Yurt dışında yabancı ülke makamları önünde evliliğini sonlandıran Türk vatandaşları, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 27/A maddesi uyarınca ayrı bir tanıma davası açılmasına gerek kalmaksızın boşanma kararlarını idari tescil yoluyla aile kütüğüne kaydettirebilmektedir. Yabancı adli veya idari mercilerce verilmiş kararlar, kanunda aranan şartların sağlanması ve yetkili komisyonun kararı doğrultusunda nüfus kütüğüne tescil edilir.
5490 sayılı NÜFUS HİZMETLERİ KANUNU m. 27/AKaynağı aç
İdari Tescil Kapsamındaki Kararlar ve Kanuni Şartlar
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 27/A maddesi çerçevesindeki idari tescil imkânı; yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararları kapsamaktadır. Buna karşılık yabancı makamlarca verilen gaiplik ya da ölüm kararları bu idari tescil prosedürünün kapsamı dışındadır.
Bir kararın idari yoldan tescil edilebilmesi için üç temel kanuni koşulun bulunması gerekir: Kararın verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından verilmiş olması, usulen kesinleşmiş bulunması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması zorunludur.
Gerekli Belgeler ve Tercüme Şartı
Konsoloslukta yabancı boşanma kararının tescili için kesinleşmiş adli veya idari kararın Apostil onaylı aslı ile yetkili makamlarca onaylanmış Türkçe tercümesinin sunulması gerekmektedir. Başvuru esnasında taraflardan birinin ya da vekilinin Türkçe bilmemesi veya yabancı uyruklu olması durumunda konsoloslukta yeminli bir tercümanın hazır bulunması zorunludur.
Başvuru Usulü ve Temsil
Konsoloslukta boşanma tescili başvurusu taraflarca bizzat yapılabileceği gibi, kanuni temsilcileri veya vekilleri aracılığıyla da gerçekleştirilebilir. Vekil vasıtasıyla yürütülecek başvurularda noter onaylı fotoğraflı özel vekâletname aslı aranmaktadır.
5490 sayılı Kanun'un 27/A maddesi uyarınca tescil başvurusu esasen tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte müracaat etmesiyle yapılır; taraflardan birinin yabancı olması veya vefat etmiş bulunması halinde ise Türk vatandaşı olan diğer taraf ya da vekili tek başına başvuruda bulunabilir. Tarafların aynı anda başvurmaması durumunda diğer tarafın doksan gün içinde aynı başvuru makamına müracaat etmesi kuralı öngörülmüş olup, tek taraflı başvuru imkânı kanunun açıkça belirttiği durumlarla sınırlıdır.
Yetkili Makamlar ve Tescil Süreci
Nüfus kütüğüne tescil işlemleri, yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilcilikler bünyesinde, yurt içinde ise Bakanlık tarafından belirlenen nüfus müdürlüklerinde oluşturulan komisyonlar tarafından yürütülür. Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Yetkili komisyon tarafından tescil yönünde karar verilmesi halinde bu kararlar yedi gün içinde aile kütüklerine işlenmektedir.
Tescil Talebinin Reddi ve İcrai Unsurlar
Kanunda sayılan şartların yerine getirilmediği gerekçesiyle tescil talebi reddedilen kararların Türkiye'de tanınması, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümlerine tabidir. Öte yandan idari tescil yalnızca medeni duruma ilişkin tespit sağlar; nafaka, velayet veya mal paylaşımı gibi icrai unsurlar içeren yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de icra edilebilmesi için 5718 sayılı Kanun kapsamında adli yargıda tenfiz davası açılması zorunludur.
Konsoloslukta boşanma tescili için eşlerin birlikte başvurması zorunlu mudur?
Her iki eşin Türk vatandaşı olduğu hallerde kanun kural olarak birlikte başvuruyu aramakta; ayrı zamanlarda yapılan başvurularda ise diğer eşin doksan gün içinde aynı makama başvurması gerekmektedir. Taraflardan birinin yabancı olması veya vefat etmesi halinde Türk vatandaşı olan taraf tek başına başvuru yapabilmektedir.
İdari tescil başvurusu reddedilirse hangi yola başvurulur?
Şartların sağlanamaması sebebiyle tescil talebi reddedilen yabancı makam kararlarının tanınması, 5718 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yetkili adli mahkemelerde açılacak dava ile sağlanır.
Konsolosluk tescili velayet ve nafaka kararlarını kapsar mı?
İdari tescil işlemi boşanmanın tespitiyle sınırlıdır; velayet, nafaka veya mal paylaşımı gibi icrai hükümlerin icra edilebilmesi için adli yargıda tenfiz davası açılması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy