2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 34 uyarınca trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uygunluğu ekonomik yapıları da gözetilerek belirli zamanlarda muayene ile tespit edilir ve bu muayenelerin yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılması zorunludur. Muayenesi yapılmamış bir araçla trafiğe çıkılması halinde araç sahibine idari para cezası verilir ve muayenenin tamamlanabilmesi amacıyla Karayolları Trafik Yönetmeliğinde belirlenen süre ve şartlarla izin tanınır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 34Kaynağı aç
Araç Sınıflarına Göre Muayene Periyotları
Motorlu araçların periyodik muayene süreleri araç sınıflarına ve kullanım amaçlarına göre farklılık gösterir. Otomobil ve motosikletlerin iki yılda bir; kamyon, kamyonet ve diğer ticari araçların yılda bir; traktörlerin ise üç yılda bir muayeneden geçirilmesi kanunen zorunludur. Araç sahipleri yasal muayene periyodu dolmadan önce de muayene işlemlerini yaptırabilir.
Muayene Kabul Koşulları ve Zorunlu Özel Muayene Halleri
Karayolları Trafik Kanunu kapsamında yaptırılması zorunlu olan mali sorumluluk sigortası geçerli teminat tutarları üzerinden yaptırılmamış olan motorlu araçlar muayeneye kabul edilmez. Bununla birlikte, muayene süresi henüz dolmamış olsa dahi bir kazaya karışması neticesinde yetkili zabıtaca muayenesi gerekli görülen veya üzerinde teknik değişiklik yapılan araçların özel muayeneden geçirilmesi zorunludur ve bu muayene işlemleri öncelikle yerine getirilir.
İhlalin Tespiti ve Ceza Puanı Yaptırımı
Aracın muayene süresinin bitmiş olması ceza verilebilmesi için yeterli sayılmamakta, aracın fiilen trafiğe çıkmış bulunması aranmaktadır. İhlal durumu, kolluk kuvvetlerince durdurulan aracın muayene geçerliliğinin ya da muayene raporunun ibraz edilememesi halinde tespit edilebileceği gibi plaka ve kamera denetimleri vasıtasıyla da saptanabilir. Muayenesiz araç kullanımı sebebiyle sürücü belgesine 10 ceza puanı işlenir; bir yıl içinde 100 ceza puanına ulaşılması halinde ise sürücü belgesi 2 ay süreyle askıya alınır. Araç muayene sonuç verileri Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü ile Emniyet Genel Müdürlüğü arasında yapılan protokol çerçevesinde paylaşılır.
Ek İzin Süresinin Aşılması ve Trafikten Men Prosedürü
Muayenesini yaptırması amacıyla araç sahibine tanınan izin süresi dolmasına rağmen muayenesi yaptırılmadan veya muayene sonucunda araca emniyetsiz raporu verilmiş olmasına rağmen aracın trafiğe çıkarılması durumunda araç sahibine idari para cezası verilir. Bu araçlar kolluk birimlerince trafikten men edilir ve en yakın muayene istasyonuna gönderilir.
Trafik İdari Para Cezasına İtiraz Usulü ve Başvuru Şartları
Muayenesiz araç kullanımı gerekçesiyle düzenlenen idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhiminden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu yasal süre içerisinde başvuru yapılmaması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir. Başvuru; bizzat muhatap, kanuni temsilci veya avukat tarafından mahkemeye sunulacak iki nüsha dilekçe ile gerçekleştirilir. Dilekçede idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler ve ileri sürülen deliller açık şekilde gösterilir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
Mücbir sebebin varlığı sebebiyle on beş günlük başvuru süresinin kaçırılması halinde, engelin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde başvuru yapılabilir. Dilekçede gecikmeye yol açan mücbir sebep dayanaklarıyla yer almalıdır; bu mazeretli başvuru kararın kesinleşmesini kendiliğinden önlememekle birlikte mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. Ayrıca idari para cezasının verildiği işlem kapsamında aynı kişiyle ilgili idari yargının görev alanına giren kararların da tesis edilmiş olması durumunda, idari yaptırıma yönelik hukuka aykırılık iddiaları işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı mercilerinde incelenir.
Muayene süresi geciken araç trafiğe çıkmasa da gecikme bedeli alınır mı?
Evet, muayene geçerlilik süresi geciktirilen araçlar için araç trafiğe çıkarılmasa dahi gecikilen her ay adına muayene ücretine yüzde 5 oranında gecikme bedeli eklenir ve bu tutar muayene istasyonunda tahsil edilir.
Muayenesiz araç denetimde yakalandığında men edilir mi?
Muayenesiz araçla trafiğe çıkıldığında araç sahibine idari para cezası kesilerek Karayolları Trafik Yönetmeliğinde belirtilen usulle muayene izni tanınır; tanınan izin süresi sonunda muayene yaptırılmamışsa veya muayenede emniyetsiz raporu düzenlenmişse araç trafikten men edilerek en yakın muayene istasyonuna sevk edilir.
Muayene süresi dolmamış bir aracın zorunlu muayeneye sevki mümkün müdür?
Evet, periyodik muayene süresi dolmamış olsa dahi bir kazaya karışması neticesinde yetkili zabıtaca muayenesi gerekli görülen veya üzerinde değişiklik yapılan araçların özel muayeneden geçirilmesi zorunludur ve bu işlemler öncelikle yapılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy