Kötü Niyetli Malzeme Sahibine Ödenecek Tazminat

Haksız İnşaatta Malzemenin Mülkiyeti ve Tazminat İlkesi

Bir kimse başkasının arazisindeki yapıda kendi malzemesini kullandığında, bu malzeme Türk Medeni Kanunu m. 722/1 uyarınca arazinin bütünleyici parçası haline gelir. Türk Medeni Kanunu m. 684/1 uyarınca da bir şeye malik olan kimse, onun bütünleyici parçalarına da malik olur. Yapıda kullanılan malzeme sökülüp alınmadığı takdirde arazi maliki, Türk Medeni Kanunu m. 723/1 gereğince malzeme sahibine uygun bir tazminat ödemekle yükümlüdür.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 722Kaynağı aç

Madde
722- Bir kimse kendi arazisindeki yapıda başkasının malzemesini ya da
başkasının arazisindeki yapıda kendisinin veya bir başkasının malzemesini
kullanırsa, bu malzeme arazinin bütünleyici parçası olur.
Ancak,
sahibinin rızası olmaksızın kullanılmış olan malzemenin sökülmesi aşırı zarara
yol açmayacaksa, malzeme sahibi, gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere
bunların sökülüp kendisine verilmesini isteyebilir.
Aynı
koşullar altında arazinin maliki de, rızası olmaksızın yapılan yapıda
kullanılan malzemenin, gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere sökülüp
kaldırılmasını isteyebilir.
b.
Tazminat

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 723Kaynağı aç

Madde
723- Malzeme sökülüp alınmazsa arazi maliki, malzeme sahibine uygun bir
tazminat ödemekle yükümlüdür.
Yapıyı
yaptıran arazi maliki iyiniyetli değilse hâkim, malzeme sahibinin uğradığı
zararın tamamının tazmin edilmesine karar verebilir.
Yapıyı
yaptıran malzeme sahibi iyiniyetli değilse, hâkimin hükmedeceği miktar bu
malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyebilir.
c.
Arazinin mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesi

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 684Kaynağı aç

Madde
684- Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik
olur.
Bütünleyici
parça, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok
edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan
ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır.
II.
Doğal ürünler

Arazi Malikinin Malzemeyi Söküp Kaldırma Yetkisi

Taşınmaz maliki, hukuk düzeninin sınırları içinde eşya üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir ve her türlü haksız elatmanın önlenmesini dava edebilir. Rızası olmaksızın arazisinde yapılan yapıda kullanılan malzemenin sökülmesi aşırı zarara yol açmıyorsa arazi maliki, gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere malzemenin sökülüp kaldırılmasını talep edebilir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 683Kaynağı aç

Madde
683- Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey
üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine
sahiptir.
Malik,
malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası
açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir.
B.
Mülkiyet hakkının kapsamı
I.
Bütünleyici parça

Yapıyı Yaptıran Malzeme Sahibinin İyiniyetli Olmaması

Yapıyı yaptıran malzeme sahibi iyiniyetli değilse, hâkimin hükmedeceği tazminat miktarı malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyebilir. Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse ise Türk Medeni Kanunu m. 3/2 gereğince iyiniyet iddiasında bulunamaz.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 3Kaynağı aç

Madde
3- Kanunun iyiniyete hukukî bir sonuç bağladığı durumlarda, asıl olan
iyiniyetin varlığıdır.
Ancak,
durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet
iddiasında bulunamaz.
III.
Hâkimin takdir yetkisi

Hâkim, kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda Türk Medeni Kanunu m. 4 uyarınca hukuka ve hakkaniyete göre karar verir. Malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değer belirlenirken bu takdir yetkisi hakkaniyet ölçüsünde değerlendirilir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 4Kaynağı aç

Madde
4 – Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı
sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete
göre karar verir.
C.
Genel nitelikli hükümler

Yapıyı Yaptıran Arazi Malikinin İyiniyetli Olmaması ve Mülkiyetin Devri

Yapıyı yaptıran taraf arazi maliki olduğunda ve arazi maliki iyiniyetli bulunmadığında, Türk Medeni Kanunu m. 723/2 uyarınca hâkim, malzeme sahibinin uğradığı zararın tamamının tazmin edilmesine karar verebilir. Dolayısıyla yapıyı yaptıranın malzeme sahibi veya arazi maliki olması, tazminatın kapsam ve sınırını etkiler.

İnşa edilen yapının değeri arsa kıymetinden açık bir farkla fazla olduğunda, iyiniyetli taraf, belirlenecek uygun bir karşılık ödenerek yapıyla arazinin bütünü yahut kafi gelen bölümünün mülkiyetinin malzeme sahibine devredilmesini talep edebilir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 724Kaynağı aç

Madde
724- Yapının değeri açıkça arazinin değerinden fazlaysa, iyiniyetli taraf
uygun bir bedel karşılığında yapının ve arazinin tamamının veya yeterli bir kısmının
mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesini isteyebilir.
2.
Taşkın yapılar

Yapıyı yaptıran malzeme sahibi iyiniyetli değilse tazminat nasıl belirlenir?

Yapıyı yaptıran malzeme sahibi iyiniyetli değilse, hâkimin hükmedeceği tazminat miktarı malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyebilir.

Kimler iyiniyet iddiasında bulunamaz?

Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.

Arazi maliki rızası dışındaki yapıda malzemenin kaldırılmasını isteyebilir mi?

Arazi maliki, rızası olmaksızın yapılan yapıda kullanılan malzemenin, sökülmesinin aşırı zarara yol açmaması şartıyla gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere sökülüp kaldırılmasını isteyebilir.

Yapıyı yaptıran arazi maliki iyiniyetli değilse tazminat nasıl hükmedilir?

Yapıyı yaptıran arazi maliki iyiniyetli değilse hâkim, malzeme sahibinin uğradığı zararın tamamının tazmin edilmesine karar verebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Borçlar hukuku