Noterlerin yaptıkları işlemlere ilişkin ücretler ile noterlerin ve imzaya yetkili vekillerinin yol ödeneğinin miktarı, Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alındıktan sonra Adalet Bakanlığınca düzenlenecek bir tarife ile tespit edilir. Bu çerçeve 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 112. maddesinde yer alır. Hangi tutarın uygulanacağı, işlemin türüne ve yürürlükteki tarifeye göre ayrıca belirlenir.
1512 sayılı NOTERLİK KANUNU m. 112Kaynağı aç
Tarifede gösterilen ücret konuları
1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 112. maddesi, tarifeyle tespit edilecek konuları tek bir işlem türüyle sınırlamaz. Kapsamda, noterlerin yaptıkları işlemlere ait ve harç üzerinden hesaplanacak ücretler, vasiyetname ve vakıf senedinin düzenlenmesinden alınacak ücretler ile yazı ücreti bulunur. Bir dilden diğer dile veya bir yazıdan diğer yazıya çevirme, karşılaştırma, tescil, emanetlerin saklanması, kanunlarında harç, vergi ve resimlerden bağışık olduğu yazılı işlemler, defter onayı ve kanunun ücret almayı öngördüğü diğer işlemler de aynı hükmün içindedir.
Aynı madde, noterlerle imzaya yetkili vekillerinin yol ödeneğinin miktarının da tarifede tespit edilmesini öngörür. Ücret düzeni bu nedenle yalnızca büroda düzenlenen kâğıtla sınırlı değildir; yol ödeneği tarifenin ayrı bir unsurudur.
Noterlik işleminin başka bir noter aracılığıyla yapıldığı hallerde aracı notere ödenecek ücretler de tarifede gösterilir. Hüküm, aracılığı tarife dışında bırakmaz; aracı notere ödenecek ücretlerin tarifede yer almasını düzenler.
Yazı ücretine ilişkin istisna
Tanıklık ve onaylama şerhlerinden yazı ücreti alınmaz. İstisna yazı ücretine ilişkindir. Bu cümle, aynı şerhler bakımından başka bir ücret, harç, vergi veya resim alınmayacağı sonucunu kendiliğinden doğurmaz.
Tarife değişikliği ve önceki tarifenin uygulanması
Tarifede gerekli görülen değişiklikler her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yapılır. Yeni tarife yürürlüğe girinceye kadar eski tarife uygulanır. Değişiklik gerekli görülmüş olsa bile, yeni tarife yürürlüğe girmeden önceki dönemde eski tarife geçerliliğini korur.
Noter harcına tabi işlemler
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 38. maddesine göre noter işlemlerinden bu kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanlar noter harçlarına tabidir. Harç, maddede anılan tarifede yazılı işlemlere bağlıdır. Birden fazla nüsha olarak düzenlenen ve belirli bir bedeli içeren kâğıtlarla ilgili nispi harca tabi işlemlerde harç yalnız bir nüsha için tahsil olunur.
492 sayılı HARÇLAR KANUNU m. 38Kaynağı aç
Harç alınmayan taahhütler ve vakıf işlemleri
Pey akçesi, zamanı rücu, ücret tevkifi ve cezai şart gibi bir sözleşmenin müeyyidesi niteliğindeki taahhütlerden, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça harç alınmaz. İstisna, taahhüdün müeyyide niteliğini korumasına ve ayrı bir sözleşmenin konusu haline gelmemesine bağlıdır.
Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıfların kuruluş işlemleri ile bu vakıflara yapılacak bağışlamalar harca tabi tutulmaz. Hüküm, 13/7/1967 tarihli ve 903 sayılı Kanun’un 5. maddesiyle eklenen fıkraya dayanır. Muafiyet, vergi muafiyeti Cumhurbaşkanınca tanınmış vakıfların kuruluş işlemleri ve bu vakıflara yapılan bağışlamalarla sınırlıdır.
Sık sorulan sorular
Noter ücretini kim tespit eder?
Kanunda sayılan işlem ücretleri ile noterlerin ve imzaya yetkili vekillerinin yol ödeneğinin miktarını, Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alındıktan sonra Adalet Bakanlığı tarife ile tespit eder.
Aracı notere ödenecek ücret nerede gösterilir?
İşlemin başka bir noter aracılığıyla yapıldığı hallerde aracı notere ödenecek ücretler tarifede gösterilir. Hüküm, her aracılı işlemde ayrıca ücret doğduğunu değil, ödenecek ücretlerin tarifede yer almasını düzenler.
Tanıklık şerhinden yazı ücreti alınır mı?
Hayır. Tanıklık ve onaylama şerhlerinden yazı ücreti alınmaz. Bu kural, yazı ücreti dışındaki yükümlülüklerin bulunup bulunmadığı hakkında ayrıca bir sonuç içermez.
Yeni tarife yürürlüğe girmezse hangi tarife uygulanır?
Yeni tarife yürürlüğe girinceye kadar eski tarife uygulanır. Gerekli görülen değişiklikler her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yapılır.
Her noter işlemi noter harcına tabi midir?
Hayır. 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 38. maddesi, kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı noter işlemlerini noter harçlarına tabi tutar.
Cezai şart için her durumda harç alınır mı?
Hayır. Pey akçesi, zamanı rücu, ücret tevkifi ve cezai şart gibi müeyyide niteliğindeki taahhütlerden, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça harç alınmaz.
Vergi muafiyetli vakfın kuruluşu harca tabi midir?
Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıfların kuruluş işlemleri ve bu vakıflara yapılacak bağışlamalar harca tabi tutulmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy