Yönetmelik Değişiklikleri ve İdari Yapı
2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliği kural olarak yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Düzenleme kapsamında ilgili şebeke işletmecisi, mahsuplaşma ve ilgili dönem tanımları yenilenmiş, endüstri bölgesi kavramı eklenmiştir. Organize sanayi bölgeleri ile endüstri bölgelerindeki dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler bünyesindeki komisyon; bölge müdürü, bölge dağıtım şirketinden uzman bir personel ile ilgili bölgeden konusunda uzman bir personelden oluşacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca ilgili maddelerde yer alan görevli tedarik şirketi ibaresine toplayıcı seçeneği dahil edilmiştir.
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği uyarınca imdat grupları, iletim ya da dağıtım sistemiyle herhangi bir bağlantısı olmadan çalışan tesisler ile kurulu gücü bir megavat veya Kanun çerçevesinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmiş kurulu güç üst sınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri önlisans, lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaftır. Ürettiği enerjinin tamamını iletim veya dağıtım sistemine vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında bulunan yenilenebilir enerji tesisleri de bu muafiyet kapsamındadır.
31502 sayılı ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM YÖNETMELİĞİ m. 5Kaynağı aç
Üretim Sınırları ve İhtiyaç Fazlası Enerjinin Durumu
Lisanssız elektrik üretiminde ihtiyaç fazlası enerjinin satışı tüketim esaslı ölçütlerle sınırlandırılmıştır. 2 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme uyarınca yıllık üretim miktarı, ilgili tüketim tesislerinin yıllık toplam elektrik tüketiminin iki katını aşamaz ve bu sınırı aşan ihtiyaç fazlası enerji için ödeme yapılmaz. Öte yandan, 12 Mayıs 2019 tarihinden sonra yapılan başvurular neticesinde çağrı mektubu almaya hak kazananlar bakımından ise satışa konu edilebilecek üretim miktarı tüketim tesisinin toplam elektrik enerjisi tüketimiyle sınırlandırılmış olup bu sınırlamanın üzerinde sisteme verilen enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınacağı ve üreticiye bu elektrik enerjisi için ödeme yapılmayacağı hükme bağlanmıştır.
Satışa konu üretim miktarının tüketim tesisinin toplam tüketimiyle sınırlandırıldığı kapsamda, tesisin bir önceki yılda sistemden çektiği mahsuplaşılmamış toplam elektrik enerjisi tüketimi esas alınır. Bir önceki yılı kapsayacak şekilde tüketim gerçekleşmemişse, tüketim miktarı mevcut aylık tüketimlerin ortalaması dikkate alınarak yıllık bazda hesaplanır. İçinde bulunulan yıldaki toplam mahsuplaşılmamış elektrik enerjisi tüketimi bu şekilde belirlenen tüketimi aştığı takdirde ise satışa konu enerji cari yıl verilerine göre hesaplanır. Bu sınırlamalar, kurulu gücü 50 kW ve altındaki mesken abone grubu ile ilişkilendirilen üretim tesislerine uygulanmaz.
Önlisans ve lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji üreticilerinin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde bu enerji ilgili görevli tedarik şirketi aracılığıyla YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Bununla birlikte lisanssız üretim tesislerinden elde edilen ihtiyaç fazlası enerjinin ikili anlaşmalar veya organize elektrik piyasaları kapsamında satılması mümkün değildir.
Tesis Kurulum Koşulları ve Teknik Ölçütler
Aynı tüketim tesisi için, aynı destekleme yapısına tabi olmak kaydıyla birden fazla yenilenebilir enerji kaynağına dayalı üretim tesisi kurulabilir. Aynı ölçüm noktasında birden fazla kojenerasyon tesisi kurulabilirken, her bir tüketim tesisi için yalnızca bir mikrokojenerasyon tesisi tesis edilebilir. 12 Mayıs 2019 tarihinden itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan tesislerde, rüzgâr enerjisi hariç olmak üzere mekanik kurulu güç elektriksel kurulu gücün iki katını aşamaz. Ayrıca üretim tesislerinde kullanılan ana ekipmanların son beş yıl içerisinde üretilmiş olması şarttır.
Lisanssız üretim tesislerine bütünleşik depolama ünitesi kurulmasına imkân tanınmıştır. Ancak depolama ünitesinden şebekeye verilen enerji bakımından mahsuplaşma sonrasında oluşan ihtiyaç fazlası enerjiye ilişkin olarak üreticiye herhangi bir ödeme yapılmaz.
Başvuru, Şebeke Bağlantısı ve Proje İşlemleri
Başvuruların değerlendirilmesi tamamlanmadan aynı kişi tarafından aynı yere yeniden başvuru yapılamaz; başvurudan vazgeçilmesi halinde yapılan başvurular mükerrer sayılmaz. Başvurular bağlantı noktası esas alınarak değerlendirilir; rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı başvuruların yanı sıra jeotermal ve biyokütle kaynakları da teknik değerlendirme sürecine dahildir. Başvuru sahibinin tesis edeceği dağıtım varlıkları üzerinden bağlantı kurulabilir; trafo merkezleri üzerinden bağlantıya ilişkin usuller uygulanır ve geçici kabulü yapılmamış dağıtım tesislerine bağlantı başvurusu yapılamaz. Şebekeye bağlanacak lisanssız üreticilerle yapılacak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında yer alacak genel hükümler ise ilgili şebeke işletmecisinin görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir ve ilgili şebeke işletmecisi ile Kurumun internet sayfalarında yayımlanır.
Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu tebliğ edilenlerden Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek-1 listesine tabi olan veya hakkında ÇED Gereklidir kararı verilen projeler için tebliğden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvuru yapılması zorunludur. Süresi içinde tamamlanmayan projelerde bağlantı anlaşması ve tahsis edilen kapasite kendiliğinden hükümsüz kalır; teknik etkileşim izni ve su kullanım haklarına ilişkin izin belgeleri bu hükümsüzlük kuralının kapsamından çıkarılmıştır.
Dağıtım Bölgesi Uyumu ve Mahsuplaşma Esasları
Lisanssız üretim yapacak kişilerin üretim ve tüketim tesislerinin aynı dağıtım bölgesi içinde bulunması zorunludur. Ancak Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği m. 5/1-h bendi kapsamında yer alan tesisler, tüketim tesisinin bulunduğu dağıtım lisansı bölgesi dışında da kurulabilir. Anılan bent gereğince belediyeler ve bağlı kuruluşları ile sanayi tesisleri ve tarımsal sulama amaçlı tesisler sözleşme gücünün iki katına kadar, diğer kişiler ise sözleşme gücüyle sınırlı olarak aynı veya farklı ölçüm noktasında tesis kurabilir; bu kapsamdaki tesisler için kurulu güç üst sınırı uygulanmaz. Ayrıca şartları sağlayan mevcut tesisler için ilave tesis kurma, farklı ölçüm noktasındaki tüketim tesislerini ilişkilendirerek bent kapsamına geçiş yapma ve kurulu güç artış talebinde bulunma imkânı tanınmıştır.
Üretim tesisleriyle ilişkilendirilen tüketim tesislerinin aynı abone grubunda bulunması ve birden fazla tüketim tesisi bulunması durumunda bunların aynı tedarikçiden enerji temin etmesi zorunludur. 12 Mayıs 2019 tarihinden itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji tesisleri ile Yönetmelikte belirlenen tesislerde mahsuplaşma piyasa işletmecisi tarafından saatlik bazda yapılır. Saatlik mahsuplaşma sisteminin piyasa işletmecisi tarafından yürütülmesine ilişkin hükümler 1 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir; bu tarihe kadar mahsuplaşma işlemleri mevcut uygulama çerçevesinde sürdürülür.
Kabulü Yapılmadan İşletmeye Alınan Tesislere İlişkin Yaptırımlar
Kabul işlemleri tamamlanmadan işletmeye alınan tesisler hakkında kademeli yaptırımlar düzenlenmiştir. Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu veya bağlantı anlaşması bulunmayan tesisler şebekeden ayrılır, tüm ekipman altmış gün içinde parselden çıkarılır ve ilgili kişiler üç yıl boyunca Yönetmelik kapsamında başvuruda bulunamaz.
Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu tebliğ edilmiş veya bağlantı anlaşması imzalanmış tesislerin kabulü yapılmadan işletmeye alınması halinde ise kurulu güç, kapasite kullanım oranı ve ilgili abone grubunun aktif enerji bedeli esas alınarak formüle dayalı tahakkuk uygulanır. Aykırılık giderilene kadar her altmış günde bir inceleme tekrarlanır ve tahakkuk tutarı her defasında bir önceki tutarın iki katı olarak tahakkuk ettirilir.
Lisanssız üretimde ihtiyaç fazlası elektrik organize piyasalarda satılabilir mi?
Lisanssız üretim tesislerinden elde edilen ihtiyaç fazlası enerjinin organize elektrik piyasalarında veya ikili anlaşmalarla satılması mümkün değildir.
Lisanssız elektrik üretim tesisine depolama ünitesi kurulabilir mi?
Lisanssız tesislere bütünleşik depolama ünitesi kurulabilir; ancak depolama ünitesinden şebekeye verilen enerjiden mahsuplaşma sonrası oluşan ihtiyaç fazlası için ödeme yapılmaz.
Çağrı mektubu bulunmadan kabulü yapılmayan tesislere ne ceza verilir?
Çağrı mektubu veya bağlantı anlaşması olmadan kabulü yapılmadan işletmeye alınan tesisler şebekeden ayrılır, ekipmanları 60 günde çıkarılır ve ilgililer 3 yıl başvuru yapamaz.
Saatlik mahsuplaşma uygulaması ne zaman başlayacaktır?
Mahsuplaşma işlemlerinin piyasa işletmecisi tarafından saatlik bazda yürütülmesine ilişkin hükümler 1 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe girecek olup bu tarihe kadar mevcut uygulama devam eder.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy