KOSGEB desteklerinden faydalanan işletmeler açısından destek ödemesinin yapılmış olması sürecin bütünüyle tamamlandığı anlamına gelmez. Destek alan şirketler, destek süresi içinde veya programın tamamlanmasının ardından izleme, kontrol ve denetim süreçlerine tabi tutulabilir. Denetime tabi tutulan işletmelerin isnat edilen aykırılığı öğrenme, belge sunma, giderilebilir eksiklikleri tamamlama, tespitlere itiraz etme ve kesin işlemlere karşı yargı yoluna başvurma hakları bulunmaktadır.
KOSGEB Denetim Yetkisi ve Kapsamı
KOSGEB bünyesinde yürütülen denetim ve uygunsuzluk süreçleri, Rehberlik ve Denetim Kurulu Yönetmeliği ile Uygunsuzluk Yönergesi hükümleri çerçevesinde icra edilir. Destek ödemesi gerçekleştirilmiş olsa dahi idare, harcamaların doğrulanması ve program kurallarına riayet edilip edilmediğinin kontrolü amacıyla denetim yapma yetkisini haizdir.
Denetim yetkisi yalnızca destek süresiyle sınırlı olmayıp program sonrasındaki dönemleri de kapsayabilir. İşletme Geliştirme Destek Programı gibi programlarda ödemelerin tamamlanmasının ardından Program Sonrası İzleme Formu düzenlenerek işletmenin izlenmesine devam edilebilmektedir.
Yerinde İnceleme ve Tespit Tutanaklarında Usul
KOSGEB, destek programının uygulanması ve yapılan harcamaların doğrulanması amacıyla işletmede yerinde inceleme gerçekleştirebilir. Bu incelemeler esnasında düzenlenen tespit tutanaklarının işletme yetkilisi tarafından dikkatlice okunması gerekir.
Yerinde inceleme esnasında tutanağa geçirilen eksik veya hatalı tespitlere karşı işletme yetkilisinin açıklamasının tutanağa eklenmesi talep edilmelidir. Örneğin desteklenen makinenin bakım amacıyla yetkili serviste bulunması durumunda, bu durumun servis teslim belgesiyle belgelenmesi ve tutanakta yalnızca makinenin işyerinde bulunamadığı yönünde eksik bir tespite yer verilmesinin önüne geçilmesi önem taşır. İmzalanmış tutanakta sonradan bir yanlışlık fark edilmesi halinde gecikmeksizin KOSGEB'e yazılı açıklama ve kanıtlayıcı belgeler sunulmalıdır.
Denetim sırasında düzenlenen her tutanak tek başına kesin ve icrai bir idari işlem niteliğinde olmayabileceğinden, tespit tutanaklarına karşı doğrudan dava açılması mümkün olmayabilir. Bu nedenle tespitlere karşı itirazların tutanak aşamasında şerh düşülerek veya yazılı dilekçeyle idareye iletilmesi usul güvenliği sağlar.
Bilgi ve Belge Taleplerinde Şirketlerin Hak ve Yükümlülükleri
Denetim veya inceleme esnasında istenen bilgi ve belgelerin sunulmaması, Uygunsuzluk Yönergesi kapsamında uygunsuzluk işlemlerine konu edilebilmektedir. Bu nedenle idarenin taleplerinin karşılanması esastır.
İşletmeden talep edilen belgelerin destek programıyla bağlantılı olması, talebin hangi amaçla yapıldığının anlaşılabilir bulunması ve işletmenin gerçekten sunabileceği nitelikte olması gerekir.
İstenen evrakın üçüncü bir kurumdan alınmasının gerekmesi veya eski muhasebe kayıtlarının arşivde yer alması gibi objektif engeller sebebiyle sürenin yetersiz kalması durumunda, işletme verilen süre dolmadan önce gerekçesini bildirerek yazılı ek süre talebinde bulunabilir.
Denetim sırasında talep edilen bilgi ve belgeler ticari sır veya gizli bilgi içeriyorsa işletme bunların gizlilik kapsamında değerlendirilmesini yazılı olarak talep edebilir. Bununla birlikte destek şartlarının denetlenmesi bakımından zorunlu olan bilgi ve evrakın ibrazından tamamen kaçınılması hukuken kabul görmez.
Savunma Hakkı ve Eksikliklerin Giderilmesi
KOSGEB tarafından yürütülen idari incelemelerde işletmenin kendisine isnat edilen fiilleri ve bunların hangi mevzuat hükmüne aykırı görüldüğünü öğrenme hakkı bulunur. İşletme, aleyhindeki tespitlere karşı bilgi, belge ve yazılı açıklama sunarak savunma hakkını kullanabilir.
Giderilebilir nitelikteki eksikliklerde işletmeye düzeltme imkanı tanınmadan doğrudan desteğin geri alınmasına karar verilmesi, daha sonra açılacak idari itiraz veya iptal davasında hukuka aykırılık iddiasına konu edilebilir. Ayrıca destek sonlandırma veya geri alma işleminin uygulanabilmesi için işletmeye isnat edilen aykırılığın somut fiillerle ortaya konulması gerekir.
İşletme, aleyhine yürütülen süreçte savunma yapabilmek ve durumu somutlaştırmak amacıyla KOSGEB'den kurul kararını, denetim raporunu, tespit tutanağını ve ödeme hesap tablosunu yazılı olarak talep etme hakkına sahiptir.
Proje Revizyonu ve Dönemsel İzleme
Destek sürecinde şartların değişmesi halinde işletme, programın izin verdiği çerçevede proje revizyonu talep edebilir. Girişimci Destek Programı uygulamasında revizyon talepleri kurul gündemine alınabilen konular arasında yer alır.
Girişimci Destek Programında dönemsel izleme sonucunda gerçekleşmeyen faaliyetler, giderlerin teknik özelliklere uygun olmaması ya da uygulama birimince yapılan diğer tespitler de nihai değerlendirme yapılmak üzere yeniden kurul gündemine taşınabilmektedir.
Ağır Usulsüzlük İddiaları ve Suç Duyurusu
Alınmayan makine için fatura düzenlenmesi, sahte banka dekontu kullanılması, fiilen çalışmayan personelin bildirilmesi ya da sahte ve tahrif edilmiş belge sunulması hallerinde KOSGEB, idari işlemlerin yanında cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunabilmektedir.
İdari İtiraz ve İptal Davası Yolları
Denetim tespitlerinin destek sonlandırma, ödeme reddi, geri alma, uygunsuzluk veya sistemde pasife alma gibi işlemlere dönüşmesi halinde ilgili programdaki itiraz yolları işletilebilir.
Rapor ve tespitler sonucunda desteğin sonlandırılması, ödenen desteğin geri istenmesi veya işletmenin KOSGEB sisteminde pasif hale getirilerek yeni destek başvurularının engellenmesi, işletmenin hukuki durumunu doğrudan etkileyen kesin ve icrai bir idari işlem niteliği taşır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür. İşletmeler bu kesin idari işlemlere karşı yetkili idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
KOSGEB işleminin iptali istemiyle açılan davada yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için, idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi aranır.
KOSGEB denetim tutanağına karşı doğrudan iptal davası açılabilir mi?
Denetim sırasında düzenlenen tutanaklar kural olarak hazırlık işlemi niteliğinde olabileceğinden doğrudan iptal davasına konu edilemeyebilir. Ancak bu tespitler desteğin geri alınması, sonlandırılması veya sistemde pasife alma gibi kesin ve icrai işlemlere dönüştüğünde idari yargıda dava açılabilir.
Denetimde istenen belgeler için ek süre talep edilebilir mi?
Belgelerin üçüncü kurumlardan temin edilmesi veya arşivden çıkarılması gibi objektif engellerin bulunması halinde, verilen süre dolmadan önce KOSGEB'e gerekçeli ve yazılı ek süre talebinde bulunulabilir.
KOSGEB denetiminde servisteki makine için tutanağa ne yazılmalıdır?
Desteklenen makine bakım amacıyla yetkili servisteyse bu durum servis teslim belgesiyle belgelenmeli ve tutanağa yalnızca makinenin işyerinde bulunmadığı şeklinde eksik bir tespit düşülmesinin önüne geçilerek işletme açıklaması ekletilmelidir.
KOSGEB destek iptali işlemine karşı yürütmenin durdurulması nasıl talep edilir?
İdare mahkemesinde açılan iptal davasında işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması durumunda telafisi güç veya imkansız zarar doğuracağı şartlarının birlikte ortaya konulması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy