Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği

Tıp ve diş hekimliğinde uzmanlık eğitimi, uzmanlık belgelerinin verilmesi ve Tıpta Uzmanlık Kurulunun çalışma usulü aynı yönetmelikle düzenlenir. Düzenleme Kurul ile eğitim vermeye yetkili kurumları, uzmanlık programlarını ve bu eğitime ilişkin kişileri kapsar. Dayanak olarak 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ile 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 22 nci maddesi gösterilmiştir.

Kurulun üyeliği, toplantısı ve oyu

Kurula seçilecek asıl ve yedek üyelerin uzman olması, ayrıca en az üç yıllık eğitim görevlisi ya da profesör unvanına sahip bulunması gerekir. Görev süresi iki yıldır ve süresi dolan üye yeniden seçilebilir.

Kurul en az dokuz üyenin katılımıyla toplanır ve oy çokluğuyla karar alır. Oylamada çekimser oy kullanılamaz. Oylar eşit çıkarsa başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır. Türk Tabipleri Birliği temsilcisi yalnızca tabiplerle, Türk Diş Hekimleri Birliği temsilcisi ise yalnızca diş tabipleriyle ilgili toplantılara katılabilir; her temsilci kendi meslek alanında oy kullanır.

Kararlar ve varsa karşı oylar, karar tarihinden itibaren üç iş günü içinde gerekçeleriyle yazılır, imzalanır ve sekretaryaya bildirilir. Toplantılara üst üste iki kez mazeretsiz katılmayan üyenin üyeliği düşer.

Müfredat, denetim ve eğitici kadrosu

Programdaki eğitim, Kurulun ilan ettiği ve eğitim standartlarını da içeren çekirdek müfredatı karşılayacak biçimde yürütülmek zorundadır. Programlar, müfredat ve standartlara uygunluk yönünden Kurul ya da oluşturulan komisyonlar tarafından en az beş yılda bir yerinde denetlenir.

Öz değerlendirme raporunda eksiklik veya yetersizlik bulunan program, belirlenen eksikliği altı ay içinde tamamlamak zorundadır. Öz değerlendirmede eksiklik saptanan yer için o yıl uzmanlık öğrencisi kontenjanı planlanmaz. Bu sonuç, en az beş yılda bir yapılan yerinde denetimden ayrı bir öz değerlendirme sürecine bağlıdır.

Adli Tıp Kurumu dışındaki kurumlarda eğitim, ilgili dalda uzman olan profesör, doçent ve yardımcı doçentler ile eğitim görevlisi veya başasistanlar tarafından verilir. Yardımcı doçent ve başasistanın eğitim verebilmesi için bu kadroda bir yıl çalışmış olması şarttır.

İlgili dalda uzman olmadığı halde 18 Temmuz 2009 tarihinden önce 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre profesör veya doçent unvanını almış ve o dalda eğitim vermeye başlamış kişilerin eğitici hakları saklıdır. Bu saklılık yalnız belirtilen tarih ve unvan koşullarını karşılayan kişilere ilişkindir.

Öğrencinin görev ve çalışma sınırı

Uzmanlık öğrencisi muayenehane açamaz. Eğitimin gerektirdiği durumlar dışında aylıklı veya aylıksız hiçbir işte çalışamaz. Böyle çalıştığı tespit edilirse ilgili eğitim kurumu öğrencinin ilişiğini keser.

Öğrenci, uzmanlık eğitimi uygulamasından sayılmayan işlerde görevlendirilemez. Deprem, sel baskını ve salgın hastalık gibi olağandışı ve hizmetin normal sürdürülemediği hallerde ise hekimlik görevini yürütmek üzere, eğitim gördüğü kurum dışındaki aynı ildeki sağlık tesislerine üç ayı geçmemek üzere görevlendirilebilir. Bu görevde geçen süre eğitim süresinden sayılır.

Nöbet uygulaması üç günde birden daha sık olmayacak biçimde düzenlenir.

Giriş sınavları ve eğitime başlama

Tıpta Uzmanlık Sınavı yılda en az iki kez, Diş Hekimliğinde Uzmanlık Sınavı ve Yan Dal Uzmanlık Sınavı ise yılda en az bir kez ÖSYM tarafından yapılır. Sınavlar yarışma esasına dayanan mesleki bilgi sınavıdır.

TUS ve DUS sonucuna göre yerleştirme için yabancı dil yeterliliği ve mesleği yapmaya yetkili olma şartı aranır. YDUS sonucuna göre yerleştirme için ise uzman olma şartı aranır.

Yerleştirildiği kurumun atama şartlarını taşımadan sınava girip bir programa yerleşen kişi eğitime başlatılmaz. Şartlardan birini taşımadığı sonradan anlaşılan veya eğitim sırasında bu şartlardan birini kaybeden kişinin eğitimine son verilir.

Yabancı uyruklu öğrenciler ve kontenjan

Yabancı uyruklu öğrenci, mesleki konuları izleyebilecek düzeyde Türkçe bildiğini gösteren belgeyi eğitime başladığı tarihten itibaren en geç bir yıl içinde sunmak zorundadır. Belge, Kurulun belirleyeceği kuruluşça yapılan Türkçe dil bilgisi sınavındaki başarıya dayanır. Belge sunulmazsa uzmanlık öğrenciliğiyle ilişik kesilir. Türkiye’deki tıp ve diş hekimliği fakültelerinin Türkçe bölümlerinden mezun olanlarda bu belge aranmaz.

Usulüne göre yürürlüğe konulan uluslararası antlaşmalarla yabancı ülkelere ayrılan kontenjanlar hariç, uzmanlık eğitimi yapmak isteyen yabancı uyruklulara uzmanlık öğrenciliği kontenjanlarının yüzde 10’una kadar ilave kontenjan ayrılabilir.

Türkiye Cumhuriyeti kurum ve kuruluşları ile yabancı devletler arasında imzalanan protokoller ve şartnameler ile Yükseköğretim Kurulu kararlarına dayanarak 1 Temmuz 2011 tarihine kadar TUS ile yerleştirilmeden tıpta uzmanlık eğitimine başlayan yabancı uyruklu tabiplerin uzmanlık belgeleri Bakanlıkça yabancı uyruklu olarak tescil edilir.

Aynı dayanakla 1 Temmuz 2011’den Yönetmeliğin yayımlandığı tarihe kadar TUS ile yerleştirilmeden eğitime başlayan yabancı uyruklu tabiplerin belgeleri de yabancı uyruklu olarak tescil edilir. Türkiye’de meslek icra edilmek istenirse tıp eğitiminin denklik ve tescilinin alınması gerekir.

Ara verme, dal değiştirme ve kurum geçişi

Askerlik hizmeti, doğum sonrası ücretsiz izin ve diğer mücbir sebepler dışında herhangi bir nedenle eğitime ara veren kişi aynı programa devam edemez. Kendi isteği veya fiiline bağlı olarak uzmanlık eğitimi sona eren kişi için de aynı sonuç geçerlidir.

Dal değiştiren kişinin önceki eğitimde geçen süresi kural olarak yeni dalın süresinden sayılmaz. Önceki süre ve rotasyonlar yeni dalın müfredatında da yer alıyorsa, yeni kurumdaki program yöneticisi ile akademik kurulun kabul ettiği takdirde ve şekilde yeni eğitimin süre ve rotasyonlarından sayılabilir.

Eş veya sağlık mazereti kabul edilen kişinin geçiş yapabilmesi için giriş sınavındaki puanının, hedef programın aynı dönemindeki taban puanına eşit veya ondan fazla olması şarttır. Eş ve sağlık mazeretinin belgelenmesi ayrıca düzenlenmiştir.

Uzmanlık Eğitimi Takip Sisteminde üst üste iki kez olumsuz kanaat notu alan öğrencinin programı Kurulca değiştirilir. Yeni programda da üst üste iki kez olumsuz kanaat notu alınırsa hizmet süresi ne olursa olsun uzmanlık öğrenciliğiyle ilişki kesilir.

Eğitime başladıktan sonra mazeret gözetilmeksizin başka ilde veya kurumda devam etmek isteyen kişinin geçişi bir defaya mahsustur. Geçiş, atamaya yetkili makam tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde ve hükümde aranan şartların birlikte bulunmasıyla yapılır. Hedef programa daha önce hiç öğrenci alınmamışsa geçiş yapılmaz.

Eğitim süresi ve süreden sayılmayan dönemler

Ana ve yan dallar ile eğitim süreleri, 1219 sayılı Kanunun ekindeki ek-1, ek-2 ve ek-3 sayılı çizelgelerde gösterilir. Süreler Bakanlıkça, Kurul kararı üzerine üçte bir oranına kadar artırılabilir. Çizelgelerdeki dal adları ve süreler bu metinde ayrıca sıralanmamıştır.

Senelik izin ile bilimsel içerikli toplantılar için verilen izinler hariç, eğitimde fiilen geçmeyen süreler uzmanlık eğitim süresinden sayılmaz.

1219 sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesine göre yürütülen aile hekimliği uzmanlık eğitimine giriş, eğitimin şekli, müfredat ve rotasyonların uygulama esasları Kurulca belirlenir.

Bitirme sınavının şartları ve sonucu

Bitirme sınavına girebilmek için tezin kabul edilmesi, eğitim süresi ile rotasyonların başarıyla tamamlanması ve karnenin çekirdek eğitim müfredatını belirleyen kısmının ilgili program yöneticisince onaylanması gerekir.

Uzmanlık dallarının çekirdek eğitim müfredatları belirleninceye kadar, bitirme sınavında karnenin bu kısmının onaylanması şartı aranmaz.

Mesleki bilgi sınavı ile uygulama ve beceri sınavında jüri üyelerinin verdiği puanların ortalaması alınır ve sınav tutanağında belirtilerek üyelerce imzalanır. Her iki sınavın ortalaması da ayrı ayrı altmış ve üzerindeyse aday başarılı kabul edilir.

İlk bitirme sınavında başarılı olamayan veya sınava girmeyen kişi altı ay içinde yeniden sınava alınır. Bu süre içinde kadroyla ilişki kesilmez. İkinci sınavda da başarılı olunamaz veya sınava girilmezse uzmanlık öğrenciliğiyle ilişik kesilir.

İlişik bu yolla kesilen kişiye, takip eden altı ay içinde jüri üyelerini ve sınavın yapılacağı kurumu Kurulun belirleyeceği iki sınav için başvuru hakkı verilir. Bu sınavlarda da başarılı olunamaz veya sınavlara girilmezse ilgili eğitime bağlı haklar sona erer.

Yurt dışı eğitim ve denklik

Uzmanlık eğitiminin bir yıldan fazlasını Türkiye’de yapmış Türk vatandaşlarının denklik işlemlerinde, Türkiye’de geçen sürenin bir yıldan fazlası dikkate alınmaz.

Kurulun yayımlayıp güncellediği tanınmışlık listesindeki bir kurumdan, o ülkede ilgili dalda uzmanlık yapma yetkisi veren belge alan kişinin belgesi, fakülte veya eğitim hastanesince tasdik edildikten sonra Bakanlıkça tescil edilir.

Tanınmışlık listesinde bulunmayan kurumdan alınan belgede eğitim süresi, çizelgelerde öngörülen sürenin beşte üçünden fazlaysa denklik işlemi 24 üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre yapılır. Yurt dışında geçen süre öngörülen sürelerin beşte üçünden azsa aynı maddenin birinci fıkrası uygulanır. Bu fıkraların kendi metni ayrıca açıklanmamıştır.

Türkiye’de başlanan eğitimi yurt dışında sürdüren kişinin, yabancı ülkenin usulüne göre aynı dalda geçirdiği süreler, Türkiye’den ayrılış ile yurt dışında eğitime başlayış arasındaki süre altı ayı aşmıyorsa yurt içindeki önceki sürelerle birleştirilerek denklik işlemine tabi tutulur. Süre veya müfredat yönünden tespit edilen eksiklik, yeniden giriş sınavına girilmeden ve kadroya atanmadan tamamlattırılır.

Unvanın kullanılması ve yürürlük düzeni

Bu Yönetmeliğe göre uzmanlık belgesi almayan kişi hiçbir yerde ve hiçbir şekilde uzmanlık unvanını ve yetkisini kullanamaz. Yönetmelikten önceki mevzuata göre kazanılmış uzmanlık yetkisine ilişkin haklar saklıdır. Saklı tutulan hakların kapsamı ayrıca açıklanmamıştır.

Yürürlükten kaldırmaya ilişkin hüküm bir yönden 28 Nisan 2007 tarihli ve 26506 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı Yönetmeliğine, diğer yönden 26 Nisan 2014 tarihli ve 28983 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğine işaret eder. Bu iki sonuç örtüşmediğinden yürürlükten kaldırılan düzenleme tek bir yönetmelikle sınırlandırılamaz.

Bakanlık, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde 17 nci maddenin ikinci fıkrasındaki Uzmanlık Eğitimi Takip Sistemine işlerlik kazandırır. Bu süre içinde 29 Haziran 2009 tarihli ve 2009/15153 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan yönetmeliğin ilgili hükümleri uygulanmaya devam eder.

Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür. Metin, 3 Eylül 2022 tarihli ve 31942 sayılı Resmî Gazete kaydıyla anılmaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy