Mirasçılık belgesinin iptali davası, çekişmeli yargı işi niteliğinde olup asliye hukuk mahkemesinde açılır. Mirasçılık belgesi mirasçıların kim olduğunu ve paylarını gösteren resmi bir belge olmakla birlikte miras hakkını kurmayıp yalnızca mevcut hukuki durumu bildirir; bu sebeple verilen karar maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz ve geçersizliği ileri sürülebilir.
Mirasçılık Belgesinin Niteliği ve İptal Davasında Süre
Mirasçılık belgesi miras hakkını doğuran kurucu bir işlem niteliği taşımayıp miras bırakanın ölümüyle kendiliğinden oluşan hukuki durumu tespit ederek bildirir. Belgenin verilmesine ilişkin kararlar maddi anlamda kesin hüküm oluşturmadığından, Türk Medeni Kanunu m. 598 uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 598Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu m. 598/3 ve m. 598/4 hükümleri gereğince mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebileceği gibi, ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı da saklı tutulmuştur. Bu doğrultuda mirasçılık belgesinin iptali talepleri bakımından kanunda herhangi bir hak düşürücü süre veya zamanaşımı öngörülmemiştir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Noter Belgelerine İtiraz
Mirasçılık belgesinin iptali davası çekişmeli yargı işi niteliğinde bulunduğundan davada görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 11/3 düzenlemesine göre, mirasçılık belgesinin hükümsüz kılınması ile birlikte yeni belgenin tanzim edilmesine yönelik davalarda mirasçılardan herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili kılınmıştır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 11Kaynağı aç
Noterlik Kanunu m. 71/C düzenlemesi uyarınca, noterler tarafından tanzim edilen mirasçılık belgelerine karşı menfaati zedelenen ilgililer sulh hukuk mahkemesine itiraz başvurusunda bulunabilir. Mahkemece itiraz üzerine verilecek kararın bir örneği ilgili noterliğe ve Türkiye Noterler Birliğine tevdi edilir.
Taraf Teşkili ve Husumet Kuralları
Mirasçılık belgesinin iptali davası, iptali istenen belgede mirasçı olarak gösterilen herkese karşı açılmalıdır. İptali istenen belgede yer alan kişiler zorunlu mecburi dava arkadaşı olup bu kişilerden birinin dahi davaya dahil edilmemesi taraf teşkili eksikliği doğurur.
Davada taraf gösterilmesi gereken ilgililerden birinin vefat etmiş bulunması halinde husumet bu şahsın mirasçılarına tevcih edilmelidir; zira hayatta olmayan kişiye karşı dava ikamesi mümkün değildir.
Yalnızca atanmış mirasçı sıfatına sahip olan kişi, Türk Medeni Kanunu m. 598/1 uyarınca yasal mirasçılara verilmiş mirasçılık belgesinin iptalini kural olarak isteyemez ve bu davada aktif husumet ehliyeti bulunmaz. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 2016/3053 Esas ve 2018/8027 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere atanmış mirasçılar, miras bırakanla kan ve soy ilişkisini gösteren mirasçılık belgesinin iptalini isteyemezler; bu yöndeki talepler aktif husumet yokluğundan reddedilir. Atanmış mirasçının izleyeceği hukuki yol, Türk Medeni Kanunu m. 598/2 uyarınca kendi atanmış mirasçılık veya vasiyet alacaklısı belgesini talep etmektir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2016/3053, K. 2018/8027Kaynağı aç
İspat Yükü ve Yeni Belge Talebi
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 6 uyarınca, mevzuatta özel bir düzenleme bulunmadığı takdirde taraflar ileri sürdükleri olguları kanıtlamakla mükelleftir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 190/1 gereğince de ispat külfeti, aksine yasal bir kural mevcut olmadıkça iddia olunan vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 6Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 190Kaynağı aç
Mirasçılık belgesinin iptali davasında davacı taraf iptal talebinin yanında yeni bir mirasçılık belgesi verilmesini talep etmemişse mahkeme kendiliğinden mirasçılık belgesi veremez.
Mirasçılık belgesinin iptali davasında görevli mahkeme neresidir?
Mirasçılık belgesinin iptali davası çekişmeli yargı işi niteliğinde olduğundan görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
Mirasçılık belgesinin iptali davası zamanaşımına tabi midir?
Hayır, Türk Medeni Kanunu m. 598 uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir ve kanunda bu dava için zamanaşımı veya hak düşürücü süre öngörülmemiştir.
Noter tarafından verilen mirasçılık belgesine nasıl itiraz edilir?
Noterlik Kanunu m. 71/C uyarınca noterler tarafından verilen mirasçılık belgesine karşı menfaati ihlal edilen kişiler sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir; mahkeme verdiği kararı notere ve Türkiye Noterler Birliğine bildirir.
Mirasçılık belgesinin iptali davası kimlere karşı açılmalıdır?
Dava, iptali istenen belgede mirasçı olarak gösterilen kişilerin tamamına karşı açılmalıdır. Bu kişiler mecburi dava arkadaşıdır ve aralarından biri ölmüşse ölenin mirasçıları davalı gösterilmelidir.
Atanmış mirasçı yasal mirasçılık belgesinin iptalini isteyebilir mi?
Kural olarak isteyemez; Türk Medeni Kanunu m. 598 ve Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/3053, K. 2018/8027 sayılı ilamı uyarınca atanmış mirasçının kan ve soy bağını gösteren belgeyi iptal ettirmekte aktif husumeti bulunmayıp kendi atanmış mirasçılık belgesini talep etmesi gerekir.
Mahkeme iptal kararıyla birlikte kendiliğinden yeni belge verebilir mi?
Hayır, davacı taraf dava dilekçesinde açıkça yeni bir mirasçılık belgesi verilmesi talebinde bulunmamışsa mahkeme kendiliğinden yeni mirasçılık belgesi veremez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy