Spor Kulüplerinin Müsabaka Güvenlik Planı Yükümlülükleri

Güvenlik Planı Hazırlama Yükümlülüğü Kime Aittir

Müsabaka güvenlik planını hazırlama sorumluluğu kulübe aittir; denetim ve onay yetkisi ise spor güvenlik kurulundadır. Kulüp, ilgili federasyonun ve spor güvenlik biriminin belirlediği kriterlere uygun biçimde, kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordineli olarak her spor alanına özgü bir plan oluşturur. Bu plan, spor güvenlik kurulunun onayını almadan uygulamaya konulamaz.

6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrası, spor kulüplerini müsabakanın güvenliğini sağlamak amacıyla il veya ilçe spor güvenlik kurullarının kendileriyle ilgili olarak aldığı kararları yerine getirmekle yükümlü tutmaktadır. Konuk takım seyircilerine bağımsız bir bölüm ayrılması ve taraftarlar arasında temas olmamasını sağlamaya yönelik önlemlerin alınması ise aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında ev sahibi kulübün sorumluluğundadır.

Güvenlik Planının Zorunlu İçeriği

Spor alanı güvenlik planının asgari olarak şu unsurları kapsaması gerekmektedir: risklere göre emniyet ve güvenlik stratejisi; kamera ve benzeri teknik donanımların yerleştirileceği yer ile sayılar; seyirci tahliye sistemi; tribünlerden tahliye güzergâhları; acil durumlarda seyircilerin toplanma alanları; yangın söndürme gereçleri ile yangın dedektörlerinin konumları; belirlenen her riske göre müsabakada görev alan tüm sorumluların görev tanımları; acil durum iletişim stratejisi; acil durum araçlarının güzergâhları ve acil durumda görev alacak personelin alması gereken eğitimler.

Güvenlik planının yalnızca bir belge olarak hazırlanması yeterli değildir. Planda belirlenen görev tanımlarına uygun tatbikatların yapılması ve bu konuda eğitim almış personelin görev alıp almadığının denetlenmesi spor güvenlik kurulunun görevi olarak düzenlenmiştir.

Kulüp Güvenlik Sorumlusu ve Özel Güvenlik Görevlileri

Kulüp güvenlik sorumlusu, spor alanının federasyon talimatları uyarınca oluşturulan birinci güvenlik çemberinden itibaren iç güvenliğinden sorumlu, federasyonlar tarafından belirlenen kriterlere göre eğitim almış görevli olarak tanımlanmıştır. Özel güvenlik görevlileri ise spor alanının birinci güvenlik çemberinden itibaren iç güvenliğinden sorumlu kişiler olarak ayrıca düzenlenmiştir; ancak bu iki kategori arasındaki fark ilgili düzenlemede açıkça ortaya konulmamıştır.

Teknik Donanım ve İzleme Yükümlülükleri

6222 sayılı Kanun'un 5. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca müsabaka ve seyir alanlarında güvenliğin sağlanması ile kanuna aykırı davrananların tespiti amacıyla gerekli teknik donanımlar kurulur. Kameralar ve benzeri teknik donanımların yerleştirileceği yerler ile sayıları il veya ilçe spor güvenlik kurulları tarafından belirlenir. Hangi güvenlik sistemi veya teknik donanımın uygulanacağı ise aynı maddenin dokuzuncu fıkrasına göre ilgili federasyonun bağlı olduğu uluslararası spor örgütlerinin düzenlemeleri çerçevesinde yönetmelikle belirlenir.

6222 sayılı Kanun'un 5. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca futbol dalında en üst lig ile bir altındaki ligde bulunan kulüpler, dördüncü ve beşinci fıkralardaki sistemle ilgili teknik donanımları kendi kullanımındaki müsabaka ve seyir alanlarında kurmakla yükümlüdür. Aynı yükümlülük basketbol, voleybol ve hentbol dallarındaki en üst ligde bulunan kulüplerin kendi kullanımındaki alanlar bakımından da geçerlidir. Bu sistemlerin ve odaların giderleri, aynı maddenin sekizinci fıkrası uyarınca en üst profesyonel futbol ligi ve bir altındaki ligdeki kulüplerin kendileri tarafından; basketbol, voleybol ve hentbol dalları için ise spor tesisinin kullanım hakkına sahip olan kulüp ya da kuruluş tarafından karşılanır.

6222 sayılı Kanun'un 5. maddesinin yedinci fıkrası kapsamında futbolda en üst profesyonel lig ve bir altındaki ligde bulunan kulüplerin müsabakalarının yapıldığı alanlarda; ev sahibi ve misafir takım için ayrı ayrı, gerektiğinde kullanılmak üzere azami yirmi kişi kapasiteli en az iki tane bekletme odası ile genel kolluk ve özel güvenlik görevlilerinin kullanımına açık tutulacak güvenlik kameraları ve anons sistemlerinin yönetildiği yeteri kadar kontrol odasının oluşturulması zorunludur. Kontrol odasında federasyon ve spor kulübü temsilcileri de bulunur; kayıt altına alınan görüntü ve dokümanların birer örneği müsabakanın sonunda ilgili spor güvenlik birimine, federasyona ve her iki kulüp temsilcisine verilir.

Elektronik Bilet ve Seyirci Kontrolü

6222 sayılı Kanun'un 5. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca futbol dalında en üst lig ile bir altındaki ligde seyir alanlarına girişi sağlayacak biletler elektronik sistem üzerinden oluşturulur; bilet almak isteyen kişiler için üzerinde adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve fotoğrafı bulunan bir elektronik kart oluşturulur. Yabancı uyruklu kişilerin elektronik kartında Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası yerine uyruğu olduğu devletin adı ile Türkiye'ye giriş yaptığı pasaportun seri numarası kaydedilir. Spor müsabakasına kişi ancak adına düzenlenen elektronik kart ile izleyici olarak girebilir. Spor müsabakasına izleyici olarak girecek kişilerin kontrolünü ev sahibi kulüp yapmakla yükümlüdür; bu yükümlülük, ev sahibi olmayan müsabakalarda müsabakaya katılan her iki kulüp, milli müsabakalarda ise ilgili federasyon tarafından yerine getirilir.

Uyarı Levhası ve Erişilebilirlik Zorunlulukları

6222 sayılı Kanun'un 5. maddesinin onuncu fıkrası, müsabaka ve seyir alanları ile çevresinde bu alanlara sokulması yasak madde ve eşyalara, yasak olan davranışlara ve elektronik takibin yapıldığına ilişkin uyarı levhalarının bulundurulmasını zorunlu kılmaktadır. Bu yükümlülük ilgili müsabaka ve seyir alanı kullanımında olan spor kulübüne aittir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasının (c) bendi uyarınca seyir alanlarında çocuklar ve engellilerin müsabakaları izleyebilmeleri için durumlarına uygun yerler tahsis edilmesi de zorunludur.

Spor Alanı Denetimi ve Eksiklik Bildirimi

Spor güvenlik kurulu, spor alanlarını yangından korunma, ilk yardım, yapısal sağlamlık, tahliye alanları ve acil aydınlatma sistemleri bakımından denetler. Profesyonel futbol ile belirli karşılaşmalarda bu denetimlerin sezon başında yapıldığı ve spor alanı güvenlik sertifikasının kurulun onayıyla geçerlik kazandığı belirtilmekle birlikte bu düzenlemenin hangi alt mevzuata dayandığı tam olarak tespit edilememiştir; bu nedenle sertifikasyon mekanizmasına ilişkin ayrıntıları yetkili federasyon talimatlarından teyit etmek gerekir.

Denetim sonucunda eksiklik tespit edilirse federasyona bildirim yapılır ve eksiklikler giderilinceye kadar söz konusu spor alanında müsabaka yapılmasına izin verilmez. Spor alanındaki eksiklikler ile kulüplerce yerine getirilmeyen yükümlülükler ayrıca müsabaka güvenlik raporuna geçirilerek spor güvenlik birimine iletilir.

Müsabaka Sonrası Tahliye ve Seyirci Düzeni

Müsabaka sonrasında taraftarların farklı zaman aralıklarında tahliyesine karar verilebileceği ilgili düzenlemede yer almakta; ancak bu kuralın dayandığı mevzuatın adı ve maddesi ile kararı kimin vereceği tespit edilemediğinden bu konuda ihtiyatlı olmak gerekmektedir. Buna karşılık 6222 sayılı Kanun'un 21. maddesinin dördüncü fıkrası, seyir alanında kendisine tahsis edilenden başka bir yere oturmakta ısrar eden seyircinin zor kullanılarak dışarı çıkarılacağını açıkça düzenlemektedir.

Yükümlülüklerin İhlali Hâlinde Uygulanacak Yaptırımlar

6222 sayılı Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrası, müsabakalarda özel güvenlik görevlisi bulundurma yükümlülüğüne aykırı davranan spor kulüplerine eksik olan her bir özel güvenlik görevlisi başına idari para cezası öngörmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise Kanun'un 5. maddesinin dördüncü, beşinci ve yedinci fıkralarındaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde her müsabaka için kulüplerin ligine göre farklılaşan idari para cezası uygulanacağını düzenlemektedir. En üst futbol ligindeki kulüpler ile bir alt ligdeki kulüpler için ayrı tutarlar öngörülmekte; basketbol, voleybol ve hentbol dallarında ise spor tesisinin kullanım hakkına sahip spor kulübü, kurum ve kuruluşlara her müsabaka için farklı bir tutar belirlenmektedir. Bu tutarlar kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki değerleri yansıtmakta olup yeniden değerleme katsayılarıyla güncellenmiş olabilir.

Elektronik bilet uygulamasına geçilmemiş seyir alanlarına biletsiz veya kapasiteden fazla seyirci alınması hâlinde, 6222 sayılı Kanun'un 21. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında ilgili spor kulübüne idari para cezası verilebilir. Bu fıkra yalnızca profesyonel futbol kulüplerinin müsabakaları bakımından uygulanmaktadır.

İdari yaptırımların yanı sıra, güvenlik yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi TFF disiplin rejimi kapsamında da sonuç doğurabilir. Bu çerçevede para cezası, tribün veya blok kapatma, seyircisiz oynama ya da saha kapatma gibi yaptırımlar söz konusu olabilmektedir; bu yaptırımların hangi talimat veya madde kapsamında uygulandığı somut duruma ve federasyon disiplin düzenlemelerine göre değerlendirilmelidir.

Spor güvenlik kurullarınca belirlenen sayıda özel güvenlik görevlisi bulundurmayan kulüpler hakkında idari yaptırım uygulanması için ayrıca başvuru yapılmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy