Mirasbırakanın vefat etmesiyle birlikte terekede yer alan bütün malvarlığı hakları ve borçlar, kanun gereğince mirasçılara elbirliği mülkiyeti kapsamında intikal eder. Bu mülkiyet biçiminde mirasçılar terekenin tamamı üzerinde birlikte tasarruf etmek durumundadır ve hiçbir mirasçı münferit olarak paylaştırma konusu mallar üzerinde tek başına işlem yapamaz. Miras paylaşımında esas alınacak tutar belirlenirken tereke borçları malvarlığından düşülerek net değer üzerinden işlem yapılır. Mirasçılardan birinin mirası reddetmesi durumunda ise bu kişi hiç mirasçı olmamış kabul edilerek paylar geriye kalan mirasçılar arasında yeniden paylaştırılır.
Anlaşmalı Miras Paylaşımı ve Paylaşma Sözleşmesi
Mirasçılar terekede yer alan hak ve malların ne şekilde bölüştürüleceği hususunda kendi iradeleriyle serbestçe mutabakata varabilirler. Rızai paylaştırmanın hukuken sonuç doğurabilmesi için mirasçıların tamamının oybirliğiyle hareket etmesi şarttır. Mirasçılardan tek bir kişinin dahi paylaşıma rıza göstermemesi veya itiraz etmesi anlaşmalı paylaşımı imkânsız hale getirir. Oybirliğinin sağlandığı hallerde mirasçılar tereke mallarını fiili paylaşıma tabi tutabilecekleri gibi aralarında yazılı bir miras paylaşma sözleşmesi de düzenleyebilirler.
Yargı Yoluyla Miras Paylaşımı ve Paylaşma Davası
Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamaması durumunda, miras ortaklığını sözleşmeyle veya kanun gereğince sürdürmekle yükümlü olmayan her mirasçı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 642. maddesinin birinci fıkrası uyarınca her zaman mirasın paylaşılmasını talep edebilir. Rızai paylaşımın mümkün olmadığı bu gibi durumlarda, paylaşmayı isteyen mirasçı veya mirasçılar diğer mirasçıların tamamına karşı mirasbırakanın son yerleşim yerinde bulunan sulh hukuk mahkemesinde miras paylaşımı davası açabilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 642Kaynağı aç
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 642. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında her bir mirasçı, terekedeki belirli malların aynen taksim edilmesini, bunun fiziken veya hukuken mümkün olmaması durumunda ise satış yoluyla paraya çevrilerek bölüştürülmesini sulh mahkemesinden isteyebilir. Hâkim, terekenin bütünlüğünü ve malvarlığı kalemlerini inceleyerek koşullar elverdiği takdirde taşınmazların her birinin bütün halinde birer mirasçıya tahsisine karar verebilir. Taşınmazların parasal değerleri arasında bir dengesizlik bulunması halinde ise bu orantısızlık mirasçılar arasında nakit ödeme yapılması yöntemiyle dengelenir.
Terekedeki malların derhâl paylaştırılmasının, bölüşüme konu edilecek malın yahut terekenin bütünü yönünden önemli bir ekonomik değer kaybına yol açacak olması halinde, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 642. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sulh hâkimi, mirasçılardan birinin talebi üzerine söz konusu malın veya terekenin paylaşılmasının ertelenmesine hükmedebilir.
Ceninin Varlığı Halinde Mirasın Paylaşılması
Mirasın açıldığı tarihte mirasbırakanın mirasçısı olabilecek bir ceninin bulunması durumunda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 643. maddesi uyarınca mirasın paylaşılması doğuma kadar ertelenir. Ayrıca ananın muhtaç olması halinde, doğuma kadar olan döneme ilişkin geçim masraflarının terekeden temin edilmesi talep edilebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 643Kaynağı aç
Yasal Miras Payları ve Pay Dağılımında Eşitlik
Mirasbırakanın vefatı sonrasında sağ kalan eşin altsoy ile birlikte mirasçı olması halinde eşin miras payı terekenin dörtte biri (1/4) olarak belirlenir. Geriye kalan dörtte üçlük (3/4) kısım ise altsoy mirasçıları olan çocuklar arasında paylaştırılır. Türk Medeni Kanunu çerçevesinde altsoyda yer alan çocukların miras payları belirlenirken cinsiyet temelli herhangi bir ayrım yapılması hukuken geçerli değildir; kız ve erkek çocukların her biri eşit miras payına sahiptir.
Miras paylaşımı davası açmak için belirli bir hak düşürücü süre var mıdır?
Miras ortaklığı hukuken devam ettiği sürece miras paylaşımı talebi kural olarak herhangi bir hak düşürücü süreye ya da zamanaşımına bağlı değildir. Mirasçılar ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkları müddetçe her zaman sulh mahkemesinden mirasın paylaşılmasını isteyebilirler.
Mirasçılardan birinin rıza göstermemesi halinde miras nasıl paylaştırılır?
Anlaşmalı miras paylaşımı tüm mirasçıların oybirliğini gerektirdiğinden tek bir mirasçının bile karşı çıkması halinde rızaen taksim yapılamaz. Bu durumda paylaşım isteyen mirasçılar, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde paylaşma davası açarak malların aynen veya satış yoluyla paylaştırılmasını talep edebilirler.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy