Amerikan Pres Plaka olarak adlandırılan APP plaka, devletin belirlediği standartların dışında üretilen, harf ve rakam karakterleri daha dolgun ve dikkat çekici bir görünüm amacıyla özel tasarlanan plaka türüdür. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca araç tescil belgesi ile tescil plakasının araç üzerinde uygun durumda bulundurulması zorunludur. Standart ölçü ve karakter özelliklerini taşımayan plakaların karayollarında kullanımı mevzuat gereğince yasaktır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 23Kaynağı aç
Araç İşleteninin Hukuki Sorumluluğu ve Mühürlü Plakaların Durumu
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 23. maddesi uyarınca araç işleteni veya sahibi, sürücünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın tescil belgesi ve tescil plakalarının araç üzerinde uygun durumda bulundurulması ve mevzuata uygun biçimde kullanılması konusunda gerekli tedbirleri almak ve denetimi yapmakla yükümlüdür. İşleten sıfatıyla plakanın standartlara uygunluğunu kontrol etme sorumluluğu bulunduğundan, plakanın niteliğinin bilinmediği veya aracın bu şekilde satın alındığı yönündeki savunmalar hukuken sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Standart dışı üretilen bir plakanın üzerinde resmi mühür veya karekod yer alması, plakanın karakter ve font yapısındaki aykırılığı ortadan kaldırmaz. Plaka mevzuatta belirlenen teknik ölçü ve yazı karakterlerine aykırı olduğu takdirde geçerlilik kazanmayacağı gibi, bu durum ilgililer hakkında resmi belgede sahtecilik suçlaması kapsamında asliye ceza mahkemesinde adli süreç yürütülmesi riskini doğurabilir.
2918 Sayılı Kanun Kapsamında İdari Para Cezaları
Tescil plakasının monte edilmesi gereken yerin dışında farklı bir yere takılması halinde 2918 sayılı Kanun'un 23. maddesi gereğince 92 TL idari para cezası uygulanır. Yönetmelikte belirtilen nitelik veya ölçülere aykırı plaka takan veya öngörülen sayıda plaka takmayan sürücülere ise 4.000 TL idari para cezası tatbik edilir.
Tescil plakasının bilerek farklı okunmasına veya okunamamasına neden olacak şekilde plakasında değişiklik yapan sürücülere 140.000 TL idari para cezası verilir. Bu ihlalin geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha fazla tekrarlanması halinde, her seferinde 280.000 TL idari para cezası tatbik edilir.
Plaka basım işlemini gerçekleştiren kuruluş tarafından verilmemiş plaka, sahte plaka, tescil kaydı bulunmayan veya başka araca ait plakayı takan yahut kullanan kişilere 140.000 TL idari para cezası uygulanır. Bu ihlalin bir yıl içinde iki veya daha fazla tekrarı durumunda idari para cezası her seferinde 280.000 TL olarak tatbik edilmekte ve ayrıca failler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesi hükümleri işletilmektedir.
Trafikten Men Tedbiri ve Sürücü Belgesinin Geri Alınması
Plakası monte edilmesi gereken yerin dışına takılan araçlar bilgiler doğrulanıp plaka uygun yere takılıncaya kadar; yönetmelikteki nitelik veya ölçülere aykırı plaka takan araçlar ise plakaları mevzuata uygun duruma getirilene kadar trafikten menedilir. Tescil plakasının bilerek farklı okunmasına veya okunamamasına yol açan değişikliklerde araç 30 gün süreyle trafikten menedilirken, bir yıl içinde iki veya daha fazla tekrarda men süresi 60 güne çıkarılmaktadır. Kanunun 23. maddesi kapsamında menedilen araçlar, men süresi tamamlansa dahi tescil plakaları uygun duruma getirilmeden teslim edilmez.
Başka bir araca ait tescil plakasını, plaka basım işlemini gerçekleştiren kuruluş tarafından verilmemiş plakayı, tescil kaydı bulunmayan veya sahte plakayı takan veya kullanan kişilerin sürücü belgeleri 30 gün süreyle geri alınır ve araçları 30 gün süreyle trafikten menedilir; ihlalin bir yıl içinde iki veya daha fazla tekrarında bu süreler 60 gün olarak tatbik edilir. 2918 sayılı Kanun kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin ilgilisine iade edilebilmesi için ise Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması zorunludur.
Muayene Standartları ve Yasal Plakaya Geçiş Süreci
TÜVTÜRK muayenelerinde fontları kalınlaştırılmış, çerçevesi kesilmiş veya mühürsüz standart dışı APP plakalar doğrudan ağır kusur kapsamında değerlendirilerek araç muayene tekrarına sevk edilir. Araç işletenlerinin standart dışı plaka yaptırımlarından korunmak için notere müracaat ederek Plaka Basım Talep Belgesi alması ve bu evrakla Şoförler ve Otomobilciler Odası'na bağlı yetkili plaka basım atölyesine başvurarak mevzuata uygun plaka temin etmesi gerekir. Denetim süreçlerinde sürekli bir muafiyet bulunmamakta olup yalnızca 1 Nisan 2026 tarihine kadar bilgilendirme ve rehberlik yapıldığı, tespit edilen aykırılıklarda yaptırımların sürdürüldüğü bildirilmiştir.
İdari Yaptırım Kararına İtiraz Usulü
Uygulanan trafik idari yaptırım kararlarına karşı, ceza tutanağı ve dayanak resmi kayıtlar titizlikle incelenerek itiraz yoluna başvurulabilir. Yapılacak başvurularda plakanın standart dışı nitelikte olmadığı, idari tespitin hatalı yapıldığı veya uygulanan işlemde usul kurallarına aykırılık bulunduğu iddiaları ileri sürülebilir. Hak kaybı yaşanmaması adına yasal itiraz sürelerine dikkat edilmeli; araç ve plaka fotoğrafları ile somut deliller dilekçe ekinde yetkili yargı merciine eksiksiz sunulmalıdır.
APP plaka TÜVTÜRK periyodik araç muayenesinden geçer mi?
Yazı fontları kalınlaştırılmış, çerçevesi kesilmiş veya mühürsüz APP plakalar TÜVTÜRK araç muayenesinde doğrudan ağır kusur sayılarak araç muayene tekrarına bırakılır.
Aracın önceki sahibinden kalan APP plakadan yeni işleten sorumlu mudur?
Araç işleteni veya sahibi, sürücünün kim olduğuna bakılmaksızın plakanın mevzuata uygun durumda bulundurulması ve denetimiyle yükümlü olduğundan, aracı bu haliyle satın aldığı veya durumu bilmediği yönündeki savunmalar hukuken sorumluluğu kaldırmaz.
Plaka üzerinde resmi mühür bulunması APP plakayı geçerli kılar mı?
Plakanın karakter yapısı mevzuata aykırı ise üzerindeki mühür gerçek dahi olsa plaka geçerlilik kazanmaz. 2918 sayılı Kanun'un 23/5 maddesindeki Türk Ceza Kanunu m. 204 yaptırımı yetkisiz basım, sahte, kayıtsız veya başka araca ait plakalar için öngörülmüş olmakla birlikte, mühürlü olsa dahi aykırı karakter yapısı resmi belgede sahtecilik iddiasıyla adli yargılamaya konu olabilmektedir.
Standart dışı plaka yasal plaka ile nasıl değiştirilir?
Araç ruhsat sahibinin notere başvurarak Plaka Basım Talep Belgesi alması ve bu resmi belgeyle Şoförler ve Otomobilciler Odası plaka basım atölyesinde onaylı plakaları bastırması gerekir.
Trafikten menedilen araç ve geri alınan ehliyet nasıl teslim alınır?
Trafikten men süresi dolsa dahi plakalar mevzuata uygun duruma getirilmeden araç teslim edilmez; geri alınan sürücü belgesinin iadesi için ise uygulanan idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması kanuni şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy