Kaza tespit tutanağı, trafik kazalarının ayrıntılarını ve kazaya karışan tarafların bilgilerini içeren resmi bir belge niteliğinde olup uyuşmazlıkların çözümünde ispat aracı olarak kullanılır.
12 Nisan 2008 tarihinden itibaren trafik polislerinin kaza tespit tutanağı düzenleme zorunluluğu kaldırılmış olup kazaya karışan taraflar anlaştıklarında kendi aralarında maddi hasarlı kaza tespit tutanağı düzenleyebilirler.
Kaza Tespit Tutanağı Düzenlenmesinin Şartları
Kazaya karışan tarafların kendi aralarında tutanak düzenleyebilmesi için meydana gelen kazada herhangi bir bedensel yaralanma veya ölüm olayının bulunmaması şarttır. Bununla birlikte kazaya karışan sürücülerin kaza tespit tutanağının içeriği üzerinde anlaşmaya varmış olmaları gerekir.
Kazaya karışan taraflarca tutanak düzenlenirken belge iki nüsha olarak doldurulur. Kaza tespit tutanağını tanzim eden sürücülerin bizzat araç ruhsat sahibi olma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Taraflarca Tutanak Düzenlenemeyecek İstisnai Durumlar
Belirli durumlarda sürücülerin kendi aralarında kaza tespit tutanağı düzenlemesi mümkün değildir. Kazaya sadece bir aracın karışması, taraflardan birinin sürücü belgesinin bulunmaması veya belgenin kullanılan araç türü için yeterli olmaması ve araçlardan birinin geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortasının yer almaması bu durumlar arasındadır.
Sürücülerden herhangi birinin alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı şüphesinin bulunması, kazanın kamu malına veya üçüncü kişilere ait eşyalara zarar vermesi ya da kazanın ölüm veya yaralanma ile sonuçlanması hallerinde de taraflarca kaza tutanağı tutulamaz.
Kaza Tespit Tutanağının Doldurulması ve Şekil Kuralları
Trafik poliçe numaraları ile tarafların sigorta şirketlerinin bilgilerinin tutanakta eksiksiz yer alması zorunludur. Söz konusu bilgilerin noksan bırakılması tutanağın geçersiz sayılmasına yol açar.
Kazaya üçten veya ikiden fazla aracın karışması durumunda her kaza için ayrı bir tutanak veya birden fazla kaza tutanağı doldurulabilir. Ancak bu durumda düzenlenen her tutanakta kazaya karışan bütün tarafların ıslak imzalarının yer alması gerekir.
Gerçeğe aykırı kaza tespit tutanağı düzenlenmesi, özel evrakta sahtecilik niteliğinde olup cezai yaptırıma tabidir. Bu fiili gerçekleştiren kişiler riski yüksek sigortalı olarak değerlendirilir ve poliçe yenilemelerinde yüksek prim uygulamasıyla karşılaşır.
Kusur Oranlarının Belirlenmesi ve Sigorta Başvuru Süreci
Kaza tespit tutanağının düzenlenmesi, kaza kusur oranını veya derecesini bizzat belirleme yetkisine sahip değildir. Kusur dereceleri sürücülerin sigorta şirketleri tarafından yapılan değerlendirmeler neticesinde belirlenir.
Düzenlenen kaza tespit tutanağı, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 5 iş günü içinde ilgili sigorta şirketine iletilir. Sigorta şirketi hasar ihbarı üzerine dosya açar ve evrakları en geç 3 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne gönderir.
Sigorta şirketleri ortak bir karara vararak anlaştıkları takdirde dosya sonuçlandırılır. Şirketler arasında mutabakat sağlanamaması halinde dosya Tutanak Değerlendirme Komisyonuna iletilir ve komisyon dosyayı inceleyerek 3 iş günü içinde karar verir.
Kusur Oranına İtiraz ve Yargı Yolları
Belirlenen kusur oranlarının hatalı olduğunu ileri süren sigortalılar, bildirimi izleyen 5 gün veya 5 iş günü içinde savlarını destekleyen ek belgelerle birlikte sigorta şirketine veya Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemine bir defaya mahsus itirazda bulunabilirler.
Kaza tespit tutanağının yanlışlığına veya kusur oranına karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde tespit davası açılması suretiyle yargı yoluna başvurulabilir.
Trafik kazası sonrasında delillerin kaybolmasını önlemek amacıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 400. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesinden delil tespiti istenebilir. İleride açılacak davada hukuki yararın bulunması koşuluyla mahkemeden keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yaptırılması ya da tanık ifadelerinin alınması talep edilebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 400Kaynağı aç
Trafik Kazalarından Doğan Taleplerde Zamanaşımı
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, motorlu araç kazalarındaki maddi zararların giderilmesine yönelik istemler, zarar gören tarafın zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıllık ve her durumda kazanın gerçekleştiği günden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Kasko sigortası genel şartları kapsamında sigorta sözleşmesine dayanan tazminat taleplerinde de 2 yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 109Kaynağı aç
2918 sayılı Kanun'un 109. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, davanın cezayı gerektiren bir fiilden kaynaklanması ve ceza kanununun bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunması halinde, söz konusu uzamış ceza zamanaşımı süresi maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.
2918 sayılı Kanun'un 109. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, zamanaşımının tazminat sorumlusuna karşı kesilmesi sigorta şirketini de etkiler; benzer biçimde sigortacıya karşı zamanaşımının kesilmesi tazminat sorumlusu yönünden de hüküm doğurur. Kanunun aynı maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, kazaya karışan sorumluların birbirlerine yöneltecekleri rücu taleplerinde zamanaşımı süresi, kendi edimini eksiksiz ifa eden tarafın rücu muhatabını öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl olarak işler.
Kaza tespit tutanağını polis olmadan taraflar düzenleyebilir mi?
Kazada bedensel yaralanma veya ölüm bulunmadığı ve sürücüler tutanak içeriğinde anlaşmaya vardığı takdirde kaza tespit tutanağı polis çağrılmaksızın taraflarca düzenlenebilir.
Kaza tespit tutanağını düzenleyen kişinin ruhsat sahibi olması zorunlu mudur?
Kaza tespit tutanağını düzenleyen sürücülerin bizzat araç ruhsat sahibi olma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Kaza tespit tutanağında kusur oranını kim belirler?
Kaza tespit tutanağı kusur oranını bizzat belirlemez; kusur dereceleri sigorta şirketlerinin incelemeleri veya mutabakat sağlanamaması halinde Tutanak Değerlendirme Komisyonunun değerlendirmesi neticesinde belirlenir.
Kaza tespit tutanağının sigorta şirketine iletilme süresi nedir?
Tanzim edilen kaza tespit tutanağının kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren 5 iş günü içinde ilgili sigorta şirketine iletilmesi gerekir.
Kusur oranına kaç gün içinde itiraz edilebilir?
Kusur oranına ilişkin bildirimi izleyen 5 gün veya 5 iş günü içinde ek belgelerle birlikte sigorta şirketine ya da Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne bir defaya mahsus itiraz gerçekleştirilebilir.
Gerçeğe aykırı kaza tespit tutanağı düzenlemenin yaptırımı nedir?
Gerçeğe aykırı tutanak düzenlenmesi özel evrakta sahtecilik kapsamında cezai sorumluluk doğurur ve ilgililerin sonraki sigorta poliçesi yenilemelerinde yüksek prim uygulanmasına sebebiyet verir.
Trafik kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Maddi zararların tazmini talepleri, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halükarda kaza gününden itibaren 10 yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar; fiilin suç oluşturması ve ceza zamanaşımının daha uzun olması halinde uzamış zamanaşımı süresi uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy