Mücavir Alan Nedir? İmar Kanununa Göre Mücavir Alan

by Avukat Erdal Ersoy
Mücavir Alan Nedir? İmar Kanununa Göre Mücavir Alan

3194 sayılı İmar Kanunu m. 5 uyarınca mücavir alan, imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve sorumluluğuna verilmiş olan alanları ifade eder. Bu alanlar, bir yerleşimin gelecekteki genişleme, planlama ve geliştirme ihtiyaçlarını karşılamak üzere belirlenir.

3194 sayılı İMAR KANUNU m. 5Kaynağı aç
Madde 5 – Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır. Nazım İmar Planı; (Değişik:29/11/2018-7153/10 md.) varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır. Yerleşme Alanı; imar planı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümüdür. İmar Adası; imar planındaki esaslara göre meydana gelen adadır. (Ek tanım:5/12/2024-7534/4 md.) İmar Hakkı Aktarımı; 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bulunduğu, arazi ve arsa düzenlemesi yapılmış ya da yapılması mümkün olmayan alanlarda, parselin tamamının ya da bir kısmının umumi ve kamu hizmet alanlarında kalması sebebiyle parsel üzerinde özel mülkiyete konu yapılaşma hakkının verilememesi durumunda, verilemeyen emsale esas inşaat hakkının başka parsel ya da parsellere imar planı kararı ile taşınması işlemidir. İmar Parseli; İmar adaları içerisindeki kadastro parsellerinin İmar Kanunu, İmar Planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir. Kadastro Adası; kadastro yapıldığı zaman var olan adadır. Kadastro Parseli; kadastro yapıldığı zaman kadastro adaları içinde bulunan mülkiyeti tescilli parseldir. Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir. Bina; kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme veya dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarıyan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılardır. (Ek: 14/4/2016-6704/7 md.) Su yolu; imar planı kararıyla yapay olarak oluşturulan ve deniz araçlarıyla ulaşımın sağlandığı su geçididir. İlgili idare; belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye, dışında valiliktir. Bakanlık; Bayındırlık ve İskan Bakanlığıdır. Mücavir Alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş olan alanlardır. Çevre düzeni planı; (Değişik:29/11/2018-7153/10 md.) varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve stratejilerine uygun olarak yerleşim, gelişme alanları ve sektörlere ilişkin alt ölçek planlarını yönlendiren genel arazi kullanım kararları çerçevesinde ilke ve kriterleri belirleyen, bölge, havza veya il bütününde hazırlanan, plan hükümleri ve raporuyla bir bütün olan plandır. (Ek : 26/4/1989 – 3542/1 md.) Fen adamları; yapı, elektrik tesisatı, sıhhi tesisat ve ısıtma, makine, harita-kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik öğrenim veren en az lise dengi okullardan mezun olmuş veya lise mezunu olup, bir öğretim yılı süreyle bakanlıkların açmış olduğu kursları başarıyla tamamlamış olanlar ile 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanununa göre ustalık belgesine sahip olan elemanlardır. (Ek:29/11/2018-7153/10 md.) Mekânsal Strateji Planı; ekonomik, sosyal politikalar ve çevre politikaları ile stratejilerini mekânla ilişkilendirerek fiziki gelişmeyi ve sektörel kararları yönlendiren, ülke bütününde ve gerekli görülen bölgelerde hazırlanan, raporu ile bütün olan plandır. Ayrıca, bu Kanunda adı geçen diğer tanımlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikte tarif edilir. İKİNCİ BÖLÜM İmar Planları ile İlgili Esaslar Mekânsal planlama kademeleri:

Mücavir alan ayrımı, plansız şehirleşme ve kaçak yapılaşmanın altyapı ve çevre üzerinde meydana getirdiği olumsuzluklara çözüm getirmek üzere düzenlenmiştir. Şehir sınırları dışındaki alanların belediye denetimine dahil edilmesi sayesinde bu bölgelerde düzenli imar planlarının hazırlanması ve yapılaşmanın denetlenmesi hedeflenir. Bu alanlarda gerçekleştirilen her türlü inşaat ve gelişim faaliyeti belediyenin belirlediği kurallara tabi kılınarak rastgele yapılaşma önlenir.

Mücavir Alanlarda Yetkili İdare ve Planlama Amaçları

İmar mevzuatı kapsamında ilgili idare kural olarak belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanların dışında ise valiliktir. Şehir yönetim organları tarafından gözetilen mücavir alanlar; altyapı projeleri, konut gelişimi, yeşil alan tahsisleri ve şehir planlaması gibi çeşitli kullanım alanlarına ayrılarak düzenli büyümeyi temin etmek ve doğal kaynakları korumak amacıyla planlamaya konu edilir.

Mücavir Alan Sınırlarının Tespiti ve Onay Usulü

Mücavir alan sınırlarının tespiti ve onaylanması kanuni bir usule tabi tutulmuştur. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 45 f. 1 gereğince mücavir alan sınırları, belediye meclisi ve il idare kurulu kararına dayanılarak vilayetler tarafından Bakanlığa gönderilir. Bakanlık, intikal eden teklifleri inceleyerek aynen ya da değiştirerek onaylama veya değiştirilmek üzere iade etme yetkisine sahiptir.

3194 sayılı İMAR KANUNU m. 45Kaynağı aç
Madde 45 – Mücavir alan sınırları belediye meclisi ve il idare kurulu kararına dayanarak vilayetlerce Bakanlığa gönderilir. Bakanlık bunları inceleyerek aynen veya değiştirerek tasdik etmeye veya değiştirilmek üzere iadeye yetkilidir Mücavir alanın ilgili belediye sınırına bitişik olması gerekmez. Ayrıca, bu alanlar köyleri de ihtiva edebilir. Mücavir alandan çıkarılma da aynı usule tabidir. Bakanlık gerekli gördüğü hallerde mücavir alana alma ve çıkarma hususunda resen karar verebilir. ALTINCI BÖLÜM 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu ile İlgili Hükümler

Bitişiklik Koşulu, Köylerin Durumu ve Bakanlığın Resen Yetkisi

Mücavir alanın, sınırları kapsamında bulunduğu ilgili belediyenin sınırına fiziken bitişik olması kanunen zorunlu değildir; 3194 sayılı İmar Kanunu m. 45 f. 2 hükmü uyarınca mücavir alanın belediye sınırına bitişik olması gerekmez. Aynı düzenleme doğrultusunda mücavir alanlar bünyesinde köyleri de barındırabilir. Bir alanın mücavir alandan çıkarılması işlemi de mücavir alana alma prosedüründeki kurallara tabidir. Bununla birlikte Bakanlık, gerekli gördüğü hallerde bir yerin mücavir alana dahil edilmesi veya mücavir alandan çıkarılması hakkında resen karar verme yetkisine sahiptir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mücavir alan belediye sınırına bitişik olmak zorunda mıdır?

Hayır, 3194 sayılı İmar Kanunu m. 45 f. 2 uyarınca mücavir alanın ilgili belediye sınırına bitişik olması gerekmemektedir.

Mücavir alan sınırları içinde yetkili idare hangisidir?

3194 sayılı İmar Kanunu m. 5 uyarınca imar mevzuatı bakımından ilgili idare belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyedir.

Köyler mücavir alan sınırları içine dahil edilebilir mi?

Evet, 3194 sayılı İmar Kanunu m. 45 f. 2 gereğince mücavir alanlar bünyesinde köyleri de barındırabilir.

Mücavir alan kararı nasıl alınır ve Bakanlığın rolü nedir?

Mücavir alan sınırları belediye meclisi ve il idare kurulu kararına dayanılarak vilayetlerce Bakanlığa iletilir; Bakanlık teklifi aynen veya değiştirerek onaylayabilir, değiştirilmek üzere iade edebilir ya da gerekli hallerde resen karar alabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu