Miras Davası Açmanın Temel Şartı ve Mirasçılık Belgesi
Miras davası açılabilmesi için mirasbırakanın ölmüş olması gerekir. Mirasbırakan kişi sağ olduğu sürece mirasçılar miras üzerinde hak sahibi olamazlar ve bu nedenle miras davası açamazlar. Miras, kişinin ölümünden sonra malvarlığının yasal mirasçılarına geçmesiyle uyuşmazlığa konu edilebilir.
Miras davası açabilmek için öncelikle mirasçı olunduğunun resmi olarak ispatlanması gerekir. Bu kapsamda ilk aşamada noterliklerden veya sulh hukuk mahkemelerinden veraset ilamı olarak da adlandırılan mirasçılık belgesinin alınması gerekmektedir.
Mirasbırakanın Tasarruf Özgürlüğü
Türk Medeni Kanunu m. 514 uyarınca mirasbırakan, kanunun öngördüğü tasarruf sınırlarına bağlı kalarak terekesinin tamamında ya da belirli bir kısmında vasiyetname veya miras sözleşmesi yoluyla tasarrufta bulunabilir. Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufa konu etmediği malvarlığı değerleri ise kanuni mirasçılarına kalır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 514Kaynağı aç
Dava Açma Usulü ve Dava Dilekçesi
Miras davası açmak için tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi zorunlu değildir. Mirasçılardan biri veya birkaçı, diğer mirasçılara karşı dava açabilir; mahkeme diğer tüm mirasçıları davaya dahil ederek yargılama sürecini yürütür.
Miras davası dilekçesinde mirasbırakanın bilgileri ve ölüm tarihi ile davacı ve davalı olan tüm mirasçıların kimlik ve adres bilgilerine yer verilir. Dilekçede terekede bulunan taşınmazların tapu bilgileri, araçlar, banka hesapları veya değerli eşyaların dökümü gösterilmeli; paylaşım, iptal veya tenkis talebi gibi hukuki talepler ile varsa tanıklar ve diğer deliller belirtilmelidir.
Miras Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Miras uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme genel kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Mirasbırakanın Türkiye’de yerleşim yeri bulunmaması halinde ise terekeye dahil mirasın büyük kısmının bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
Miras uyuşmazlıklarında görevli mahkeme davanın hukuki niteliğine göre şekillenmektedir. Genel miras davalarında asliye hukuk mahkemesi öne çıkmakla birlikte; tereke ortaklığının tasfiyesine yönelik ortaklığın giderilmesi davalarında sulh hukuk mahkemesi, saklı pay ihlaline dayalı tenkis, muris muvazaası ve mirasçılık belgesinin iptali taleplerinde ise asliye hukuk mahkemesi görev yapmaktadır.
Tenkis ve Ortaklığın Giderilmesi Davalarında Süreler
Miras ortaklığında ortaklığın giderilmesi davasının herhangi bir zamanaşımına tabi olmaksızın her zaman açılabileceği kuralı bulunmakla birlikte, genel miras taleplerinde mirasın açıldığı tarihten itibaren on yıllık zamanaşımı süresinin işletilebileceği de ifade edilmektedir.
Türk Medeni Kanunu m. 571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmesiyle düşer. Bir tasarrufun iptali bir öncekinin geçerlilik kazanmasını sağlarsa dava süreleri iptal kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Tenkis iddiası def'i yoluyla ileri sürüldüğünde ise herhangi bir hak düşürücü süreye bağlı kalmaksızın her zaman dermeyan edilebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 571Kaynağı aç
Mirasın Reddi Şartları ve Süresi
Türk Medeni Kanunu m. 605 uyarınca yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilirler. Mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 605Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu m. 606 uyarınca miras üç ay içinde reddolunabilir. Bu üç aylık hak düşürücü süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri andan; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için ise mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 606Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu m. 609 uyarınca mirasın reddi, mirasçılar tarafından sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyan verilerek yapılır ve bu bildirimin kayıtsız şartsız olması zorunludur. Sulh hâkimi beyanı resmî tutanakla tespit eder; süresinde yapılan ret beyanı mirasın açıldığı yer sulh mahkemesince özel kütüğe kaydedilir ve talep etmesi halinde reddeden mirasçıya mirası reddettiğini gösterir resmî belge verilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 609Kaynağı aç
Mirasbırakan henüz hayattayken miras davası açılabilir mi?
Hayır, mirasbırakan hayatta olduğu sürece mirasçılar miras üzerinde hak sahibi olamazlar; bu nedenle miras davası ancak mirasbırakanın vefatından sonra açılabilir.
Miras davası açmak için veraset ilamı almak şart mıdır?
Evet, dava açılabilmesi için öncelikle noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi temin edilerek mirasçı sıfatının ispatlanması gerekir.
Miras davası tek bir mirasçı tarafından açılabilir mi?
Evet, tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekmez; bir veya birkaç mirasçı diğer mirasçıları davalı göstererek dava açabilir. Mahkeme diğer mirasçıları davaya dahil eder.
Ortaklığın giderilmesi davası açmak için bir zamanaşımı süresi var mıdır?
Ortaklığın giderilmesi davasının zamanaşımına tabi olmadan her zaman açılabileceği kabul edilmekle beraber, genel miras uyuşmazlıklarında mirasın açılmasından itibaren on yıllık zamanaşımı süresinin uygulanabileceği de belirtilmektedir.
Mirasın reddi süresi ne kadardır ve nereye bildirilir?
Miras, ret süresinin başladığı tarihten itibaren üç ay içinde sulh mahkemesine sözlü veya yazılı kayıtsız şartsız beyanla reddedilir; beyan sulh hâkimince tutanağa bağlanarak özel kütüğe işlenir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy