Mirasçılar mirası kendi aralarında bölüşemez veya paylaşmak istemezse, paylaşım mahkemeye başvurularak istenebilir. Anlaşmanın kurulduğu durumda paylaşım, yazılı miras paylaşma sözleşmesiyle yapılır.
Paylaşımın iki yolu
Paylaşım iki yoldan biriyle yapılır. Birinci yol, mirasçıların anlaşarak yazılı biçimde düzenlediği miras paylaşma sözleşmesidir. İkinci yol, anlaşma kurulamadığında yargıya başvurularak açılan miras paylaşımı davasıdır.
Miras paylaşma sözleşmesinin yazılı yapılması, geçerlilik şartıdır. Taraflar böyle bir sözleşme yapamazsa yargı yoluna başvurarak miras paylaşımı davası açabilir.
Sözleşmeyle paylaşımda bütün mirasçıların onayı gerekir. Her mirasçı belirli bir pay oranında değil, terekenin tamamında hak sahibidir. Sözleşme geçerliyse ve bütün mirasçılar tarafsa tereke malları sözleşmeye göre bölüştürülür.
Mirasçılardan biri paylaşma sözleşmesine imza vermezse satış, ortak karar olmadan gerçekleşmez. Diğer mirasçıların satış için dava hakkı vardır.
Davanın kapsamı
Mirasçılar, paylaşım yapılıncaya kadar bu davayı açabilir. Terekenin tamamının paylaştırılması istenebileceği gibi bir kısmının paylaştırılması da istenebilir. Dava, yalnız malvarlığını değil mirasbırakanın borçlarını da kapsar.
Mirasbırakan, vasiyetname hazırlayarak mirasın kimlere bırakılacağını belirleyebilir. Tereke paylaştırılırken saklı paylı mirasçıların haklarının gözetilmesi gerekir.
Altsoyun mirasçılığı
Türk Medeni Kanunu’nun 495. maddesine göre mirasbırakanın birinci derece mirasçıları altsoyudur. Çocuklar eşit olarak mirasçıdır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 495Kaynağı aç
Aynı maddeye göre mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır.
Sağ kalan eşin payı
Türk Medeni Kanunu’nun 499. maddesine göre sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre kanunda sayılan oranlarda mirasçı olur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 499Kaynağı aç
Eş, mirasbırakanın altsoyuyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birine hak kazanır. Mirasbırakanın ana ve baba zümresiyle birlikteyse mirasın yarısına mirasçı olur.
Eş, büyük ana ve büyük babalar ile onların çocuklarıyla birlikteyse mirasın dörtte üçüne mirasçı olur. Bu kişiler de yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
Tenkis davasının süreleri
Tenkis davası, paylaşım davasından ayrıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 571. maddesine göre tenkis davası açma hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Ayrıca vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından on yıl geçmesi de bu hakkı düşürür.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 571Kaynağı aç
Bir tasarrufun iptali önceki tasarrufu yürürlüğe sokarsa, bu süreler iptal kararının kesinleştiği tarihte işlemeye başlar.
Tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. Bu imkân tenkis iddiasına ilişkindir ve paylaşım davası için ayrı bir süre kuralı kurmaz.
Miras paylaşımı nasıl yapılır?
Paylaşım, mirasçıların anlaşmasıyla yapılan yazılı paylaşma sözleşmesiyle veya anlaşma kurulamazsa miras paylaşımı davasıyla yapılır.
Paylaşma sözleşmesi için herkesin onayı gerekir mi?
Evet. Sözleşmeyle paylaşımda bütün mirasçıların onayı gerekir; geçerli bölüşüm için hepsinin sözleşmeye taraf olması da aranır.
Paylaşım davasında borçlar dikkate alınır mı?
Evet. Miras paylaşımı davasında yalnız mirasbırakanın malvarlığı değil, borçları da kapsama girer.
Eş çocuklarla birlikte mirasın ne kadarını alır?
Sağ kalan eş, mirasbırakanın altsoyuyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birine mirasçı olur.
Tenkis davası hangi süre sonunda düşer?
Hak, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Ayrıca vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından on yıl geçmesi de hakkı düşürür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy