Tahkim Yargılamasında Fiziki Duruşma Talebinin Yasal Durumu
Tahkim yargılamalarını düzenleyen kanunlarda taraflara açıkça fiziki duruşma hakkı tanıyan bir yasal hüküm yer almamaktadır.
Hakem Kurulunun Usuli Takdir Yetkisi ve Adil Yargılanma Sınırı
Duruşmaların fiziki veya çevrimiçi formatta yürütülmesi kural olarak hakem kurulunun usuli takdir yetkisi kapsamındadır ve tarafların tahkimde fiziki duruşma hakkı bulunmamaktadır.
Hakem kurulunun duruşma formatını belirleme yetkisi sınırsız olmayıp New York Sözleşmesi madde V(1)(b) uyarınca borçlunun tahkim yargılamasından usulünce haberdar edilmesi ve savunma hakkını kullanabilmesine ilişkin adil yargılanma güvenceleriyle sınırlıdır.
Tahkim Yeri Hukukuna Göre Fiziki Duruşma Yaklaşımları
Tahkim yeri hukukunun yorumlanması yoluyla fiziki duruşma hakkının varlığına ulaşılabileceği kabul edilen ülkeler Ekvador, Tunus, Venezuela, Vietnam, Zimbabve ve azınlık görüşü olarak İsveç'tir. Venezuela hukukunda bu olanak yalnızca ilk ve ön usuli duruşmayla sınırlıdır. İsveç hukukunda ise çoğunluk yaklaşımı çevrimiçi duruşmanın hukuka uygun olduğu yönündedir.
UNCITRAL Model Kanunu'na dayalı tahkim mevzuatına sahip Çin Halk Cumhuriyeti, Bahreyn, Danimarka, Almanya ve Norveç'te fiziki duruşma hakkının mevcudiyeti henüz karara bağlanmamıştır. Bu ülkelerde UNCITRAL Model Kanunu madde 24(1) hükmünde düzenlenen duruşma hakkının fiziki duruşmayı kapsayıp kapsamadığı tartışmalıdır.
İptal ve Tenfiz Süreçlerinde Usul İhlali İddiaları
Tahkim yerinde fiziki duruşma hakkı kabul edilse dahi, tahkim yeri hukukundaki usule ilişkin bir kuralın ihlal edilmesinin New York Sözleşmesi madde V(1)(d) kapsamında tek başına tenfizin reddine yol açıp açmayacağı hususunda farklı yaklaşımlar bulunmaktadır.
Fiziki duruşma yerine yargılamanın çevrimiçi sürdürülmesi kararı tek başına hakem hükmünün iptali ihtimalini son derece zayıf kılmaktadır. Hükmün iptali veya tenfizinin reddedilebilmesi bakımından, taraflardan birinin savunma imkanından yoksun kalması yahut taraflara eşit davranılmaması gibi ilave usuli gerekçelerin varlığı aranmaktadır.
Milletlerarası tahkimde tarafların fiziki duruşma hakkı var mıdır?
Tahkim yargılamasını düzenleyen kanunlarda taraflara açıkça fiziki duruşma hakkı tanıyan bir hüküm bulunmamakta olup duruşma formatının belirlenmesi hakem kurulunun usuli takdir yetkisi kapsamındadır.
Hakem kurulunun duruşma formatını belirleme yetkisi nasıl sınırlandırılır?
Hakem kurulunun takdir yetkisi, New York Sözleşmesi madde V(1)(b) uyarınca borçlunun tahkimden usulünce haberdar edilmesi ve savunma hakkını kullanabilmesi güvenceleriyle sınırlıdır.
Çevrimiçi duruşma yapılması hakem kararının iptaline yol açar mı?
Sadece fiziki duruşma yerine çevrimiçi duruşmaya devam edilmesi kararına dayalı olarak hakem kararının iptal edilme riski çok düşüktür; iptal veya tenfizin reddi için savunma hakkının kullanılamaması veya eşit muamele ilkesinin çiğnenmesi gibi ek gerekçeler aranır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy