalar öncelikle incelenir ve karara bağlanır. Kararlar on beş gün içinde yazılır ve imzalanır. Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. Teminata ilişkin anlaşmazlığı kararı veren daire, mahkeme veya hâkim çözer. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. Kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararı veren makama göre değişir: Danıştay dava dairelerinin kararlarında konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulları, bölge idare mahkemesi kararlarında en yakın bölge idare mahkemesi, idare ve vergi mahkemeleri ile tek hâkim kararlarında bölge idare mahkemesi bu merciler arasındadır. Merci, dosyanın gelişinden itibaren yedi gün içinde karar verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
Temyiz ve sürenin kaçırılması
2577 sayılı Kanun’un 46. maddesine göre Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin maddede sayılan kararları, başka kanunlarda aksine hüküm olsa da tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir. Ülke çapında uygulanan öğrenim, bir meslek veya sanatın icrası ya da kamu hizmetine giriş amacıyla yapılan sınavlar hakkında açılan davalar bu kapsamda sayılmıştır. Maddenin diğer bentlerindeki şartlar bu bende taşınamaz; somut sınavın bu bentte olup olmadığı ayrıca belirlenir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 46Kaynağı aç
Danıştay 12. Dairenin E.2020/1928, K.2020/3137 sayılı kararı, davalı Milli Eğitim Bakanlığının temyiz istemini reddetmiş ve temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararını onamıştır. Daire, incelenen kararı usul ve hukuka uygun bulmuş, dilekçedeki nedenleri bozmayı gerektirecek nitelikte görmemiştir. Onama, mülakatın esasına değil, 2577 sayılı Kanun’un 48. maddesinin altıncı fıkrasına göre verilen süre aşımı ret kararına ilişkindir.
Danıştay 12. Daire, E. 2020/1928, K. 2020/3137Kaynağı aç
Onanan gerekçeye göre bölge idare mahkemesi kararı 29/11/2019 tarihinde tebliğ edilmiş ve kararda temyiz süresinin otuz gün olduğu belirtilmiştir. Başvuru, 2577 sayılı Kanun’un 46. maddesinin birinci fıkrasındaki süre geçirildikten sonra 26/02/2020 tarihinde yapılmıştır. Sonraki ikinci tebliğ, geçmiş temyiz süresini yeniden başlatmaz.
Öğretmen sözlü sınavının iptali davası nerede açılır?
Dava idare mahkemesinde açılır. Özel yetki kuralı yoksa ve göreve ilişkin hükümler saklı kalmak üzere yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. Yetki kamu düzenindendir.
Sözlü sınav işlemine karşı dava süresi nedir?
Özel kanunda ayrı süre gösterilmiyorsa idare mahkemesinde süre altmış gündür. İdari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Dava açmak sınav işlemini durdurur mu?
Hayır. Dava açılması idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gerçekleşirse ve kural olarak savunma alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra verilebilir.
Sözleşmeli öğretmen ataması ne zaman geçerlilik kazanır?
Mülga Ek 4. maddenin ikinci fıkrasına göre atama, sözleşmenin imzalanmasıyla geçerlilik kazanır ve imzalanmadan hak doğurmaz. Atama, genel ve özel şartları taşıyan adaylar arasından KPSS sırası gözetilerek her pozisyonun üç katına kadar aday içinden sözlü sınav başarısına göre yapılır.
Komisyon düzenlemesi neden hukuka aykırı bulunmuştur?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, anılan yönetmelikte komisyon başkan ve üyelerinin nitelikleri açıkça düzenlenmeden herhangi bir kamu görevlisinin görevlendirilmesine imkân veren hükmü hukuka uygun bulmamıştır. Başlığında sözlü sınav denmesine rağmen yalnız mülakat değerlendirmesi içeren ve bilgi ölçmeye yer vermeyen 11. maddeyi de aynı kapsamda hukuka aykırı bulan gerekçeyi uygun görmüştür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

