Polislikten Atılma ve İhraç Kavramı
Polislikten atılma ve ihraç edilme halleri, personelin kendi iradesi dışında Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatıyla ilişiğinin kesilmesini ifade eder. Bu çerçevede istifa, müstafi sayılma, başka bir kamu kurumuna naklen atanma veya emeklilik gibi personelin iradesine dayanan ayrılma nedenleri ihraç veya atılma kapsamında yer almaz.
Disiplin Cezası Niteliğindeki İhraç Yaptırımları
Emniyet teşkilatı personelinin disiplin cezası yoluyla ihracı, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca iki farklı yaptırım türü olarak öngörülmüştür. Bu yaptırımlar meslekten çıkarma ve kamu görevinden ya da diğer adıyla devlet memurluğundan çıkarma cezalarıdır.
7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinde yer alan meslekten çıkarma cezası, personelin genel kolluk teşkilatında bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılmasını sonuçlandırır. Meslekten çıkarma yaptırımı emeklilik hakları haricinde diğer hakların kaybına yol açar.
Devlet memurluğundan çıkarma cezası ise 7068 sayılı Kanun'un 8 ve 9. maddeleri ile 657 sayılı Kanun'un 125/E maddesi uyarınca kamu memurluklarının tamamından men edilme sonucunu doğurur. Bu cezayı alan personelin bir daha hiçbir devlet kurumunda memur olarak istihdam edilmesine yasal olarak olanak tanınmaz.
Meslekten Çıkarma Cezasını Gerektiren Disiplin Fiilleri
7068 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca, personelin görevini icra ederken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, inanç veya mezhep temelli ayrımcılık yapması ya da çalışma arkadaşları arasında bu nitelikte ayrımcı eylemlerde bulunması meslekten çıkarma cezasını gerektirir.
7068 sayılı GENEL KOLLUK DİSİPLİN HÜKÜMLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
Aynı düzenlemenin (b) ve (c) bentleri uyarınca; göreve çıkılmaması için propaganda yapmak, personeli kışkırtmak, zorlamak, bu yönde karar alınmasını sağlamak, karara katılmak veya karar gereğince göreve çıkmamak ile amir veya üstlerin icraatına toplu halde karşı çıkarak görevin yapılmasını engellemek, bu eylemlere katılmak veya teşvik etmek ihraç sebepleri arasındadır.
Yetki veya nüfuzun çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk saikiyle kötüye kullanılması, hizmete ait dosya, kayıt ve resmi evrakın yetkisiz kişilere verilmesi ve görev gereği gizli tutulması gereken bilgi ve belgelerin yetkisiz şahıslara açıklanması Kanun'un 8. maddesi kapsamında meslekten çıkarma yaptırımına bağlanmıştır.
Muhafazası veya sevkiyle görevli bulunulan şüpheli, sanık, tutuklu ya da hükümlünün kaçmasına bilerek ve isteyerek imkân verilmesi ile suç kanıtlarının kasıtlı olarak yok edilmesi, silinmesi, gizlenmesi, bozulması veya değiştirilmesi meslekten çıkarma cezasını gerektiren ağır disiplin fiillerindendir.
Devlet malı araç, gereç, silah ve mühimmatın satılması, mal edinilmesi veya başkalarının kullanımına devredilmesi ile kasıtlı olarak gerçeğe aykırı rapor ya da tutanak düzenlenmesi meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiillerdendir.
Görev yerinde alkollü içki içmek veya içilmesine göz yummak, göreve sarhoş veya alkollü olduğu anlaşılacak şekilde gelmek, resmi kıyafetle umuma açık yerlerde alkol almak ya da uyuşturucu madde imal etmek, kullanmak, bunların nakline, satışına aracılık etmek veya kullanımını kolaylaştırmak meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiillerdir.
Kumar oynamak veya oynatmak, kumar oynatanlarla veya kaçakçılarla ilişki kurmak, kaçakçılık yapmak ve personelin geliriyle bağdaşmayacak biçimde aşırı harcamada bulunup bunun haklı kaynağını ispatlayamaması meslekten çıkarma yaptırımı ile karşılanır.
657 sayılı Kanun'da düzenlenen grev yasağı kapsamındaki eylemlerde bulunmak, devlet memurları için yasaklanmış kazanç getirici faaliyetleri icra etmek, siyasi partilerin lehine veya aleyhine çalışarak siyasal toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılmak meslekten çıkarma sebeplerindendir.
İffetsizliği bilinen kimseyle bilerek evlenmek veya evliliği devam ettirmek, nikahsız olarak devamlı biçimde yaşamakta ısrar etmek ile kanuna aykırı sendikalara üye olmak veya izinsiz toplantılara katılmak ihraç gerektiren fiiller arasında yer alır.
Amir veya üste karşı itaatsizliğe, mukavemete veya fiilen taarruza tahrik ve teşvik etmek ile menşei belli olmayan, taşınması ve bulundurulması yasak her çeşit silah, mühimmat ve benzerlerini bulundurmak meslekten çıkarma cezası kapsamındadır.
Yetkili olunmadığı halde hukuka aykırı şekilde elektronik sistemlerde veya log kayıtlarında kişisel verilere dair sorgulama yapmak, bu kayıtları değiştirmek veya silmek ile görevi gereği öğrendiği kişisel bilgileri basın organları veya yetkisiz kişilerle paylaşmak meslekten çıkarmayı gerektirir.
Gayri tabii mukarenette bulunmak veya bu fiili rızasıyla yaptırmak, göreve ve aile yaşantısına zarar verecek derecede kötü alışkanlıklara düşkün olmak ve üstlerine ya da mesai arkadaşlarına fiili tecavüzde bulunmak meslekten çıkarma yaptırımına bağlanmıştır.
Spor dernekleri hariç dernek kurmak veya bu derneklere üye olmak, izinsiz vakıf organlarında yer almak ya da fuhşa teşvik eden, aracılık eden ve yer temin eden kişilerle bilerek irtibat kurmak Kanun'un 8. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile yaptırımlandırılmıştır.
Atanma Şartlarının Kaybedilmesi Nedeniyle İlişiğin Kesilmesi
657 sayılı Kanun'un 98/b maddesi uyarınca, devlet memurluğuna girişte Kanun'un 48. maddesinde aranan genel veya özel atanma şartlarından herhangi birinin sonradan kaybedilmesi ya da bu şartların baştan beri taşınmadığının anlaşılması halinde memuriyet idari bir işlem tesis edilerek sonlandırılır.
Atanma şartlarının sonradan kaybedildiği gerekçesiyle memuriyetin sona erdirilmesinde, idari işlemin dayanağını teşkil eden sebep unsurunun kesinleşmiş yargı kararı gibi somut delillere dayanması aranmaktadır.
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği hükümleri uyarınca, personelin ya da adayların A veya B dilimi sağlık şartlarını kaybederek C, D veya E dilimine girmesi kural olarak emniyet hizmetleri sınıfında kalmayı engeller; ancak şartları taşıyan personele bazı durumlarda diğer hizmet sınıflarına geçiş hakkı da tanınabilmektedir.
Sağlık şartlarının kaybedilmesi iddiasına dayanan ilişik kesme süreçlerinde, ilgili memura veya adaya sağlık kurulu raporları arasındaki çelişkilerin giderilmesi bakımından usulünce hakem hastaneye sevk talep etme hakkı tanınmıştır.
Milli Güvenliğe Aykırı Yapılarla İrtibat Kapsamındaki İdari Çıkarma
FETÖ/PDY gibi terör örgütlerine veya devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat gerekçesiyle tesis edilen kamu görevinden çıkarma işlemleri; 7068 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 35. maddesine dayandırılan ve kamu güvenliğini koruma amacı taşıyan idari işlemler niteliğindedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 35. maddesinin (B) fıkrasının 6. bendi kapsamında, terör örgütleri veya milli güvenliğe aykırı yapılara irtibatı ya da iltisakı değerlendirilen Emniyet Genel Müdürlüğü personeli İçişleri Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır.
375 sayılı 657 SAYILI DEVLET MEMURLARI KANUNU, 926 SAYILI TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ PERSONEL KANUNU, 2802 SAYILI HAKİMLER VE SAVCILAR KANUNU, 2914 SAYILI YÜKSEKÖĞRETİM PERSONEL KANUNU, 5434 SAYILI T.C. EMEKLİ SANDIĞI KANUNU İLE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI, DEVLET MEMURLARI VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNE MEMURİYET TABAN AYLIĞI VE KIDEM AYLIĞI İLE EK TAZMİNAT ÖDENMESİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME m. Geçici Madde 35Kaynağı aç
Geçici 35. madde uyarınca işlem tesis edilecek personele işlem öncesinde yedi günden az olmamak üzere savunma hakkı tanınması kanuni bir zorunluluktur. Bu süre içerisinde usulüne uygun savunma yapmayanlar savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
375 sayılı KHK geçici 35. madde çerçevesinde çıkarılan personelin, mahkeme kararı aranmaksızın karar tarihinden geçerli olmak üzere rütbe ve memuriyetleri geri alınır. Bu kişiler bir daha yeniden kamu görevlerine kabul edilmezler ve durumları ilgili makamlara bildirilir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 26 Eylül 2023 tarihli Yüksel Yalçınkaya/Türkiye kararında (Başvuru No: 15669/20), ByLock verilerinin delil olarak kullanımında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddesi, kanunsuz ceza olmaz ilkesini güvenceleyen 7. maddesi ile toplanma ve örgütlenme özgürlüğünü koruyan 11. maddesinin ihlal edildiğine hükmetmiştir.
İptal Davası Açma Süresi ve Yargı Yolu
Emniyet Genel Müdürlüğü Disiplin Kurulu veya İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu tarafından verilen ihraç ve disiplin cezalarına karşı ilgililer, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında kararın kendilerine tebliğinden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açabilir.
Meslekten çıkarma ile devlet memurluğundan çıkarma arasındaki fark nedir?
Meslekten çıkarma cezası personelin sadece kolluk teşkilatında bir daha görev almasını engellerken ve emeklilik hariç hak kaybı meydana getirirken; devlet memurluğundan çıkarma cezası tüm kamu kurumlarında memuriyet hakkını sona erdirir.
Polislikten ihraç kararlarına karşı dava açma süresi ne kadardır?
Disiplin kurulu ihraç kararlarının ilgili personele tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir.
Sağlık gerekçesiyle ilişiği kesilen polis hakem hastane talep edebilir mi?
Sağlık şartlarını kaybettiği öne sürülerek ilişiği kesilmek istenen memur veya aday memur, raporlar arasındaki farklılıkları gidermek üzere hakem hastaneye sevk talebinde bulunabilir.
375 sayılı KHK kapsamında ihraç işleminde savunma süresi ne kadardır?
375 sayılı KHK geçici 35. madde çerçevesinde kamu görevinden çıkarma işlemi tesis edilecek personele yedi günden az olmamak üzere savunma süresi tanınması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

