Noterlik İşlemleri, Vekaletname ve Araç Satış Esasları

Noterlik Hizmetinin Niteliği ve Teşkilat Yapısı

Noterlik faaliyeti bir kamu hizmeti niteliğindedir. 1512 sayılı Noterlik Kanunu kapsamında noterler, hukuki güvenliğin tesis edilmesi ve uyuşmazlıkların önüne geçilmesi amacıyla hukuki işlemleri belgelendirmekte ve kanunların kendilerine yüklediği diğer görevleri icra etmektedir. Teşkilatlanma düzeni bakımından, her asliye mahkemesi ile bağımsız sulh mahkemesinin yargı alanında noterlik işlemlerini yürütmek üzere bir noterlik dairesi ihdas edilir.

Noterlik Ücret Tarifesinin Tespiti ve Kapsamı

Noterlerin yaptıkları işlemlere ait harç üzerinden hesaplanacak ücretleri, vasiyetname ve vakıf senedi düzenlenmesinden alınacak ücretler, yazı, çeviri, karşılaştırma, tescil, emanet saklama, defter onaylanması ve kanunun ücret almayı öngördüğü sair işlemlerden tahsil edilecek miktarlar ile yol ödeneği, Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alındıktan sonra Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek bir tarife ile tespit olunur ve tüm noterlerde sabittir. Noterlik işleminin başka bir noter aracılığıyla yapıldığı hâllerde aracı notere ödenecek ücretler de bu tarifede gösterilir. İşlemlerin elektronik ortamda güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilmesi durumunda da tarife hükümleri uygulanır.

1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 112 uyarınca noterlik ücret tarifesinde gerekli görülecek değişiklikler her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yapılır ve yeni tarife yürürlüğe girinceye kadar mevcut tarife uygulanmaya devam eder.

İşlem Türlerine İlişkin Masraf ve Ücret Kuralları

1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 112 gereğince tanıklık ve onaylama şerhlerinden yazı ücreti tahsil edilmez. Noterler, yaptıkları taşınmaz satış sözleşmelerinden mevzuatta belirlenen noter ücreti dışında herhangi bir ücret talep edemezler. Tutanakta kayıtlı emanetler birden fazla olsa dahi tek bir saklama ücreti alınır; ancak emanetlerin muhafazası ek gider gerektiriyorsa noter yaptığı gerçek gideri ilgilisinden tahsil eder. Emanetlerin birden fazla kişiye ait olması durumunda ise yapılan gider emanetlerin miktarına ve kapladığı yere göre ilgililer arasında paylaştırılır.

İkinci El Araç Satış ve Devir Şartları

İkinci el motorlu kara taşıtı satışlarında güvenli ödeme sisteminin kullanımı zorunludur. Noterde araç satış ve devir işlemlerinin tamamlanabilmesi için alıcı adına aktif olarak düzenlenmiş zorunlu trafik sigortası poliçesinin bulunması zorunludur; geçerli bir sigorta poliçesi bulunmadan noter satışı sonuçlandırılamaz. Araç üzerinde rehin ya da borç kaydı bulunması hâlinde ise çoğu durumda bu kayıtlar kaldırılmadan satış işlemi yapılamaz. Rehin fekki gereken hâllerde kurum yazışmaları ve ek giderler doğabilir.

İkinci el araç devirlerinde mevcut il plakasının korunması mümkündür; ancak adres, ikamet ve tescil aşamaları il bazında farklı ilerleyebilir. Sıfır kilometre araçlarda noter işlemlerinin gerekip gerekmediği ise tercih edilen satış modeline ve tescil organizasyonuna bağlı olarak somut işleme göre değişiklik gösterebilir.

Masraf Paylaşımı ve Araç Satış Vekaletnamesi

Araç satış ve devir işlemlerinde masrafların kimin tarafından karşılanacağına ilişkin mevzuatta tek tip bir zorunlu dağılım yer almamaktadır; taraflar aralarında yazılı olarak farklı bir masraf paylaşımı kararlaştırabilirler. Fiili işlem akışında ve uygulamada ödeme çoğunlukla alıcı tarafından yapılmaktadır. Plaka basımı, posta ve tespit gibi ek giderlerde masrafın hangi tarafça üstlenileceği ise tarafların anlaşmasına bağlıdır. İşlemlerin vekaletnameyle yapılması hâlinde vekalet metninde satış, devir, alım, tescil ve teslim yetkilerinin açık ifadesine yer verilmeli; satış veya hibe, yeni sözleşme imzalama ve bedel tahsili gibi ibareler açıkça yazılmalıdır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy