Hakem Reddi Başvuruları ve İstatistiki Görünüm
Londra Uluslararası Tahkim Divanı bünyesinde 22 Temmuz 2017 ile 31 Aralık 2022 arasındaki dönemi kapsayan üçüncü grup hakemin reddi kararları 16 Aralık 2024 tarihinde yayımlanmıştır. Bu dönemde 32'si LCIA Kuralları ve 7'si UNCITRAL Kuralları kapsamında olmak üzere hakemin reddi talebiyle toplam 39 başvuru yapılmıştır. Hakemin istifa etmesi, itirazın geri alınması veya esas taleplerin geri çekilmesi sebebiyle altı dosyada karar verilmesine gerek kalmamış; incelenen başvurulardan yalnızca ikisi kabul edilmiştir. Bu verilere göre hakem reddi taleplerindeki kabul oranı yüzde 3 olurken, anılan dönemdeki toplam 1.864 dava içerisindeki kabul oranı ise yüzde 0,05 düzeyinde gerçekleşmiştir.
Haklı Şüphenin Değerlendirilmesinde Uygulanan Standartlar
Hakemin bağımsızlığı veya tarafsızlığına dair haklı şüphenin varlığı incelenirken sübjektif ve objektif yaklaşımlar gündeme gelebilmektedir. LCIA Kuralları Madde 5.5 ve IBA Uluslararası Tahkimde Çıkar Çatışmalarına İlişkin Kılavuz İlkeler Genel Standart 3(a) kapsamında taraflardan birinin bakış açısına odaklanan sübjektif yaklaşım ile İngiliz hukukunda adil düşünen ve bilgili bir gözlemcinin görüşünü esas alan objektif test değerlendirilmektedir. Yoğun çıkar çatışması bağlarının bulunduğu durumlarda, benimsenen değerlendirme standardından bağımsız olarak ret sonucunun değişmediği kabul edilmektedir.
IBA Çıkar Çatışması Kılavuz İlkelerinin Hukuki Önceliği
IBA Çıkar Çatışması Kılavuz İlkelerinde yer alan Feragat Edilebilir Kırmızı Liste Bölüm 2.1.2 ve Turuncu Liste Bölüm 3.1.5 hükümlerinin nasıl yorumlandığına bakılmaksızın, IBA Kılavuz İlkeleri hükümleri tahkim uyuşmazlığına uygulanacak İngiliz hukuku veya taraflarca kararlaştırılan LCIA Kuralları karşısında öncelik taşımaz.
Usuli Kararlar ve Hakemlerin Takdir Yetkisi
Hakem reddi başvuruları çoğunlukla usule ilişkin kararlardan duyulan memnuniyetsizliğe dayanmaktadır. Buna karşılık LCIA Kuralları Madde 14.2 hakemlere yargılamayı yönetmede geniş bir takdir yetkisi tanımaktadır. Tarafların bu takdir yetkisinin kullanılış biçimine ilişkin memnuniyetsizliği kendi başına hakemin tarafsızlığı veya bağımsızlığı konusunda haklı şüphelere yol açmadığından, usule ilişkin kararlara dayalı başvuruların kabul edilme ihtimali düşüktür.
Önceki Kararlar ve Mükerrer Hakem Atamaları
Hakemin birbiriyle örtüşen konuları içeren önceki bir uyuşmazlıkta nihai karar vermiş olması, yeni davada taraflardan birini tuttuğunu veya tarafsızlığını yitirdiğini kanıtlamak için tek başına yeterli kabul edilmemektedir. Deneyimli bir hakemin her somut davaya bağımsız, açık fikirli ve adil bir süreç sağlayarak yaklaşması beklenir. Benzer şekilde, taraflarca mükerrer şekilde hakem olarak atanmış bulunmak da usuli adalet eksiksiz sağlandığı müddetçe hakemin görevden alınması için yeterli bir gerekçe oluşturmaz.
LCIA nezdinde hakem reddi taleplerinin kabul edilme oranı nedir?
22 Temmuz 2017 ile 31 Aralık 2022 tarihleri arasında LCIA nezdinde yapılan toplam 39 hakem reddi başvurusundan yalnızca 2'si kabul edilmiş olup taleplerdeki başarı oranı yüzde 3, anılan dönemdeki 1.864 dava içerisindeki kabul oranı ise yüzde 0,05 olarak gerçekleşmiştir.
IBA Çıkar Çatışması Kılavuzu tahkim kurallarından öncelikli midir?
IBA Çıkar Çatışması Kılavuz İlkeleri hükümleri, somut uyuşmazlıkta mutabık kalınan LCIA Kuralları veya uygulanacak İngiliz hukuku karşısında öncelik taşımaz.
Usule ilişkin kararlardan duyulan memnuniyetsizlik hakem reddi için yeterli midir?
LCIA Kuralları Madde 14.2 hakemlere yargılamayı yönetmede geniş takdir yetkisi tanıdığından, tarafların takdirin kullanımından duyduğu memnuniyetsizlik kendi başına hakemin tarafsızlığı veya bağımsızlığı konusunda haklı şüphelere yol açmaz ve usuli kararlara dayalı ret taleplerinin başarı ihtimali düşüktür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy