7593 sayılı Kanunun 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren TCK m.31 değişikliği sonrasındaki genel ceza sınırları esas alınmıştır. Ağırlaşan maddi ceza hükümleri önceki fiillere otomatik uygulanamaz; suç tarihine göre TCK m.7 uyarınca eski ve yeni kanun somut olayda karşılaştırılarak lehe olan uygulanır. TCK m.31/4’teki indirim istisnası yalnızca m.81 ve 82 kapsamındaki kasten öldürme ile m.87/2 ve 87/4 kapsamındaki neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama için, maddede sayılan ölçütlerle ve gerekçeyle değerlendirilebilir.
7593 sayılı Kanun, Madde 2Kaynağı aç
Ergin Kılınmanın Şartları ve Yaş Kriteri
Türk Medeni Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca onbeş yaşını dolduran küçük, bizzat kendi talebi ve velisinin rızası bulunması halinde mahkeme kararıyla ergin kılınabilir. Bu yolla henüz onsekiz yaşını doldurmamış bireylerin hukuken ergin statüsüne geçmesi sağlanır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 12Kaynağı aç
Ergin kılınma başvurusunda yaşın tespiti bakımından nüfus kayıtlarındaki resmi yaş esas alınır. Kişi fiili olarak 15 yaşına ulaşmış olsa dahi resmi kayıtlarda 14 yaşında görünüyorsa başvuru kabul edilmez ve 15 yaşından küçükler hakkında hiçbir surette ergin kılınma hükmü kurulamaz.
Yasal şartlar sağlansa bile mahkeme karar verirken sadece şekli koşulları değil, aynı zamanda küçüğün gerçek yararını da gözetir.
Yargılama Usulü ve Kararın Niteliği
Ergin kılınma, kurucu nitelikte bir mahkeme hükmüyle vücut bulur. Mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren ilgili kişi ergin statüsünü iktisap eder ve kesinleşmeyle kazanılan bu hukuki statünün sonradan geri alınması mümkün değildir.
Ergin kılınma istemleri çekişmesiz yargı kapsamında incelenir. Bu yargılamada görevli merci sulh hukuk mahkemesi, yetkili merci ise küçüğün yerleşim yerindeki mahkemedir.
Mahkemenin verdiği ergin kılınma kararı kesinleştikten sonra mahkeme tarafından ilgili nüfus müdürlüğüne intikal ettirilir ve resmi nüfus kütüğüne tescili gerçekleştirilir.
Veli Rızası ve Vesayet Organlarının Onayı
Ergin kılınma talebinde velayet hakkı her iki ebeveynde birden bulunuyorsa ana ve babanın müşterek rızası aranır. Velayet hakkı yalnızca tek bir ebeveyne aitse sadece o ebeveynin rızasının bulunması yeterlidir.
Küçüğün velayet altında olmayıp vesayet altında bulunması halinde ise ergin kılınabilmesi için vesayet makamının izni ve denetim makamının onayı şarttır.
Özel Hukuk Bakımından Hak ve Fiil Ehliyeti
Türk Medeni Kanunu'nun 9. maddesi gereğince fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir. Ergin kılınan kişi de fiil ehliyetini elde ederek özel hukuk muamelelerini bizzat yürütme yetkisine kavuşur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 9Kaynağı aç
Ergin kılınma kararının kesinleşmesi neticesinde ebeveynlerin çocuk üzerindeki velayet yetkisi kendiliğinden son bulur. Velayetin düşmesiyle beraber ebeveynlerin çocuk namına işlem tesis etme salahiyeti tamamen ortadan kalkar.
Türk Medeni Kanunu'nun 328. maddesi doğrultusunda ana ve babanın bakım yükümlülüğü kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar sürer. Ancak ergin kılınmasına rağmen çocuğun eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba koşullara ve imkanlarına göre kendilerinden beklenebilecek seviyede olmak kaydıyla, eğitim tamamlanana değin bakım borcunu karşılamayı sürdürmek zorundadır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 328Kaynağı aç
Kamu Hukuku ve Ceza Sorumluluğundaki Sınırlar
Ergin kılınma kararı yalnızca özel hukuk alanında geçerli sonuçlar doğurur. Kamu hukuku çerçevesinde öngörülen oy kullanma hakkı, sürücü belgesi alma şartları ve ceza sorumluluğu basamakları gibi yasal yaş sınırları ergin kılınma kararından etkilenmez.
Mahkemece ergin kılınan birey, ceza hukuku tatbikatında çocuk statüsünü korumaya devam eder. Bu doğrultuda ceza sorumluluğu değerlendirilirken on sekiz yaşından küçüklere tanınan yasal güvenceler ve indirimli ceza hükümleri eksiksiz şekilde uygulanır.
Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, eylemi işlediği sırada onbeş yaşını ikmal etmiş ve onsekiz yaşını bitirmemiş olan kişiler hakkında suç ağırlaştırılmış müebbet hapsi gerektirdiğinde on dokuz yıldan yirmi yedi yıla, müebbet hapsi gerektirdiğinde ise on beş yıldan on sekiz yıla kadar hapis tayin olunur. Diğer cezalarda üçte bir oranında indirim yapılır ve her fiil için verilecek hapis cezası on beş yılı aşamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 31Kaynağı aç
On beş yaşından küçük bir kimse mahkemece ergin kılınabilir mi?
Hayır, Türk Medeni Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca ergin kılınma kararı verilebilmesi için resmi nüfus kaydına göre 15 yaşın doldurulmuş olması şarttır; fiilen 15 yaşında olunsa dahi nüfusta 14 yaşında görünenlerin başvurusu kabul edilmez.
Ergin kılınma kararında yalnızca kanuni şekil şartları yeterli midir?
Hayır, yaş ve rıza gibi şekli koşullar bulunsa dahi hâkim ergin kılınma talebini incelerken küçüğün gerçek menfaatini ve yararını gözetmekle yükümlüdür.
Ergin kılınan çocuğun eğitiminin sürmesi halinde ana ve babanın bakım borcu biter mi?
Hayır, Türk Medeni Kanunu'nun 328. maddesi uyarınca çocuk ergin kılındıktan sonra eğitimi devam etmekteyse ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim bitene kadar bakmakla yükümlüdür.
Ergin kılınma kararı ceza hukuku yönünden de yetişkin sorumluluğu doğurur mu?
Hayır, ergin kılınma yalnızca özel hukuk ilişkilerinde sonuç doğurur; ceza hukuku yönünden birey 18 yaşını bitirene kadar çocuk sayılır ve Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesinin 3. fıkrasındaki indirimli ceza rejiminden yararlanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

