Devlet memurluğundan kendi isteğiyle çekilen, çekilmiş sayılan veya disiplin cezası yahut memuriyet şartlarının kaybedildiği gerekçesiyle ilişiği kesildikten sonra bu işlemleri iptal ettiren kişilerin yeniden göreve başlatılma taleplerinin idarece reddedilmesi halinde iptal davası açılabilir. Göreve dönme talebine muhatap olan idare kadro, ihtiyaç ve hizmet gereklerini göz önünde bulundurarak takdir yetkisine dayanarak karar vermektedir; ancak idarenin takdir yetkisi mutlak olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.
Kendi İsteğiyle Ayrılan Memurların Yeniden Atanma Şartları
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 92 uyarınca, iki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenler veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlar tekrar memurluğa dönmek amacıyla başvuruda bulunabilirler. Bu kapsamdaki kişilerin yeniden atanabilmesi için ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunması ve bu sınıfın niteliklerini taşımaları şarttır. Bu şartların gerçekleşmesi halinde ilgililer, ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 657 sayılı Kanun'un 71. maddesi hükümleri gözetilerek diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler.
Yeniden memuriyete dönmek isteyenlerin ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmaması halinde, mevzuatta aranan diğer koşulları taşımaları kaydıyla 657 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca atanmaları mümkündür; ancak bu kadrolar ilgilisine kazanılmış hak sağlamaz. Ayrıca 657 sayılı Kanun m. 92'de yer alan açıktan atama kuralları, aynı Kanun'un 68/B maddesinde düzenlenen şartları haiz memurların üst dereceli kadrolara atanmasına engel teşkil etmemektedir.
Başvuru Yapılabilecek Kurumlar ve Memuriyet Statüsü
Görevinden kendi isteğiyle ayrılan kişilerin açıktan atama başvurusunda bulunabileceği merciler memuriyet statüsüne göre farklılaşmaktadır. Aday memur iken görevinden ayrılanlar yeniden memuriyete dönmek için yalnızca ayrıldıkları kendi kurumlarına başvuru yapabilirler. Buna karşılık asil memurluğa atandıktan sonra memuriyetten ayrılan kişiler, talepleri doğrultusunda kendi kurumlarına başvurabileceği gibi başka bir kuruma da açıktan atama dilekçesi verebilirler.
Görevine Son Verilenlerin ve Emeklilerin Memurluğa Dönüşü
Devlet memurluğundan çıkarma cezası alan veya memurluğa alınma şartlarını taşımadığı yahut kaybettiği gerekçesiyle memuriyeti sonlandırılan personelin açtığı idari davada söz konusu işlemin mahkemece iptaline karar verilmesi halinde, ilgililer çıkarma cezasını tesis eden kuruma müracaat ederek memuriyete tekrar atanmalarını talep edebilirler.
Emekli Sandığı hükümleri kapsamında emekli olan memurların yeniden kamu görevine dönebilmesi için sınıfında yazılı nitelikleri taşımaları ve ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunması şartı aranır. Bununla birlikte 5335 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere kamu kurumlarının kadrolarına açıktan atanamazlar ve aylıkları kesilmeksizin bu kadro veya görevlerde çalıştırılamazlar.
5335 sayılı BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN m. 30Kaynağı aç
İdarenin Takdir Yetkisi ve Yargısal Denetim Sınırları
Kadroya açıktan veya yeniden atama yapma konusunda idare mutlak bir takdir serbestisine sahip değildir. İdare bu yetkisini kadro durumu, kurumun personel ihtiyacı, hizmet gerekleri ve kamu yararı ilkeleriyle sınırlı olarak kullanmak zorundadır. Danıştay 2. Dairesinin 2020/151 Esas ve 2021/436 Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere, boş bulunan kadrolara atama yapma konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte, atanacak personelin mevzuatta öngörülen nitelik ve koşulların tamamını taşıması zorunludur.
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2020/3155, K. 2021/172Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire, E. 2020/151, K. 2021/436Kaynağı aç
Takdir yetkisinin açıktan atamaya ilişkin bir işlemde kullanılması halinde, işlemin kadro, ihtiyaç, hizmetin niteliği ve atama talebinde bulunan kişinin kişisel konumu dikkate alınarak tesis edilip edilmediği yargı mercilerince denetlenir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 2020/3155 Esas ve 2021/172 Karar sayılı ilamında, daha önce memuriyetine son verilen ilgilinin ceza davasının zamanaşımından düşmesi üzerine yaptığı göreve iade başvurusunun, hizmetin özelliği gözetilerek idarenin takdir yetkisi kapsamında reddedilmesi hukuka uygun bulunmuştur. Benzer şekilde, geçici ve sözleşmeli nitelikte kadrosuz usta öğretici olarak çalışmış olanların denklik iptali kararının kaldırılması sonrasında yaptıkları göreve iade başvuruları açıktan atama niteliğinde değerlendirilmiş ve Danıştay 12. Dairesinin 2018/9739 Esas ve 2021/4771 Karar sayılı ilamında idarenin hizmet gereklerine dayalı ret işleminin hukuka uygun olduğu kabul edilmiştir.
Danıştay 12. Daire, E. 2018/9739, K. 2021/4771Kaynağı aç
Dava Açma Süresi, İtiraz Usulü ve Görevli Mahkeme
Memurluğa dönme talebinin reddi kararına karşı, kararın ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekmektedir. Dava açmadan önce idareye itiraz edilmesi zorunlu olmayıp doğrudan dava açılabilir. Ancak ret kararının tebliğinden itibaren 60 günlük süre içinde idareye itiraz edilmesi durumunda dava açma süresi durur; idarece itiraza cevap verilene veya 30 günlük bekleme süresi dolana kadar süre işlemez, bu sürenin bitimiyle kalan dava açma süresi yeniden işlemeye başlar.
Memurluğa dönme talebinin reddi işlemine karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarında görevli mahkeme idare mahkemesi olup yetkili mahkeme idari işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer mahkemesidir. Tam yargı davasının tek başına açılması mümkün olduğu gibi iptal davasıyla birlikte veya iptal davasının karara bağlanması üzerine açılması da mümkündür. İptal davasının karara bağlanması üzerine açılan tam yargı davası, iptal kararı tebliğinden veya ret kararının icrasından itibaren 60 gün içinde açılabilir.
Tam Yargı Davasında Yasal Faiz Başlangıcı
İdari işlem veya eylemden doğan zararların tazmini talebiyle açılan davalarda uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi Danıştay 12. Dairesinin 2018/9739 Esas ve 2021/4771 Karar sayılı ilamında yer verilen ilkeler doğrultusunda belirlenir. Zararın tazmini için idareye yapılmış bir başvuru varsa faiz başlangıcı başvuru tarihidir; idareye başvuru yapılmamışsa dava tarihi esas alınır. Yalnızca işlemin iptali talebiyle dava açılıp iptal kararının ardından süresi içinde tam yargı davası ikame edilmesi durumunda ise ilk davanın açıldığı tarihteki başvuru tarihi, idari başvuru bulunmuyorsa ilk iptal davasının açıldığı tarih yasal faizin başlangıcı kabul edilir.
Memurluktan istifa eden kişi en fazla kaç kez geri dönebilir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 92 uyarınca, memurluktan kendi isteğiyle çekilen veya çekilmiş sayılanların dönebilmesi için iki defadan fazla çekilmemiş olmaları şarttır; ikiden fazla istifa edenlerin dönüş başvurusu kabul edilmez.
Memurluğa dönme başvurusunun reddine karşı dava açma süresi ne kadardır?
Memurluğa dönme talebinin reddi kararına karşı, talebin reddine ilişkin kararın ilgiliye tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılması gerekmektedir.
Aday memur iken ayrılanlar başka bir kuruma atanma başvurusunda bulunabilir mi?
Aday memur iken görevden ayrılanlar yalnızca önceden çalıştıkları kendi kurumlarına açıktan atama başvurusu yapabilir; başka bir kuruma atanma başvurusu hakkı asil memur iken ayrılanlara tanınmıştır.
İdare memurluğa dönme talebini takdir yetkisine dayanarak serbestçe reddedebilir mi?
İdare boş kadrolara açıktan atama konusunda takdir yetkisine sahip olmakla birlikte bu yetki mutlak olmayıp kamu yararı, hizmet gerekleri, kadro ve personel ihtiyacı durumuyla sınırlıdır ve yargı denetimine tabidir.
Tam yargı davasında yasal faiz hangi tarihten itibaren işletilir?
İdareye önceden başvuru yapılmışsa başvuru tarihinden, başvuru yapılmadan dava açılmışsa davanın açıldığı tarihten; iptal kararından sonra açılan tam yargı davasında ise ilk iptal davası öncesindeki başvuru veya davanın açılış tarihinden itibaren yasal faiz işletilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

