Meslekten İhraç Sebepleri: Memur ve Kolluk Personeli

by Avukat Erdal Ersoy
Meslekten İhraç Sebepleri: Memur ve Kolluk Personeli

Devlet Memurluğundan Çıkarma Sebepleri

Devlet memurları bakımından ideolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükun ve çalışma düzenini bozmak, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engellemek, boykot, işgal, grev veya işi yavaşlatma eylemlerine katılmak ya da bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmeyerek bunları tahrik ve teşvik etmek memurluktan çıkarma yaptırımına bağlanmış fiillerdendir. Siyasi partiye girmek de bu kapsamda değerlendirilmektedir. Bunların yanı sıra yasaklanmış her türlü yayını basmak, çoğaltmak, dağıtmak ya da siyasi veya ideolojik amaçlı afiş, bildiri ve pankartları kurumun herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek yaptırım kapsamındaki fiiller arasında yer almaktadır.

Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek memurluktan çıkarma sebebi olarak düzenlenmiştir. Savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak ile amirlere, maiyetteki personele veya iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak da ihraç yaptırımına tabidir. Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak ile yetki almaksızın gizli bilgileri açıklamak da devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren haller arasındadır.

7068 Sayılı Kanun Kapsamında Kolluk Personelinin İhraç Halleri

Emniyet teşkilatında görev yapan polisler ile Jandarma Genel Komutanlığı mensupları, disiplin işlemleri ve meslekten çıkarma bakımından 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun hükümlerine tabidir; her iki kolluk birimi de aynı sebeplerden mütevellit aynı yaptırımla karşılaşabilmektedir. Bu Kanun'un 8. maddesi kapsamında, görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak ya da personel arasında bu yolda ayrımcı tutum ve davranışlarda bulunmak (m. 8/6-a) meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasındadır.

7068 sayılı GENEL KOLLUK DİSİPLİN HÜKÜMLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
MADDE 8- (1) Uyarma cezasını gerektiren fiiller şunlardır: a) Silahını, araç ve gerecini, giyim ve kuşamını temiz tutmamak, çalıştığı yerin temizliğine özen göstermemek. b) Yetkili makamlarca belirlenmiş tasarruf tedbirlerine riayet etmemek veya kullanımına sunulan kamu kaynaklarının kullanılmasında gösterilmesi gereken makul seviyedeki özeni göstermemek. c) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir özrü olmaksızın belirli zamanda yapılması gereken faaliyetlere geç kalmak. ç) (Mülga:18/10/2018-7148/36 md.) d) Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek. e) Nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak. f) Emrin icrası veya sonuçları ile katılım sağlanan toplantılarla ilgili olarak görevlendirme yapan amire bilgi vermemek. g) Usulüne uygun olarak kendisine verilmiş olan bir emir üzerine; emrin uygun olmadığı, yanlış verildiği, yapılamayacağı ve benzeri şekillerde amirini alenen eleştirmek veya amire karşı itirazda bulunmak (Amir tarafından karar verilene kadar astın fikrini savunması veya emrin kanunsuz olduğu hususundaki kanaatini belirtmek için amire yaptığı itiraz bu kapsamda disiplinsizlik teşkil etmez.). (2) Kınama cezasını gerektiren fiiller şunlardır: a) Görev sırasında (…)[1], mevzuat veya talimatlarla yasaklanan davranışlarda bulunmak. b) Mevzuatta belirlenmiş usul ve kurallara riayet etmeden sözlü, yazılı veya elektronik olarak müracaat veya şikâyette bulunmak. c) Nöbeti teslimden sonra görev yerine özürsüz olarak geç dönmek. ç) Bildirimleri süresi içerisinde yerine ulaştırmamak. d) Mevzuat veya talimatlarla taşınmasına veya bulundurulmasına izin verilmiş olanlar dışında, mesleğin ciddiyeti ile bağdaşmayacak biçimde yüzük, bilezik, kolye, madalyon, rozet ve benzeri şeyleri takmak. e) Görev sırasında veya dışında kendisi ile aynı rütbede çalışanlara veya mesai arkadaşlarına karşı saygısız davranmak. f) Mevzuat ve talimatlarla kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda bulunmak. g) Amirleri, üstleri, aynı rütbedeki veya çalışma arkadaşları hakkında ve onların bulunmadığı ortamlarda, onların (…)[2] kişilikleri hakkında kötüleyici veya konuştuğu kişilerde kötü intiba bırakacak tarzda olumsuz sözler söylemek. ğ) Zati demirbaş tabanca veya geçici olarak verilen demirbaş tabancanın üzerinde orijinalliğini bozacak boya, kaplama, gravür veya ciddiyetle bağdaşmayacak şekil, desen, resim ve karakter gibi değişiklikler yapmak. h) Mevzuata veya mesleki teamüllere aykırı hitaplarda bulunmak. ı) Bu fıkrada disiplinsizlik olarak saptanan eylem, işlem, tutum ve davranışlar dışında herhangi bir biçimde görevin takdir ve yerine getirilmesinde müsamaha ve savsaklama göstermek. i) (Mülga:18/10/2018-7148/36 md.) (3) Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller şunlardır: а) Üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller; 1) Mevzuat veya talimata aykırı olarak eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkmak. 2) Amir ve üstlerinin, görev ve mesleki konulara veya tutum ve davranışlarına ilişkin uyarılarına uymamak ya da bu uyarılara kayıtsız kalmak, amir ve üstleri tarafından sorulan soruları gereken süre içinde yanıtlamamak. 3) Özlük hakları ile ilgili veya başka bir kişisel menfaat temini için başkalarını aracı koyup öncelik ve ayrıcalık talep etmek. 4) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir bir özrü olmaksızın yirmidört saate kadar göreve gelmemek. 5) Görev dışında amir veya üstlerine saygısız davranmak. 6) Nöbet görevine gelmemek veya nöbet ya da nokta görevinde mevzuatla ve/veya talimatlarla belirlenen kurallara aykırı hareket etmek.[3] 7) Görevli bulunduğu sırada görev gereği olmaksızın veya amirin izni olmadan resmi kıyafet ile kahvehane, kıraathane, lokal, kulüp ve benzeri yerlerde oturmak. 8) Amirinden izin almaksızın görevli bulunduğu il sınırları dışına çıkmak. 9) Emrinde çalışanları veya Devletin araç ve gereçlerini idarece kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın özel işlerinde kullanmak. 10) Kendisine verilmiş olan personel kimlik kartını kabul edilebilir bir neden olmaksızın kaybetmek. 11) Bazı isteklerini yerine getirmek, kişisel bir menfaat sağlamak, görev veya sorumluluktan kaçmak gibi amaçlarla hastalığını abartmak veya olmadığı halde bir rahatsızlığı varmış gibi göstererek günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık haline getirmek. 12) Herhangi bir yolu, yeri veya kişiyi arayıp soranlara cevap vermemek, baştan savmak. 13) Görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özrü olmaksızın belirtilen sürede bitirmemek. 14) Haklı bir neden olmadan kişileri bekletmek. 15) Selamlama ile ilgili olarak belirlenmiş kurallara riayet etmemek. 16) Resmi protokol kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak. 17) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Görevdeyken, yetkili makamlar tarafından izin verilen durumlar haricinde görev veya hizmetle ilgisi olmayan işlerle uğraşmak. 18) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Kılık ve kıyafet ile ilgili olarak mevzuatta belirlenmiş kurallara uymamak. b) Dört ila on günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller; 1) Kendisi ile aynı rütbede çalışanlara, astlarına veya mesai arkadaşlarına karşı onur kırıcı söz söylemek, davranışta bulunmak veya söz, yazı ya da eylemle hakaret etmek. 2) Resmi belge veya göreve ilişkin evrakı kaybetmek. 3) Önlem almamak veya tedbirli davranmamak yüzünden Devlet malı eşyanın hasar görmesine veya kaybolmasına neden olmak.3 4) İzinli olduğu zamanlarda resmi kıyafetle, izinli olmadığı zamanlarda görevli olmaksızın resmi veya sivil kıyafetle, personelin girmesine veya oturup eğlenmesine izin verilen yerler dışındaki kahvehane, lokal, kulüp veya benzeri yerlerde oyun oynamak. 5) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir bir özrü olmaksızın yirmidört saatten fazla ve iki güne kadar (ikinci gün dahil) göreve gelmemek. 6) Mühür veya beratını kabul edilebilir bir neden olmaksızın kaybetmek. 7) Yükümlü bulunduğu devir ve teslim işlemlerini tamamlamadan ya da devir ve teslim işleri tamamlanamadığı takdirde ilgili mevzuatında belirtilen süre dolmadan görev yerinden ayrılmak. 8) Görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri görevin sona ermesine ya da kurumca istenmesine rağmen geri vermemek. 9) İzin verilen haller dışında üniforma giymemek. c) Onbir ila onbeş günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller; 1) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir bir özrü olmaksızın iki günden fazla ve üç güne kadar (üçüncü gün dahil) görevine gelmemek. 2) İzinli bulunduğu sürede, hizmet ve görevin gerektirdiği durumlarda, görevine derhal dönmesi kendisine sözlü, yazılı ya da herhangi bir iletişim vasıtasıyla duyurulduğu halde, kabul edilebilir özrü bulunmaksızın görevine makul sürede dönmemek. 3) Amir ve üstlerine iletilmesi gereken olay, bilgi ve emirleri zamanında iletmemek. 4) Görev sırasında kişilere karşı onur kırıcı söz söylemek veya davranışta bulunmak. 5) Denetleme ve soruşturmaları uzatmak, denetleme raporları ve soruşturma raporlarını süresinde ilgili yerlere vermemek veya göndermemek ya da kabul edilebilir bir neden olmadan soruşturmayı eksik bırakmak. (4) Kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller şunlardır: а) Dört ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller; 1) Amir ve memurlara görevle ilgili olarak yalan söylemek. 2) Denetim görevini yerine getirmemek. 3) İzinsiz ya da kurumca kabul edilebilir özrü olmaksızın kesintisiz olarak üç günden fazla ve beş güne kadar (beşinci gün dahil) göreve gelmemek. 4) Amirlerini, üstlerini, aynı rütbedeki arkadaşlarını, astlarını veya diğer mesai arkadaşlarını haksız yere şikâyet etmek. 5) Astlarını, aynı rütbedeki arkadaşlarını ve diğer mesai arkadaşlarını dövme girişiminde bulunmak. 6) Toplu olarak sözlü veya yazılı şikâyette bulunmak. 7) Görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak. 8) Bu Kanunda ayrıca disiplinsizlik olarak tanımlanmamış olmak kaydıyla astları veya mesai arkadaşlarına yönelik olarak sürekli ve sistemli her türlü baskı ve taciz uygulamak. b) Altı ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller; 1) Doğrudan veya aracı eliyle astlarından ya da iş sahiplerinden hediye veya borç almak. 2) Kabul edilebilir mücbir sebepler haricinde borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline getirmek. 3) Görevde kullanılan telsiz haberleşme araçlarıyla görevle ilgili olmayan veya saygısızca konuşmalar yapmak ya da anlaşılmaz sesler çıkarmak. 4) Teslim aldığı her çeşit motorlu araç, makine, cihaz ve teçhizatta ağır kusur veya hizmetten ayrılabilen kişisel kusurla hasara sebep olmak. 5) (İptal alt bend: Anayasa Mahkemesinin 4/5/2023 Tarihli ve E: 2023/24, K: 2023/91 Sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenleme:21/11/2024-7533/39 md.) Görev sırasında veya dışında kurumun hiyerarşik düzenini bozacak veya amirin ya da üstlerinin otoritesini zedeleyecek şekilde amir ya da üstlerinin eylem veya işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak. 6) Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak. 7) Bir görevin kendisine tevdi edildiğini öğrendikten sonra mazeretler ileri sürmek suretiyle göreve başlamayı geciktirmek. c) On ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller; 1) Amir ve üstlerine iletilmesi gereken olayları ve bunlarla ilgili bilgileri amirlerinden ve resmen istenmesi halinde görevli ve yetkili kuruluş ve kişilerden gizlemek. 2) Yetkili olmadığı halde basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları veya diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna bilgi ya da demeç vermek. 3) Silahla dikkatsizlik, tedbirsizlik veya ihmal sonucu yaralamaya sebebiyet vermek, kendisini yaralamak ya da bu fiillerin başkaları tarafından işlenmesine neden olmak.3 4) Hizmet aracıyla ağır kusuru veya hizmetten ayrılabilen kişisel kusuruyla trafik kazası sonucu yaralamaya sebebiyet vermek. 5) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Aynı rütbedeki meslektaşları ile diğer mesai arkadaşlarını tehdit etmek, (5) Uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller şunlardır: a) Oniki ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller; 1) Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak. 2) Görev sırasında kişilere veya herhangi bir nedenle kurum binalarına gelen ya da getirilenlere hakaret etmek. b) Onaltı ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller; 1) Devlet malı motorlu araçları, muhabere araçlarını, silah veya mühimmatı ihmal nedeniyle kaybetmek. 2) Hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak. 3) (Değişik:18/10/2018-7148/36 md.) Görev sırasında herhangi bir şekilde uyumak veya uyuklamak. c) Yirmi ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller; 1) İzinsiz veya kurumca kabul edilebilir özrü olmaksızın kesintisiz olarak beş günden fazla ve dokuz güne kadar (dokuzuncu gün dahil) görevine gelmemek. 2) Muhafazası veya sevkiyle yükümlü bulunduğu şüpheli, sanık, tutuklu veya hükümlünün uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak. 3) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Kanunun verdiği yetkiye dayalı olmaksızın spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını oynamak. ç) Yirmidört ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller; 1) Silahla dikkatsizlik, tedbirsizlik veya ihmal sonucu ölüme sebebiyet vermek ya da bu fiilin başkaları tarafından işlenmesine neden olmak.[4] 2) Silahla yaralama suçunu kasten işlemek.4 3) Meskûn yerlerde, binalarda, herkesin dolaşıp gezebileceği veya oturabileceği yerlerde silah atmak. 4) Amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek. 5) Amirin izni olmaksızın görev yerini terk etmek. 6) Kişinin iffetine yönelik söz söylemek, fiil veya harekette bulunmak. 7) Amir veya üste hakaret etmek. 8) Amir veya üstlerini söz, yazı, tutum veya davranışlarıyla küçümsemek. 9) Amir veya üstlerini dövmeye teşebbüs etmek. 10) Amir veya üstlerini sözlü veya fiili olarak tehdit etmek. 11) Göreve ilişkin her türlü yazılı kağıt, belge, mikrofilm aslı veya kopyalarını kasıtlı olarak yok etmek, ortadan kaldırmak ya da belge niteliği taşıyan bilgisayar programlarını, dosyalarını, verilerini hukuka aykırı olarak ele geçirmek, başkasına zarar vermek üzere kullanmak, tahrip etmek, değiştirmek, silmek, sistemin işlemesine engel olmak ya da yanlış biçimde işlemesini sağlamak. 12) Kriptolu telsiz cihazının ve her türlü kriptolu cihazın kaybını veya çalındığını, idarece kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın ilgili birime derhal bildirmemek. 13) Hizmet aracıyla ağır kusuru veya hizmetten ayrılabilen kişisel kusuruyla trafik kazası sonucu ölüme sebebiyet vermek. (6) Meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller şunlardır: a) Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak veya personel arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak. b) Göreve çıkılmaması için propaganda yapmak, kışkırtmak, zorlamak, karar alınmasını sağlamak, alınan bu karara katılmak veya karar uyarınca göreve çıkmamak. c) Amir ya da üstlerinin icraatına karşı çıkmak ve bu hareketi toplu hale dönüştürerek görev yapılmasını ya da göreve çıkılmasını engellemek, buna katılmak, katılmaya tahrik ya da teşvik etmek. ç) Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak. d) Hizmetle ilgili her türlü dosya, kayıt, resmi evrak veya belgeyi ya da örneklerini yetkisiz kişilere vermek, verilmesini emretmek, verilmesine göz yummak. e) Gizli tutulması zorunlu olan ve görev ile ilgili bulunan bilgi ve belgeleri görevli veya yetkili olmayan kişilere açıklamak. f) Muhafazası veya sevkiyle görevli olduğu şüpheli, sanık, tutuklu veya hükümlünün kaçmasına bilerek ve isteyerek imkân vermek. g) Bilerek ve isteyerek suç kanıtlarını yok etmek veya bunların yok olmasına neden olmak, kanıtları silmek, gizlemek, değiştirmek, bozmak veya bu fiillere yardımcı olmak. ğ) Devlet malı araç, gereç, hayvan, silah, mermi ve mühimmatı satmak veya mal edinmek, personel kimlik kartını, araç, gereç, hayvan, silah ve mühimmatı başkalarının kullanımına vermek. h) Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek. ı) Görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak. i) Mesleğin saygınlığını zedeleyecek şekilde uygunsuz yerlere gitmek. j) Görev mahallinde veya görevli bulunduğu sırada alkollü içki içmek veya içilmesine göz yummak. k) Göreve sarhoş veya alkollü içki içtiği belli olacak biçimde gelmek. l) Resmi kıyafetle umuma açık yerlerde alkollü içki içmek veya resmi kıyafetli olarak gizlenemeyecek derecede sarhoş görünmek. m) Uyuşturucu maddeleri yapmak veya kullanmak, bunların yapılmasına, kullanılmasına, saklanmasına, nakledilmesine, yakalanacağı sırada ortadan kaldırılmasına, satılmasına veya satın alınmasına aracı olmak, kullanılmasını kolaylaştırmak ya da özendirmek.[5] n) Kumar oynamak veya oynatmak, kumar oynatanlarla ilişki kurmak. o) Kaçakçılık yapmak veya kaçakçılarla ilişki kurmak. ö) Geliri ile uygun sayılmayacak biçimde yaşadığı ve aşırı harcamada bulunduğu kanıtlanmış olmak ve bunun haklı kaynağını gösterememek. p) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile öngörülen grev yasağı kapsamına giren eylemlerde bulunmak. r) Devlet memurları tarafından yapılamayacağı 657 sayılı Kanunda belirtilen kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak. s) Siyasi partilerin yararına veya zararına çalışmak ya da siyasal eylemlerde bulunmak, görevli olmaksızın siyasal amaçla yapılacak açık veya kapalı yer toplantılarına ya da gösteri yürüyüşlerine katılmak. ş) İffetsizliği bilinen veya anlaşılmış olan bir kimse ile bilerek evlenmek ya da evlilik bağını devam ettirmek veya böyle bir kimseyi yanında bulundurmak ya da nikahsız olarak devamlı surette yaşamakta ısrar etmek. t) Kanuna aykırı olarak sendikalara üye olmak, sendikaların veya üyesi bulunmadıkları derneklerin yapacakları bilimsel, kültürel ve teknik nitelik taşımayan açık veya kapalı yer toplantılarına ya da gösteri yürüyüşlerine görevli olmaksızın katılmak, açık yer toplantı ve gösteri yürüyüşlerine resmi kıyafetli veya silahlı olarak katılmak ya da üyesi bulundukları derneklerin tüzüklerinde belirtilen amaçları dışındaki çalışmalarını veya bu nitelikteki toplantı ya da gösteri yürüyüşlerini düzenlemek veya bunlara katılmak. u) Görevde kullanılan telsiz, telefon haberleşmesini veya kurum içi iletişim sistemlerini kasıtlı olarak engellemek. ü) Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek. v) Amir ya da üste karşı itaatsizliğe, mukavemete ya da fiilen taarruza tahrik ya da teşvik etmek. y) Menşei belli olmayan, bulundurulması ve taşınması yasak olan her çeşit silah, mühimmat ve benzerlerini bulundurmak. z) Hukuka aykırı olarak kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal etmek, kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini ifşa etmek, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın kaydetmek, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların kaydedilmesi suretiyle elde edilen verileri ifşa etmek, kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal etmek, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri ifşa etmek, kişisel verileri kaydetmek, kişisel verileri bir başkasına vermek, yaymak veya ele geçirmek, kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olduğu halde bu görevini kasıtlı olarak yerine getirmemek, gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla suç delillerini yok etmek, silmek, gizlemek, değiştirmek veya bozmak, sayılan fiilleri emir vererek yaptırmak. aa) Yetkili olmadığı halde hukuka aykırı olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapmak, bu şekilde elde edilen bilgileri paylaşmak veya yayın yoluyla duyurmak, log kayıtlarını değiştirmek veya silmek. bb) Görevi gereği öğrendiği veya edindiği kişisel bilgi veya belgeleri yetkisiz kişilerle paylaşmak ya da basın ve yayın kuruluşlarına veya diğer iletişim kanallarına vermek. cc) Bir kimseyle gayri tabii mukarenette bulunmak yahut bu fiili kendisine rızasıyla yaptırmak. çç) Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara ve benzeri kötü alışkanlıklara düşkün olmak. dd) Üstlerine, aynı rütbedeki meslektaşları ile diğer mesai arkadaşlarına fiili tecavüzde bulunmak.[6] ee) Görevde kullanılan telsiz haberleşme araçlarıyla amir ya da üstleri hakkında olumsuz yönde eleştirici nitelikte konuşmalar yapmak. ff) Dernek kurmak ya da spor dernekleri dışındaki derneklere üye olmak. gg) Vakıf kurmak veya Bakanlıkça belirlenmiş vakıflardan başka vakıfların organlarında görev almak. hh) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran ya da fuhuş için aracılık eden veya yer temin eden kişilerle bilerek ilişki kurmak. (7) (Değişik:17/1/2019-7161/64 md.) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında, terfileri 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve 10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu hükümlerine tabi olan personelin; a) Kısa süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/5’i ila 1/4’ü, b) Uzun süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/3’ü ila 1/2’si, kesilir. (8) Yedinci fıkrada yer alan cezalar yetkili disiplin kurullarınca verilir. Devlet memurluğundan çıkarma

Göreve çıkılmaması için propaganda yapmak, kışkırtmak, zorlamak, karar alınmasını sağlamak, alınan bu karara katılmak veya karar uyarınca göreve çıkmamak (m. 8/6-b) ile amir ya da üstlerin icraatına karşı çıkıp bu hareketi toplu hale dönüştürerek göreve çıkılmasını engellemek, buna katılmak ya da katılmaya tahrik etmek (m. 8/6-c) ihraç sebebidir. Yetkisini veya nüfuzunu kendisine ya da başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak da (m. 8/6-ç) aynı yaptırımı gerektirmektedir.

Hizmetle ilgili her türlü dosya, kayıt, resmi evrak veya belgeyi ya da örneklerini yetkisiz kişilere vermek, verilmesini emretmek veya verilmesine göz yummak (m. 8/6-d) ile gizli tutulması zorunlu olan ve görevle ilgili bulunan bilgi ve belgeleri görevli ya da yetkili olmayan kişilere açıklamak (m. 8/6-e) meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiillerdendir. Muhafazası veya sevkiyle görevli olunan şüpheli, sanık, tutuklu veya hükümlünün kaçmasına bilerek ve isteyerek imkân vermek (m. 8/6-f) ile bilerek ve isteyerek suç kanıtlarını yok etmek, silmek, gizlemek, değiştirmek veya bu fiillere yardımcı olmak (m. 8/6-g) da ihraç kapsamındadır.

Devlet malı araç, gereç, hayvan, silah, mermi ve mühimmatı satmak veya mal edinmek, personel kimlik kartını ya da bu malzemeleri başkalarının kullanımına vermek (m. 8/6-ğ) meslekten çıkarma cezasını doğuran hallerdendir. Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek ya da tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek (m. 8/6-h) de ihraç fiiline örnek oluşturmaktadır.

Görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak ya da bilinen veya görülen bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak (m. 8/6-ı) ihraç sebebidir. Mesleğin saygınlığını zedeleyecek şekilde uygunsuz yerlere gitmek (m. 8/6-i), görev mahallinde ya da görevli bulunulan sırada alkollü içki içmek veya içilmesine göz yummak (m. 8/6-j), göreve sarhoş ya da alkollü olduğu belli olacak biçimde gelmek (m. 8/6-k) ve resmi kıyafetle umuma açık yerlerde alkollü içki içmek veya gizlenemeyecek derecede sarhoş görünmek (m. 8/6-l) de meslekten çıkarma yaptırımına bağlanmıştır.

Uyuşturucu maddeleri yapmak veya kullanmak, bunların yapılmasına, kullanılmasına, saklanmasına, nakledilmesine, satılmasına ya da satın alınmasına aracı olmak, kullanılmasını kolaylaştırmak ya da özendirmek (m. 8/6-m) ile kumar oynamak veya oynatmak, kumar oynatanlarla ilişki kurmak (m. 8/6-n) ve kaçakçılık yapmak veya kaçakçılarla ilişki kurmak (m. 8/6-o) kolluk personeli açısından ihraç sonucunu doğuran fiillerdir.

Geliri ile uygun sayılmayacak biçimde yaşadığı ve aşırı harcamada bulunduğu kanıtlanmış olmak ve bunun haklı kaynağını gösterememek (m. 8/6-ö) meslekten çıkarma cezasını gerektiren bir diğer haldir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile öngörülen grev yasağı kapsamına giren eylemlerde bulunmak (m. 8/6-p) ve Devlet memurlarının yapamayacağı 657 sayılı Kanunda belirtilen kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak (m. 8/6-r) genel kolluk personelini ayrıca ihraçla karşı karşıya bırakmaktadır.

Siyasi partilerin yararına veya zararına çalışmak ya da siyasal eylemlerde bulunmak, görevli olmaksızın siyasal amaçlı toplantı veya gösteri yürüyüşlerine katılmak (m. 8/6-s) ihraç nedenidir. İffetsizliği bilinen veya anlaşılmış bir kimse ile bilerek evlenmek ya da evlilik bağını sürdürmek, böyle bir kimseyi yanında bulundurmak ya da nikahsız olarak devamlı surette yaşamakta ısrar etmek (m. 8/6-ş) de meslekten çıkarma cezasını gerektiren haller arasında sayılmıştır.

Hukuka aykırı olarak kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal etmek, haberleşme içeriklerini ifşa etmek ya da aleni olmayan konuşmaları taraflardan birinin rızası olmaksızın kaydetmek (m. 8/6-z) meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiillerdendir. Yetkili olmadığı halde hukuka aykırı biçimde elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapmak, bu yolla elde edilen bilgileri paylaşmak veya yayın yoluyla duyurmak ya da log kayıtlarını değiştirmek veya silmek de (m. 8/6-aa) ihraç kapsamındadır.

Görevde kullanılan telsiz, telefon haberleşmesini veya kurum içi iletişim sistemlerini kasıtlı olarak engellemek (m. 8/6-u), mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici ya da amir veya üstlerin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte bildiri dağıtmak (m. 8/6-ü) ile görevde kullanılan telsiz haberleşme araçlarıyla amir ya da üstler hakkında olumsuz eleştirici nitelikte konuşmalar yapmak (m. 8/6-ee) ayrıca ihraç fiilleri arasında sayılmıştır. Amir ya da üste karşı itaatsizliğe, mukavemete ya da fiilen taarruza tahrik ya da teşvik etmek (m. 8/6-v) ve üstlerine ya da meslektaşlarına fiili tecavüzde bulunmak (m. 8/6-dd) da meslekten çıkarma yaptırımına tabidir.

Kanuna aykırı olarak sendikalara üye olmak, bilimsel, kültürel ve teknik nitelik taşımayan toplantı veya yürüyüşlere görevli olmaksızın katılmak (m. 8/6-t) ile resmi kıyafetle ya da silahlı olarak açık yer toplantı ve yürüyüşlerine katılmak ve spor dernekleri dışındaki derneklere üye olmak ya da Bakanlıkça belirlenenler dışında kalan vakıf organlarında görev almak (m. 8/6-ff, gg) de meslekten çıkarma cezasını doğuran haller arasında sayılmaktadır.

Bir kimseyle gayri tabii mukarenette bulunmak ya da bu fiili kendisine rızasıyla yaptırmak (m. 8/6-cc) ile görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara ve kötü alışkanlıklara düşkün olmak (m. 8/6-çç) meslekten çıkarma yaptırımına bağlanmıştır. 7148 sayılı Kanun'un 36. maddesiyle eklenen düzenleme uyarınca fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran ya da fuhuş için aracılık eden veya yer temin eden kişilerle bilerek ilişki kurmak (m. 8/6-hh) da ihraç sebebi olarak kanun metnine girmiştir.

Askeri Personel Yönünden Öne Çıkan İhraç Halleri

Silahlı Kuvvetler bünyesinde nafaka, trafik kazası, doğal afet, personelin öngöremeyeceği şekilde ülke genelinde yaşanan olağanüstü ekonomik dalgalanmalar, ani devalüasyonlar, sağlık ve tedavi giderleri ile kefillik gibi zorunluluk halleri dışında aşırı derecede borçlanmaya düşkün olmak ve borçlarını ödememeyi alışkanlık haline getirmek ihraç gerekçeleri arasında yer almaktadır. Geçerli bir mazereti olmaksızın kesintisiz olarak bir yıldan fazla süreyle izin süresini geçirmek veya firar halinde bulunmak da ihraç yaptırımını doğuran haller arasında sayılmıştır.

Disiplin Soruşturmasında Zamanaşımı

Meslekten ve devlet memurluğundan çıkarma yaptırımı gerektiren fiillerde altı ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğramaktadır. Bunun yanı sıra ihraç cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde meslekten çıkarma cezası verilmemesi halinde de ceza verme yetkisi düşmektedir.

Usul Güvenceleri: Savunma Hakkı ve Disiplin Kurulu

Meslekten çıkarma cezası verilmeden önce ilgilinin disiplin kuruluna sevk edilmesi ve yazılı savunmasının alınması zorunludur. Yazılı savunması alınmadan kurul kararı ile tesis edilen işlem, savunma hakkının açık ihlali niteliğinde olup usul yönünden sakatlık oluşturur. Kişinin disiplin kuruluna çıkarılmasının ardından kurulda sözlü savunması da alınır.

İdari Yargıda İptal Davası

Meslekten veya memurluktan çıkarma işlemi idari işlem niteliğinde olup idare mahkemelerinde açılacak iptal davasının konusunu oluşturur. Polis ve jandarma personeline yönelik meslekten çıkarma kararlarına karşı kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekmektedir; bu süre içinde dava açılmaması durumunda işlem kesinleşmektedir.

Meslekten ihraç kararına karşı açılan iptal davasında, davacı yoksun kaldığı parasal hakların iadesini de talep edebilir. Bu talep dava sürecinde ileri sürüldüğü takdirde, davanın kabul edilmesiyle birlikte yoksun kalınan parasal haklar ihraç tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iade edilir. Söz konusu talebin iptal davası sırasında ileri sürülmemesi halinde ilgili haklar sonradan açılacak tam yargı davasına konu edilebilir.

Meslekten ihraç kararına karşı dava açma süresi ne kadardır?

Polis ve jandarma personelinin meslekten çıkarılmasına ilişkin kararlara karşı kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekmektedir. Bu süre geçirildiğinde işlem kesinleşmektedir.

İhraç davası kazanılırsa yoksun kalınan maaşlar geri alınabilir mi?

İptal davası sırasında bu yönde talepte bulunulmuşsa, dava kabul edildiğinde ihraç tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte maaşların iadesi yapılır. Talep iptal davasında ileri sürülmemiş ise parasal haklar sonradan açılacak tam yargı davasına konu edilebilir.

Savunma alınmadan meslekten çıkarma kararı verilebilir mi?

Hayır. Meslekten çıkarma cezası verilmeden önce ilgilinin disiplin kuruluna sevk edilmesi ve yazılı savunmasının alınması zorunludur; usulüne uygun savunma imkânı tanınmadan tesis edilen işlem usul yönünden sakatlık oluşturur.

Devlet memuru kaç gün özürsüz işe gelmezse ihraç edilebilir?

Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelinmemesi, devlet memurluğundan çıkarma yaptırımını doğuran haller arasında sayılmaktadır.

Kolluk personeli için disiplin soruşturmasında zamanaşımı var mı?

Evet. Meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiillerde altı ay içinde soruşturma başlatılmadığında ya da fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmediğinde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğramaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu