Kaza Tespit Tutanağına İtiraz: Yollar ve Süreler

Kaza Tespit Tutanağına İtiraz Nedir?

Kaza tespit tutanağına itiraz, trafik kazası sonrasında taraflara atfedilen kusur oranına ilişkin tespitlere karşı başvurulabilecek yasal bir yoldur. Tutanakta belirlenen kusur oranı; sigorta ödemelerini, tazminat hesabını ve dava aşamasında mahkemenin değerlendirmesini doğrudan etkileyebileceğinden, bu tespite zamanında itiraz edilmesi büyük önem taşır.

İki Ayrı İtiraz Kanalı

Uygulamada birbirinden farklı iki itiraz kanalı söz konusudur. Birincisi, sigorta sürecindeki kusur oranına karşı SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) üzerinden yürütülen idari itiraz yoludur. İkincisi ise polis veya jandarma tarafından düzenlenen resmi kaza tespit tutanağına karşı Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulmasıdır. Her iki yolun süreleri ve sonuçları birbirinden farklıdır; itirazın konusuna ve tutanağı düzenleyen makama göre hangi yolun izleneceği belirlenir. Her iki yolun mevzuat dayanakları ihtiyatla değerlendirilmelidir.

SBM Üzerinden Sigorta Kusur Oranına İtiraz

Sigorta şirketinin belirlediği kusur oranına itiraz etmek isteyen tarafın, oranın kendisine bildirildiği tarihten itibaren 5 iş günü içinde SBM üzerinden başvuruda bulunabileceği belirtilmektedir. Bu sürenin hak düşürücü nitelik taşıyıp taşımadığı ve dayanağı olan mevzuat hükmü mevcut verilerle doğrulanamamaktadır; bu nedenle süreye titizlikle uyulması önem taşır.

İtirazın kabul edilmesi durumunda önceki kusur oranı geçersiz sayılır ve sigorta şirketi yeniden değerlendirme yapmak zorunda kalır. İtiraz süresi kaçırılırsa kusur oranı kesinleşir; sigorta ödemeleri bu oran üzerinden hesaplanır ve ileride açılabilecek tazminat davasında da söz konusu oran esas alınabilir.

Sulh Ceza Hakimliği'ne İtiraz

Polis veya jandarma tarafından düzenlenen resmi kaza tespit tutanaklarına karşı Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulabileceği belirtilmektedir. Bu başvurunun tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün içinde yapılması gerektiği ifade edilmekte; söz konusu sürenin hak düşürücü nitelik taşıdığı ileri sürülmektedir. Ancak bu sürenin ve hak düşürücü niteliğinin dayandığı kanun maddesi doğrulanamamıştır. Herhangi bir hak kaybı yaşanmaması için tebliğ tarihinin ve 15 günlük sürenin dikkatle takip edilmesi önerilir.

Mahkeme Sürecinde Bilirkişinin Rolü

Tutanaktaki kusur tespitine dava yoluyla itiraz edildiğinde mahkemelerin keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan karar vermediği belirtilmektedir. Olay yeri krokisi, tanık beyanları, kamera kayıtları ve teknik bilirkişi görüşü kusur oranının belirlenmesinde belirleyici kabul edilmektedir. Bu uygulamanın yaygın olduğu ileri sürülmekle birlikte, hukuki çerçeve bu yönüyle ihtiyatla aktarılmaktadır.

Hukuk hâkimi, kusur oranını belirlerken ceza mahkemesi kararlarıyla bağlı değildir. Bu ilke, ceza yargılamasında bir karar bulunsa dahi hukuk mahkemesinin bağımsız bir kusur değerlendirmesi yapabileceği anlamına gelir.

Tazminat Davası Açmadan Önce Sigorta Şirketine Başvuru Zorunluluğu

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde tazminat talep eden zarar görenin dava açmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı olarak başvurması gerekmektedir. Bu yükümlülük, söz konusu sigorta kapsamındaki talepler bakımından geçerlidir.

Sigorta kuruluşunun yazılı başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde cevap vermemesi ya da verilen cevabın talebi karşılamaması durumunda zarar gören, dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde sigorta tahkimine başvurabilir.

Tazminat Davasında Zamanaşımı Süreleri

Trafik kazasından doğan tazminat taleplerinde 2 yıllık bir sürenin söz konusu olduğu belirtilmektedir. Bununla birlikte 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi, haksız fiilden doğan tazminat isteminde bu iki yıllık sürenin zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başladığını hükme bağlamaktadır. Sürenin başlangıç anı ve hukuki niteliği bakımından bu iki yaklaşım örtüşmemekte olup konu dikkatli değerlendirilmelidir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. İki yıllık süre öğrenme tarihinden, on yıllık üst süre ise fiilin işlendiği tarihten itibaren bağımsız olarak işlemektedir.

Tazminatın konusu olan fiil aynı zamanda suç niteliği taşıyorsa ve ceza kanunları daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörüyorsa, o daha uzun süre uygulanır. Hangi ceza hükmünün devreye gireceği somut olayın niteliğine göre belirlenmektedir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesinde yer alan bir düzenlemeye göre, haksız fiil nedeniyle zarar görenin de bir borcu doğmuşsa, tazminat istemi zamanaşımına uğramış olsa bile zarar gören bu borcu ifa etmekten kaçınabilir.

Sık Sorulan Sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy