Devlet Memurunun Disiplin Cezasının Sicilden Silinmesi

Devlet memurunun uyarma veya kınama cezası, cezanın uygulanmasından itibaren beş yıl geçtikten sonra; aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ise on yıl geçtikten sonra atamaya yetkili amire yazılı başvurularak özlük dosyasından silinmek istenebilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası bu süreye bağlı yolun dışındadır. Sürenin dolması kaydı kendiliğinden kaldırmaz; yazılı talep ve amirin kararı gerekir.

Hangi cezada hangi süre işler

Uyarma ve kınamanın özlük dosyasından silinmesi, cezanın uygulanma tarihinden itibaren kesintisiz beş yılın geçmesine ve bu süre içinde yeni bir disiplin cezası alınmamasına bağlanır. Aylıktan kesme ile kademe ilerlemesinin durdurulması için bekleme süresi on yıldır. Süre, cezanın verildiği tarihten değil uygulandığı tarihten işlemeye başlar.

Devlet memurluğundan çıkarma cezası, 657 sayılı Kanun'un 133. maddesindeki süreye bağlı silme düzeninin dışında tutulur ve bu hak kullanılamaz. Çıkarma cezası, diğer disiplin cezaları için öngörülen yedi günlük itiraz süresinin de kapsamı dışındadır. Buna karşılık, bir disiplin cezasının idare mahkemesi kararıyla iptal edilmesi halinde kaydın özlük dosyasından silinmesi gerekir. İptal, beş ve on yıllık bekleme süresinin çıkarma cezasına uygulanması değildir.

Süre içindeki davranış ve yeni ceza

Silme yalnız takvimin dolmasına bağlanmaz. İlgili süre içindeki tutum ve davranışlar değerlendirmenin esaslı unsuru sayılır. Davranışların talebi haklı gösterecek nitelikte olması, sicil, ödül, ceza ve soruşturma kayıtlarında olumsuz durum bulunmaması ile görevin niteliği ve önemi birlikte gözetilir. Aynı süre içinde aynı veya daha ağır bir disiplin cezası alınmamış olması ve disiplin sicilinin temiz kalması da aranır.

Silinme süresi cezanın uygulanmasıyla başlar ve bu süre içinde cezaya sebep olan fiil veya halin tekerrür etmemesi gerekir. Süre içinde tekerrür halinde bir derece ağır ceza uygulanacağı da belirtilir. Silindikten sonra ise kademe ilerlemesi, derece yükselmesi, emeklilik ve tekerrür bakımından silinmiş cezanın artık dikkate alınmayacağı ifade edilir. Bu sonraki sonuç, süre içindeki tekerrürden ayrıdır.

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının silinmesinde atamaya yetkili amir, karar vermeden önce disiplin kurulunun mütalaasını almak zorundadır. Bu adım atlanırsa işlem geçersiz sayılır. On yıl dolmuş olsa bile kurulun, davranışların rehabilitasyon için yeterli olmadığı kanaatine varması halinde talebin reddedilebileceği de ayrıca belirtilir. Birinci ölçü kurul görüşünün zorunlu olması, ikinci ölçü ise olumsuz görüşe bağlanan ret ihtimalidir.

Başvuru ve silme kararı

Beş veya on yıllık süre dolsa da silme kendiliğinden yapılmaz. Personel atamaya yetkili amire yazılı dilekçeyle başvurur. Davranışlar isteği haklı kılacak nitelikte görülürse amir, isteğin yerine getirilmesine karar verir ve karar özlük dosyasına işlenir. Koşulların sağlanmış görülmesi halinde cezanın dosyadan çıkarılacağı ve sicil kaydının silineceği de söylenir; bu sonuç, davranışların haklı görülmesi şartından bağımsız otomatik bir işlem olarak kurulamaz.

Verilmiş bir disiplin cezası, idarece yeni bir işlemle tek taraflı olarak geri alınamaz. Özlük dosyasından silinme; yargı kararıyla iptal, disiplin affı niteliğinde bir yasama tasarrufu ya da kanunda gösterilen şart ve süreler gerçekleştikten sonra atamaya yetkili amirin kararıyla mümkündür.

Ret ve iptal davası

Süre dolmamışsa veya süre içinde yeni bir disiplin cezası alınmışsa silme talebi reddedilebilir. Talebin reddi idari işlem niteliğindedir ve bu işleme karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Olumsuz cevap üzerine açılacak bu sürenin hak düşürücü olduğu da belirtilir.

Davanın görüleceği yer bakımından iki ölçü yan yanadır. Biri, davanın memurun görev yaptığı yerdeki idare mahkemesinde açılacağını; diğeri son görev yapılan yerdeki idare mahkemesini gösterir. Bu iki yer ölçüsünden biri diğerinin yerine geçmez. Mahkeme kararının idareye tebliğinden itibaren otuz gün içinde idarenin kaydı silmek zorunda olduğu da belirtilir.

Silmenin özlük dosyasındaki sonucu

Sicilden silme, yaptırımı özlük dosyasından çıkarır ve cezanın artık hüküm doğurmaması sonucuna bağlanır. Bununla birlikte güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması gibi hassas denetimlerde eski kayıtların idari hafızada kalabildiği durumlar da aynı açıklamada yer alır. İkinci husus, silinen cezanın hüküm doğurmaya devam ettiği şeklinde kesin bir kural değildir.

Özlük dosyasının dördüncü bölümünde disiplin soruşturmasına ilişkin evrak, verilen disiplin cezaları, yargı organlarının karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ve varsa inceleme, soruşturma ile denetim raporları bulunur. Dosyadaki bilgiler; başarı, yeterlik ve ehliyetin tespitinde, kademe ilerlemesinde, derece yükselmesinde, emekliye ayrılmada ve hizmetle ilişkinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur. Silinen ceza ise ilerleme, yükselme ve emeklilik işlemlerinde dikkate alınmaz.

İtiraz, iptal ve af

Devlet memurluğundan çıkarma cezası hariç diğer disiplin cezalarında itiraz süresi, kararın ilgiliye tebliğinden itibaren yedi gündür. İtiraz mercileri, dilekçe ve karar eklerinin kendilerine ulaşmasından itibaren otuz gün içinde karar vermek zorundadır. Ceza tesis edilirken yapılan usule veya esasa ilişkin aykırılıklara karşı yedi gün içinde itiraz edilmemesi veya altmış gün içinde mahkemeye başvurulmaması cezanın kesinleşmesine yol açar. Bu süreler, ceza verildikten sonra işleyen itiraz ve dava süreleridir; beş ve on yıllık silme süreleriyle aynı değildir.

Üst mercie itiraz sonucunda kaldırılan veya idare mahkemesi kararıyla iptal edilen disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi gerekir. Yedi günlük itiraz süresinin çıkarma cezasını kapsamaması, iptal kararı halinde kaydın dosyadan çıkarılması sonucundan ayrıdır.

Yasal bir memur sicil affı ilan edilirse af kapsamındaki cezaya ilişkin kayıtlar özlük dosyasından silinir. Memurun idareye başvurması üzerine silme işlemini atamaya yetkili amir yapar. Bu sonuç, belirli bir af kanununun adı veya kapsamı gösterilmeksizin af kararının çıkması haline bağlıdır.

Devlet memuruna savunması alınmadan disiplin cezası verilemez ve savunma için yedi günden az olmamak üzere süre tanınır. Bu süreyi kullanmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Bu güvence cezanın verilmesine ilişkindir; özlük dosyasından silmenin şartı değildir.

Yükseköğretim ve emniyet

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/G maddesine göre aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ya da birden fazla ücretten kesme cezası, uygulanmasından on yıl sonra silinme talebine konu edilebilir. Bu anlatım sayılan cezalarla sınırlıdır.

3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 84. maddesinde, yetkili amirlerin resen verdiği ihtar, tevbih ve üç günlüğe kadar maaş kati cezalarının, bir yıl içinde tekrarlanmadıkça özlük dosyasına yazılmayacağı düzenlenir. Hüküm, cezanın sicile hiç geçirilmemesine ilişkindir. Sicile işlenmiş bir kaydın sonradan silinmesi kuralı olarak uygulanamaz.

Ceza verme zamanaşımı ile silme süresi

Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında fiilin öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Devlet memurluğundan çıkarma cezasında disiplin kovuşturmasına başlanması bakımından bu süre altı aydır. Bunlar cezanın verilebilmesine ilişkin sürelerdir. Verilip uygulanmış bir cezanın özlük dosyasından silinmesi için beklenen beş ve on yıllık sürelerin yerine geçmez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy