Mirasbırakan Hayattayken Miras Taksimi ve Terekenin Durumu
Mirasbırakan sağken teknik anlamda miras taksimi yapılması mümkün değildir. Miras, kişinin ölümüyle açılır. Ölüm gerçekleşmeden önce ortada hukuken açılmış bir miras, kesinleşmiş bir tereke ve mirasçılar açısından kazanılmış bir miras payı bulunmamaktadır. Türk Medeni Kanunu düzenlemelerine göre mirasın açılması ölüm şartına bağlıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 676. maddesi anlamındaki miras paylaşma sözleşmesi mirasbırakan öldükten sonra yapılır. Mirasbırakan hayattayken yapılan işlemler, bu madde kapsamındaki miras paylaşma sözleşmesi niteliğinde kabul edilmez.
Henüz Açılmamış Miras Hakkında Yapılan Sözleşmeler
Türk Medeni Kanunu'nun 678. maddesi uyarınca mirasbırakanın katılması veya izni olmaksızın bir mirasçının henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılar veya üçüncü bir kişi ile yapacağı sözleşmeler geçerli değildir. Böyle bir sözleşme gereğince yerine getirilmiş olan edimlerin geri verilmesi istenebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 678Kaynağı aç
Mirasbırakan Sağken Yapılabilecek Miras Planlaması İşlemleri
Mirasbırakan hayattayken malvarlığı üzerinde yapılabilecek hukuki tasarruflar miras taksimi değil, miras planlaması niteliğindedir. Kişi sağlığında mal devri için satış veya bağışlama yolunu seçebileceği gibi, ölünceye kadar bakma akdi tesis edebilir, vasiyetname tanzim edebilir, miras sözleşmesi yapabilir ya da muhtemel mirasçısıyla mirastan feragat anlaşmasına varabilir.
Mirastan Feragat Sözleşmesi ve Şekil Şartları
Türk Medeni Kanunu'nun 528. maddesi uyarınca mirasbırakan, bir mirasçısı ile karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Feragat eden kimse mirasçılık sıfatını kaybeder. Bir karşılık sağlanarak mirastan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 528Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 545. maddesi uyarınca miras sözleşmelerinin sıhhati resmî vasiyetname formunda düzenlenmelerine bağlı kılınmıştır. Bu işlemde tarafların iradelerini resmî memura eş zamanlı olarak beyan etmeleri ve hazırlanan metni memur ile birlikte iki tanığın huzurunda imzalamaları şarttır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 545Kaynağı aç
Feragat karşılığında bir taşınmaz devredilecekse tapu müdürlüğünde ayrıca devir işlemi gerçekleştirilmelidir. Noter huzurunda yapılan feragat sözleşmesi yalnız müstakbel miras hakkı beklentisini kapsadığından, gayrimenkulün mülkiyetini kendiliğinden nakletmez; mülkiyetin geçişi tapuda yapılacak resmî tescil işlemiyle sağlanır.
Feragatte Tenkis Talebi ve Sağlararası Kazandırmalarda Denkleştirme
Mirasbırakan, mirastan feragat eden mirasçıya sağlığında terekenin tasarruf edilebilir kısmını aşan edimlerde bulunmuşsa diğer mirasçılar Türk Medeni Kanunu'nun 573. maddesi uyarınca bunun tenkisini isteyebilirler. Bu durumda mirastan feragat edenin sadece saklı payını aşan miktar tenkise tabi olur ve edimlerin değerlerinin mahsubu mirasta denkleştirme kurallarına göre yapılır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 573Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 574. maddesi gereğince mirastan feragat eden kimse, tenkis sebebiyle terekeye bir malı veya diğer bir değeri geri vermekle yükümlü olursa dilerse tenkise tabi değeri geri verir, dilerse almış olduklarının tamamını terekeye geri vererek mirastan feragat etmemiş gibi paylaşmaya katılır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 574Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 669. maddesi uyarınca yasal mirasçılar, miras paylarına mahsuben mirasbırakandan hayattayken elde ettikleri karşılıksız kazandırmaları terekeye iade yoluyla denkleştirmekle birbirlerine karşı yükümlüdür. Murisin altsoyuna ivazsız olarak sağladığı çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri ya da borçtan ibra gibi kazandırmalar, mirasbırakan tarafından aksi açıkça kararlaştırılmadığı müddetçe denkleştirmeye tabidir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 669Kaynağı aç
Miras Paylaşma Sözleşmesi ile Mirastan Feragat Sözleşmesi Arasındaki Farklar
Türk Medeni Kanunu'nun 676. maddesi doğrultusunda mirasçıların payları belirleyip fiilen teslim almaları ya da kendi aralarında paylaşma sözleşmesi yapmaları taraflar yönünden bağlayıcıdır. Mirasçılar bu sözleşme vasıtasıyla terekeye dahil malların bütünü veya bir bölümü üzerindeki elbirliği mülkiyetini payları ölçüsünde paylı mülkiyete çevirmeyi kararlaştırabilirler. Paylaşma sözleşmesinin hüküm doğurabilmesi için yazılı şekilde akdedilmesi kanuni geçerlilik koşuludur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 676Kaynağı aç
Miras taksim sözleşmesi mirasbırakan öldükten sonra mirasçılar arasında terekenin paylaşılması amacıyla ve yazılı olarak yapılır. Mirastan feragat sözleşmesi ise mirasbırakan hayattayken, mirasbırakan ile muhtemel mirasçı arasında ileride doğabilecek miras hakkı beklentisinden vazgeçilmesi amacıyla resmî vasiyetname şeklinde akdedilir.
Mirasbırakan sağken miras taksimi yapılabilir mi?
Mirasbırakan sağken miras taksimi yapılamaz; miras ancak ölümle açıldığından ölümden önce hukuken açılmış bir miras, kesinleşmiş tereke veya kazanılmış miras payı bulunmamaktadır.
Mirasbırakan hayattayken mirasçılar miras paylaşma sözleşmesi yapabilir mi?
Mirasbırakanın katılması veya izni olmaksızın bir mirasçının henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılarla veya üçüncü bir kişiyle yapacağı sözleşmeler geçerli değildir ve bu kapsamda ifa edilen edimlerin geri verilmesi istenebilir.
Mirastan feragat sözleşmesi altsoyu etkiler mi?
Bir karşılık sağlanarak yapılan mirastan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur.
Mirastan feragat sözleşmesi tapuda taşınmaz mülkiyetini kendiliğinden devreder mi?
Noterde yapılan mirastan feragat sözleşmesi tek başına mülkiyet devri sağlamaz; taşınmaz devrinin geçerli olması için tapuda ayrıca resmî devir işlemi yapılması şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy